بەرگی حەوتەم
کەسەکان بەپێی پیشە
ئامادەکردنی: لیژنهی هاوبهشی زانكۆی ههڵهبجه و ڕێكخراوی خاڵ
ئاوڕدانەوە لە ژیان و بەرهەمی پیشەوەران، هونەرمەندان، نووسەران و کەسانی دیکە کە خزمەتیان بە کۆمەڵگا کردووە.
بەرگی حەوتەم
ئامادەکردنی: لیژنهی هاوبهشی زانكۆی ههڵهبجه و ڕێكخراوی خاڵ
ئاوڕدانەوە لە ژیان و بەرهەمی پیشەوەران، هونەرمەندان، نووسەران و کەسانی دیکە کە خزمەتیان بە کۆمەڵگا کردووە.
وەرزشەوانێکی دێرینە. ناوی (ڕزگار حەمەساڵح مستەفا یاروەیس)ـە. ساڵی ١٩٧٦ لە گوندی (سەراوی نەورۆڵی) لەدایکبووە. دەرچووی پەیمانگای مەڵبەندی مامۆستایانە لە هەڵەبجە. لە ئێستادا مامۆستایە لە هەڵەبجە. ژیانی وەرزشی لە یاری تۆپیپێدا لە تیپەکانی مزگەوت و قوتابخانە و گەڕەکەوە دەستپێکردووە. لەم تیپە وەرزشییانە لە هەڵەبجە یاریکردووە: (کۆڵنەدەر، گوڵان). لە شاری کەنگاوەر لە تیپی تۆپیپێی تۆردوگای کەنگاوەر یاریکردووە. لە شارۆچکەی بازیان لە تیپی تۆپیپێی هەڵەبجەییەکان و دواتریش لە (تیپی وەرزشی بەڵێن، تێپی وەرزشی ڕاستی، یانەی وەرزشی هاوکار و یانەی وەرزشی هەڵەبجە) یاریکردووە.
وەرزشەوانێکی دێرینە. بە (ڕێبواری حەمەعەزیزی ناڵبەند) ناسراوە. ساڵی ١٩٦١ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. دەرچووی پەیمانگای مەڵبەندی مامۆستایانە لە هەولێر. لە ئێستادا پیشەی (کاسب)ـە. ژیانی وەرزشی لە قوتابخانەوە بە یاری تۆپیپێ، تۆپی بالە، تۆپی دەست، تۆپی سەرمێز و گۆڕەپان و مەیدان دەستپێکردووە. لە قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی و پەیمانگا یاریکردووە. لەم تیپە وەرزشییانەی هەڵەبجەدا یاریکردووە: (تیپی لاوانی هیوا، هیوا، هەڵبژاردەی تازە پێگەشتووانی هەڵە بجە، کوردستان).
وەرزشەوانێکی دێرینە. ناوی (ڕێبوار ڕەشید عەزیز سلێمان)ـە. ساڵی ١٩٥٤ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. تا پۆلی سێیەمی ناوەندی خوێندووە لە هەڵەبجە. پیشەی زەڕەنگەریی بووە. لە گەڕەک و قوتابخانەوە بە یاری تۆپیپێ دەستیپێکردووە. لە (خەبات) یاریکردووە. ساڵی ١٩٨٨ لە کاتی کیمیاییبارانکردنی هەڵەبجەدا دیارنەماوە.
وەرزشەوانێکی دێرینە. ساڵی ١٩٦٩ لە هەڵەبجە لەدایکبووە. دەرچووی ئامادەیی پیشەسازیی هەڵەبجەیە. ئێستا فەرمانبەرە لە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی شارەوانییەکانی هەڵەبجە. سەرەتا لە قوتابخانە و خویندنگاکان یاریی تۆپیپێ و تۆپی بالەی ئەنجامداوە. لەم تیپە وەرزشییانەدا یاریکردووە: سیروان، شنروێ، کوردستان، لە کاتی ئاوارەییدا لە ئۆردوگای سەریاس لە (پاوە) و لە هەڵەبجەش لە تیپی دێرینەکانی هەڵەبجە یاریکردووە.
