زانیارینامەی پارێزگای هەڵەبجە

زانیارینامەیەکی دەوڵەمەند بۆ زانیاری گشتی و زانستی بە زمانی کوردی لەسەر پارێزگای هەڵەبجە. لێرەدا هەموو شتێک دەدۆزیتەوە.

مەلا نەسووری شارەزووری

لە کۆتایی سەدەی حەوتەمی کۆچی لە شارەزوور لەدایکبووە. لە منداڵییەوە چووتە حوجره و بۆ خوێندن چووەتە بەغداد. گەڕاوەتەوە مەڵبەندی خۆی و خەریکی ڕێنوێنی خەڵکی و وانەوتنەوە بووە. لە دەوروبەری ساڵی ١٣٦٥ کۆچیدواییکردووە. تەنها چەند هۆنراوەیەکی کەمی لەبەردەستدایه.

زیاتر ببینە

پێنج شار له‌ ئاوێنه‌ی ڕۆژگاردا (هه‌ولێر، سلێمانی، كه‌ركووك، دهۆك، هه‌ڵه‌بجه‌)

ئامادەکردن: سەمیر ساڵح چاپخانەی ماردین، هەولێر، ٢٠١٦ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: وتەی پارێزگار (عەبدوڵڵا محەممەد عەبدولحەمید)، چەند وێنەیەکی شارەکە لە کۆن و نوێدا، چەند وێنەیەکی بۆنە و کەسایەتییەکان، چەند وێنەیەکی ئۆتۆمبێلەکان، کە لە کارەساتەکەدا وەک هێما خرابوونەڕوو، چەند وێنەیەکی ئەو کەرەساتەی لە شەهیدەکان بەجێماون.

زیاتر ببینە

مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس

بۆ زانای گەورەی کورد (مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس) پەیکەرتاش (بەختیار هەڵەبجەیی) ساڵی ٢٠١٧ دروستیکردووە و لە (بیارە) دانراوە.

زیاتر ببینە

سوتانی گوندی گردى قازى

ساڵی ١٩٦٣ لەکاتی هێرشی (زەعیم سدیق) بۆ ناوچەی شارەزوور، گوندی (گردی قازی) سەر به ‌شارۆچکەی (خورماڵ) بەر هێرشەکە دەکەوێت، دانیشتوانی گوندەکە ئاوارەی گوندەکانی (شیرەمەڕ و بانیشار) دەبن، زۆربەی ماڵەکانی گوندەکە سوتێنراون. دوای نزیکەی یەک ساڵ دووبارە دەگەڕێنەوە گوندەکە.

زیاتر ببینە

دۆڵە سەوز

بە دووری دوو کیلۆمەتر کەوتووەتە خۆرهەڵاتی گوندی (بۆین) لەنێوان دۆڵی گۆڕفات و سەنتەری گوندی (بۆین) هەڵکەوتووە. شاخێکی نیمچە بەرزە، دۆڵ و قەدپاڵەکانی دارستانێکی چڕی هەمیشە سەوزن، دارەکانی هەمەجۆرن و لە داربەڕوو، قەزوان، کێکف و شێن پێکدێن. هەر بەو هۆیەوە بووەتە شاخی بنێشتکردن، دارقەزوانەکانی بۆ کۆچەڵەلێدان زامدارکراون.

زیاتر ببینە

کانی جولەکە

کەوتووەتە باکوری خۆرئاوای مزگەوتی گەورە لەناو شاری هەڵەبجە لەبەردەم سەدەکەدا. ناولێنانەکەی بەهۆی ئەوەوە بووه،‌ کە جولەکەکانی شارەکە زۆر هاتوچۆی ئەو کانییەیان کردووە. کوێربووبوویەوە و شوێنەواری نەمابوو، تا لەکۆتایی ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو کاتێک ئاوەڕۆ بۆ شیوی شێخ ئیسماعیل دروستکراوە، جارێکی تر کانییەکە دەرکەوتەوە. حەوزێکی گەورەی لەسەر دروستکراو بەشێکی ئاوەکەی لەڕێگەی بۆرییەوە و بەژێر زەویدا ڕاکێشرا بۆ مزگەوتی (شێخ ئیسماعیل) و بەشێکی کەمیشی لێ برا بۆ مزگەوتی گەورە(جامیعە). لەوەرزی هاویندا بڕی ئاوەکەی زۆر کەمدەبێتەوە، بەڵام وشکناکات.

زیاتر ببینە

مستەفا زەڵمی

ڕێکخراوێکی ڕۆشنبیریی ناحکومییە. کەوتووەتە سەر شەقامى هەورامان لەسەر ڕێگەى گشتیى (خورماڵ - بیارە). ساڵی ٢٠١٦ لەسەر پێشنیاز و وەسیەتی (دکتۆر مستەفا زەڵمى) لە زێدی خۆی لەلایەن بنەماڵەکەیانەوە دامەرزاوه. (مەسعوود مستەفا)ی کوڕى بەڕێوبەری ناوەندەکەیە و چوار کارمەندی هەیه،‌ کە بە هاوکاری دارایی بنەماڵه،‌ خەرجیی کارمەندان و ڕێکخراوەکە دابیندەکرێت. بیناکە لەسەر ئەرکی‌ بنەماڵەی دکتۆر (مستەفا زەڵمى‌) لەسەر ڕووبەری (١٠٠٠م) دروستکراوە و لە دوو نهۆم پێکدێت، نهۆمى یەکەم لە (هۆڵى خوێندنەوە و کتێبخانە و ژوورى بەڕێوەبەر و ژوورى تایبەتی دکتۆر مستەفا زەڵمى، کە وەک خۆى دروستیانکردووەتەوە وەک مۆزەخانەیەک و مەزارەکەى و هۆڵێکى گەورە) پێکهاتووە، نهۆمى دووەم بریتییە (دوو هۆڵ و میوانخانە و موشتەمەلات).