وەرزشەوانێکی دێرینە. ناوی (ڕێبوار عەبدلواحید کەریم حەمەسەعید)ە. ساڵی ١٩٧٨ لە (تەوێڵە) لەدایکبووە. دەرچووی کۆلێژی زمانە بەشی زمانی کوردی لە زانکۆی سلێمانی. لە ئێستادا مامۆستایە لە هەڵەبجە. ژیانی وەرزشی لە خولی مزگەوتەکان و بنکەی وەرزشی پەیام بە یاری تۆپیپێ لە هەڵەبجە دەستپێکردووە. لەم تیپە وەرزشییانەدا یاریکردووە: (شەهیدانی پەیام، ڕێناسین، ڕاستی، یانەی وەرزشی هەڵەبجەی شەهید).
وەرزشەوانێکی دێرینە. ساڵى ١٩٦٤ لە هەڵەبجە لەدایکبووە. دەرچووى ئامادەیى بازرگانیى سلێمانییە. له ئێستادا فەرمانبەرە لە بەڕێوەبەرایەتیى فرۆشتنى چیمەنتۆى سلێمانى. لەم تیپە وەرزشییانەدا یاریکردووە: (مەڵبەندى لاوانى هەڵەبجە، وەک ڕاهێنەر و وەک یاریزانى تۆپى بالە) و لە ئامادەیى بازرگانیى سلێمانى و لە یانەى وەرزشیى سلێمانیش یاریکردووە.
وەرزشەوانێکی دێرینە. ناوی (ڕێبوار عومەر سەعید ئەحمەد)ە. ساڵى ١٩٦٧ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. کۆلێژى ئاداب، بەشى زمانى فارسى تەواوکردووە. لە ئێستادا پیشەی (کاسب)ـە. لە وڵاتى ئەڵمانیا دەژی. لە ( ئاشتى، سیروان) لە هەڵەبجە یاریکردووە.
ساڵی ١٩٨٢ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. تا قۆناغی ناوەندی خوێندووە. لە ژیانی وەرزشیدا لە ماوەی ساڵانی ١٩٩٧ بۆ ٢٠١٧ یاری بۆ شنروێ و ڕێناس کردووە. ساڵی ٢٠٠٠ لەگەڵ شنروێ لە خولی سەرتاسەری کوردستان پلەی دووەم و ساڵی ٢٠٠٥ پلەی یەکەمی تیپە میللیەکانی هەڵەبجە و شارەزوور و ساڵی ٢٠١٤ لەگەڵ ڕێناس پلەی یەکەمیان بە دەستهێناوە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە. پیشەی کاسبییە.
ساڵی ١٩٧٨ لە گڵیجاڵ لە دایکبووە. پەیمانگای مامۆستایانی هەڵەبجە و دواتر بەشی کۆمەڵایەتی لە کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەتی زانکۆی سلێمانی تەواوکردووە. دامەزرێنەری تیپی وەرزشی هاوکارییە لە هەڵەبجە ١٩٩٩، خەبات لە زەڕایەن ٢٠٠٥، دێرینەکانی زەڕایەن ٢٠١٥. ئەندامی یانەی وەرزشی زەڕایەن و ئیدارەی یانەی وەرزشی شارەزوور و ڕاهینەری بروسک و برایەتی بووە. لە تیپەکانی: بەڵێن، ڕاستی، دەروون، بروسک، برایەتی، خەبات، کوردستان، زیرەک و دێرینەکانی یانەی ئاشتی و زەرایەن و شارەزوور یاریکردووە. وەک شیکەرەوەی وەرزشی پێنج ساڵ لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن کاریکردووە. خێزاندارە و خاوەنی سێ منداڵە.
ساڵی ٢٠١٠ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. خوێندکاری پۆلی نۆیەمی بنەڕەتییە. لە ساڵی ٢٠١٩ەوە دەستی بە یاریی کاراتی کردووە. خاوەنی پشتوێنی (ڕەشی دان یەک)ـە. پلەی یەکەم و دووەم و سێیەمی عێراقی بەدەستهێناوە. لە پاڵەوانیەتیی نێودەوڵەتی لە شاری تاران و مازەنداران لە وڵاتی ئێران سێ مەدالیای برۆنزی بەدەستهێناوە.
ساڵی ٢٠١٠ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. خوێندکاری پۆلی شەشەمی بنەڕەتییە. لە ساڵی ٢٠٢١ەوە لە یانەی وەزشی هەڵەبجە دەستی بە یاریی کاراتی کردووە. دوو جار بەشداری پاڵەوانیەتیی عێراق و کوردستانی کردووە و پلەی دوووەم و سێیەمی بەدەستهێناوە. لە پاڵەوانیەتیی نێودەوڵەتی لە شاری تاران لە وڵاتی ئێران مەدالیای زیوی بەدەستهێناوە.
ساڵی ٢٠٠٠ لە شارى هەڵەبجە لەدایکبووە. بەشی دەرمانسازی لە پەیمانگای سلێمانی تەواوکردووە. لە ساڵی ٢٠١٧ەوە دەستی بەیاری لەشجوانی کردووە. ساڵی ٢٠٢٤ وەک تیم بە نوێنەرایەتیی پارێزگای هەڵەبجە بەشداری پاڵەوانیەتیی بەهێزترین خانمانی عێراقی بۆ هەردوو یاری دێدلێفت و کیڵیان کردووە و لەسەر ئاستی تاکە کەس پلەی یەکەمی بەدەستهێناوە و مەدالیای پاڵەوانیەتییەکەی پێدراوە. لەسەر ئاستی پارێزگاش، وەک نوێنەرى پارێزگاى هەڵەبجە توانیویەتى پلەی دووەم بەدەستبهێنێت.
ساڵی ١٩٨٨ لە ئـێران لەدایکبووە. قۆناغی ئامادەیی لە شاری هەڵەبجە و بەشی زمانی ئینگلیزی لە کۆلێژی پەروەردەی لە زانکۆی سلێمانی تەواوکردووە. وەک ڕاهێنەر و ناوبژیوانی شەترەنج حەوت پاڵەوانیەتی ئەنجامداوە و لە هەولێر و بەغداد پاڵەوانیەتی بەڕێوەبردووە. تاکە کچە لە سنوری پارێزگادا، ڕاهێنەر و ناوبژیوان بێت. ساڵی ٢٠١٧ بە فەرمی دەستی داوەتە وەرزشی پاوەرلیفتینگ و ساڵی ٢٠١٨ لە دوو پاڵەوانیەتی پلەی یەکەمی بەدەستهێناوە. وەک یاریزانی هەڵبژاردەی کوردستان بەشداری پاڵەوانیەتیی ئاسیای لە تاران کردووە و سێ مەدالیای زێری بەدەستهێناوە. وەک یاریزان لە یارییەکانی پرێس ١٢٠ کغم و سکوات ٢٢٠ کغم و دێدلێفت ٢٣٥ کغم و شۆلدەر پرێس ٨٠ کغم و سترانیت گێڵ ٦٠ کغم و سنگڵ دەمبڵ پرێس ٤٠ کغم هەندێک لە ڕیکۆردە جێهانییەکانی هاوتا کردووە و هەندێکیانی شکاندووە. ساڵی ٢٠٢٢ لە پاڵەوانیەتیی بەهێزترین خانمی عێراق، پلەی یەکەمی بردووە. لەگەڵ تیمی عێراق لە وڵاتی میسر بەشداری پاڵەوانیەتی جیهانی کردووە و سێ مەدالیای زێڕی لە پاوەر لیفتینگ بردووە. تا ساڵی ٢٠٢٤ وەک یەکەم ماوەتەوە و بەشداری پاڵەوانیەتیی بەهێزترین خانمی جیهانی لە ئیتاڵیا کردووە و چوار مەدالیای زێڕی بردووە و نازناوی مس بایسێپش و ئۆڤەر ئوڵی پاڵەوانێتییەکەی بەدەستهێناوە. ساڵی ٢٠٢٤ وەک یاریزان و ڕاهێنەر بە سێ کەسەوە بەشداری پاڵەوانیەتیی بەهێزترین خانمی جیهانی کردووە و پلەی یەکەمیان بەدەستهێناوە و وەک یاریزانی هەڵبژاردەی عێراق لە یاری فتنس چالنج بۆ بەشداریکردن لە پاڵەوانییەتیی جیهانی لە مانگی نۆ لە ئێران و پاڵەوانیەتیی جیهانی ٢٠٢٥ لە یاری پرێس هەڵبژێرراوە. خاوەنی زیاتر لە ٥٠ مەدالیای ناوخۆ ١٨ نازناوی یەکەمی عێراق و ١٠ مەدالیای زێڕی جیهانی و یەک مەدالیای نێودەوڵەتییە. دوو ڕیکۆردی جیهانی لە وڵاتی ئیتاڵیا لە یاری کێل شکاندووە. یەکێکە لەو چوار کچەی لە هەموو عێراقدا ناوبژیوانی لەشجوانیی کوڕان دەکات. ئێستا ڕاهێنەری هەڵبژاردەی کوردستانە.