زیاتر ببینە

باسکەى هەڵەبجە ١

تیپێکى میللیى وەرزشیی یاریى باسکەیە. ساڵى ١٩٧٥ – ١٩٧٦ لە هەڵەبجە دامەزراوە. مەشق و ڕاهێنانیان لە یاریگاى (دواناوەندى هەڵەبجە) لە گەڕەکى سەرا ئەنجامداوە. یاریزانانى وەک (ئاسۆ عومەر، فەهمى حاجى محەممەد، شێرکۆ سڵێمان بەگ، هەڵکەوت عەبدولقادر و....) یارییان لێکردووە.

زیاتر ببینە

کوێخاکانی گوندی بەڵخە

١- حەمە ڕەحیم ڕەحمان: ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە. ساڵی ١٩٤٨ بۆ ١٩٥٩ کوێخای گوندەکە بووە. ساڵی ١٩٩٥ کۆچیدواییکردووە. ٢- حسین حەمەکەریم حسین: ساڵی ١٩٢٣ لەدایکبووە. ساڵی ١٩٥٩ بۆ ١٩٦٣ کوێخای گوندەکە بووە. ساڵی ٢٠٠٠ کۆچیدواییکردووە. ٣- حاجی باقی سۆفی سادق: ساڵی ١٩٢٢ لە گوندەکە لەدایکبووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی چوار منداڵە. ساڵی ١٩٦٣ بۆ ١٩٦٩ کوێخای گوندەکە بووە. ساڵی ٢٠٠٧ کۆچیدواییکردووە. ٤- کوێخا عەلی مستەفا محەممەد: ساڵی ١٩٣٢ لەدایکبووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی شەش منداڵە. ساڵی ١٩٦٩ بۆ ١٩٧٥ کوێخای گوندەکە بووە. لە ژیاندا ماوە. ٥- حامید ئەمین بەگ: ساڵی ١٩٢٩ لەدایکبووە. ساڵی ١٩٧٦ بۆ ١٩٨٧ کوێخای بووە، ساڵی ٢٠٢٠ کۆچیدواییکردووە.

زیاتر ببینە

ئەندازیاران

کەوتووەتە ناوشاری هەڵەبجە لە نێوان شەقامی (حەسەن زیرەک) و (دکتۆر ئامانج)، کە یەکەمیان لە (گەڕەکی مامۆستایانی دوو) و ئەوی دیکەشیان لە گەڕەکی (تەقتەقان)ی جیادەکاتەوە. چونکە بەشێوەیەکی ئەندازەیی جیاکراوەتەوە، بۆیە ئەو ناوەی لێنراوە. درێژکراوەی گەڕەکی (شارەوانیی دووە) و شەقامی (هاوار) لەیەکیان جیادەکاتەوە. ڕووبەرەکەی (٧٠٧٤١٣م٢)یە. شەقامی (زانست) دەیکاتە دوو بەشی سەرەکی و (کۆمەڵگەی پەروەردەیی هاوچەرخی هەڵەبجە)، کە بە (کۆریەکە) ناسراوە لەگەڵ (پەیمانگای هونەرە جوانەکان) و (پارک و یاریگای ئاسۆ)ی تێدایە. بەهۆی ئەوەی نوێیە و لە پاش ساڵی ٢٠٠٣ ئیفرازکراوە، بەتەواوەتی خزمەتگوزاری بۆ نەکراوە. (قوتابخانەی کاردۆخی) و (پارێزگای هەڵەبجە)، کە لە نێو (باڵەخانەی خەڵوەتگەی پیری)دایە، لەنێو ئەم گەڕەکە دان. جگە لەوەی لە نەخشەی بنەڕەتیدا چەندین پارچە زەوی بۆ سەوزایی و خزمەتگوزاریی دیکە تەرخانکراوە.

زیاتر ببینە

هەموو بەرگەکان

لێرەدا هەموو بەرگەکان کۆکراونەتەوە، بەئاسانی بگەڕێ و ئەوەی دەتەوێت بیدۆزەوە.

شوێنی سروشتی

بەرگی یەکەم

سەرچاوە ئاویەکان

بەرگی دووەم

مێژوو و شوێنەوار، کەلەپوور

بەرگی سێیەم

شوێنی دەستکرد (گوند و شار)

بەرگی چوارەم

کتێب، بەڵگەنامە و بڵاوکراوەکان

بەرگی پێنجەم

کەسەکان بەپێی پۆست

بەرگی شەشەم

کەسەکان بەپێی پیشە

بەرگی حەوتەم

دامودەزگا حکومی و ناحکومیەکان

بەرگی هەشتەم

ناوەندی ڕۆشنبیری و وەرزشی

بەرگی نۆیەم