ساڵی ١٩٦٣ لە هەڵەبجە لەدایکبووە. لە سەردەمی خۆیدا، یەکێک بووە لە یاریزانە دیار و بەتواناکانی شار. لەم تیپە میللییە وەرزشییانەدا یاریکردووە: بێستوون ساڵی ١٩٧٩، هێمن ساڵی ١٩٨٠، دیمەن ١٩٨٣، مەڵبەندی لاوان ١٩٨١، هەڵبژاردەی هەڵەبجە.
ناوی (ساحب محەممەد سەعید محەممەد)ە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (گۆمەلار) لەدایکبووە. ئامادەیی پیشەسازیی سلێمانی تەواوکردووە. ساڵی ١٩٨٤ دەستی بە یاری (کۆنفۆ شاوڵین) کردووە، پاشان یاری هونەری بەرگری کاراتی ئەنجامداوە، ساڵی ١٩٨٦ لەگەڵ (محەممەد گەچێنەیی) یاری هونەری بەرگری دەگوازنەوە بۆ شاری هەڵەبجە. لە قوتابخانەی شارەزوور مەشق و ڕاهێنانی ئەنجامداوە و چەند فێرخوازێکی فێری هونەری کاراتی کردووە. لە پاڵەوانێتیی شارەکانی پارێزگای کوردستان سنە، جوانڕۆ، کرماشان، کە زۆربەی فێرخواز و یاریزانەکان هەڵەبجەیی بوون و لە پاڵەوانێتیی ئاسیا بەشداریکردووە، ساڵی ١٩٩٢ لە قەزای شارەزور و زەرایەن تیپی کاراتی دروستکردووە. پشتێنی ڕەشی دان یەک و دان دوو و دان سێی وەرگرتووە. لە چەندین خول و پاڵەوانێتی لە هەرێمی کوردستان و عێراق بەشداریکردووە. لە ئێستادا یاریدەدەری ڕاهێنەری نێودەوڵەتییە و لە هەڵەبجە سەرگەرمی مەشق و ڕاهێنان و پێگەیاندنی قوتابی و فێرخوازە.
یاریزان، مامۆستا، ڕاهێنەر، سەرپەرشتیاری وەرزشییە. ساڵی ١٩٥٧ لە پشدەر لەدایکبووە، لە ساڵانی ١٩٧٦ بۆ ١٩٧٨ بەشی وەرزشی خانەی پێگەیاندنی مامۆستایانی لە سلێمانی تەواوکردووە و بە پلەی سێهەم، لەسەر ئاستی پارێزگاکانی سلێمانی، هەولێر، کەرکوک، دەرچووە. یەکێکە لە کەسایەتییە وەرزشییە دیار و بە خزمەتەکانی شار، لە تیپە میللییە وەرزشییەکانی (ئاری، نەورۆز، مەولەوی، کوردستان) یاریکردووە، ڕاهێنەرایەتی بۆ یارییەکانی ماراسۆن لە دهۆک، پاسکیلسواری لە هەولێر، تۆپی سەرمێز و تۆپی دەست لە زاخۆ بۆ تیپەکانی هەڵەبجە کردووە. چەندین خولی بۆ تیپەکان کردووەتەوە. دوکانی وەرزشی هەبووە. ٤٤ چل و چوار ساڵ خزمەتی مامۆستایەتی کردووە و پاشان بووەتە سەرپەرشتیاری وەرزشی و لە ئێستادا خانەنشینە.
ڕێکخەر و سەرپەرشتیاری یەکەم تیپی دیدەوانی(جوال)ی هەڵەبجەیە. ناوی تەواوی ساڵح محەمەد عەبدولڵایە، ساڵی ١٩٣٣ لە هەڵەبجە لەدایکبووە. خانەی مامۆستایانی بەعقوبەی ساڵی ١٩٥٣ تەواوکردووە. خێزانی پێکهێناوە و خاوەنی ٨ منداڵە. ساڵی خوێندنی ١٩٥٣-١٩٥٤ لە ئامادەیی هەڵەبجە، لە ٢١ قوتابی، یەکەم تیپی دیدەوانی دادەمەزرێنێت و بەشداری نمایش و فیستیڤاڵەکان دەکات و دواتر پەرەدەسەنێت و بەردەوامدەبێت. سەرپەرشتی یارییەکانى (تۆپیپێ، تۆپى بالە، تۆپى باسکە، هەڵدانى ڕم و قورس، گۆڕەپان و مەیدان، تۆپى سەرمێز و ڕیشە، دیدەوانى قوتابخانەکان و چادرگەکانى دیدەوانیى ئەو کاتەى ناوچەى هەڵەبجە)ی کردووە. یاریزانێکى دیارى بوارى هەڵدانى ڕم و قورس بووە لە سەردەمى خۆیدا. دوای ڕاپەڕین دەبێتە کارگێڕی یانەی وەرزشی هەڵەبجە. ساڵی ٢٠٠٨ کۆچیدواییکردووە و لە گۆڕستانی گوڵان بەخاکسپێردراوە.
وەرزشەوانی دێرین و یاریزانى تۆپیپێیە. ناوی (سامان سەعید باوا)یە. ساڵی ١٩٧٦ لە گوندی (خێڵی حەمە) لەدایکبووە. پەیمانگای تەکنیکی لە هەڵەبجە تەواوکردەوه. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵه. یەکەمجار ساڵی ١٩٨٨ لە ئۆردەگای (بازیان) لەگەڵ کۆمەڵێک هاورێی تیپێکیان دروستکردووە و یاریکردووە. ساڵی ١٩٩٢ لە لاوانی یانەی هەڵەبجە یاریکردووە. ساڵی ١٩٩٨ بووە بە یاریزانی یانەی وەرزشی هەڵەبجه. یەکەم یاریزانە لە هەڵەبجە وەک یاریزانی (شورتی لاعیب) دامەرزاوە بۆ یانەی هەڵەبجە، هەروەها بۆ یانەکانی (سیروان و خورماڵ)، تیپە پلەیەکەکانی (شۆڕشی خورماڵ و کوردستانی سیروان و شنروێی هەڵەبجه) یاریکردووه. بەشداری چەندین خولی وەرزشی کردووه و چەندین خەڵات و ڕێزلێنانی پێدراوه.
ساڵی ١٩٧٩ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. دەرچووی کۆلێژی پەروەردەی وەرزشی زانکۆی سلێمانییە. لە یاریزانە ئاستبەرزەکانی تۆپیپێیە و یاری تێنس و بالەی بۆ یانەکان کردووە. لە شەهیدان و یانەی وەرزشییەکانی: پەیام، ئاشتی، سیروانی نوێ و لە هەڵبژاردەی هەڵەبجە و سلێمانی و هەڵبژاردەی کوردستان یاریکردووە. ساڵی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ گۆڵکاری خولی کوردستان و گۆڵکاری خولی عێراق کۆمەڵەی باکور بووە. گۆڵی لەباشترین گۆڵپارێزی عێراقی نوور سەبری و یانەی تەڵەبە کردووە. وەک یارزانی بالەش هەڵبژێرراوە بۆ هەڵبژاردەی پەروەردەی سلێمانی و پلەی دووەمیان بەدەستهێناوە. دوای وازهێنانی لە یاری، وەک بەرپرسی کارگێڕی و دارایی یانەی سیروان کاریکردووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە. پیشەی مامۆستایە و لە ئێستادا یاریزانی هەڵبژاردەی دێرینەکانی سلێمانی و ئاشتی و ڕاهێنەری دێرینەکانی برایانی زانکۆی سلێمانییە.
وەرزشەوانی تۆپیپێیە. ناوی (سامان لوقمان عەبدولڵا)یە و بە (سامان کوڵکنی) ناسراوە. ساڵی ١٩٨٤ لە گوندی (کوڵکنیی ئیسماعیلی خەسرەو) لەدایکبووە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی سلێمانی، کۆلێجی پەروەردەی وەرزشی بەدەستهێناوە. ساڵی ٢٠٠٥ یاری بۆ لاوانی یانەی پێشمەرگەی سلێمانی و ساڵی ٢٠٠٨ یاری بۆ (یانەی وەرزشی خورماڵ) کردووە. ئەندامی دەستەی کارگێڕیی یانەی وەرزشی (سیروانی شارەزوور) و لەهەمانکاتدا ڕاهێنەری تیپی فوتساڵی کچانی سیروانی شارەزوور بووە. ساڵی ٢٠٢٠ لە یانەی وەرزشی خورماڵ وەک ئەندامی یانە دەستبەکاربووە و پاشان کراوە بە سەرۆکی یانەی وەرزشی خورماڵ و هەمان کات وەک یاریدەدەری ڕاهێنەری بەشی تۆپیپێ دەستبەکاربووە. یاری بۆ چەندین تیپی وەرزشیی میللی کردووه، وەک تیپی (کوڵکنی، هاوژین، مامۆستایان، شەهید کەیوان). پیشەی مامۆستایە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.