بەرگی حەوتەم
کەسەکان بەپێی پیشە
ئامادەکردنی: لیژنهی هاوبهشی زانكۆی ههڵهبجه و ڕێكخراوی خاڵ
ئاوڕدانەوە لە ژیان و بەرهەمی پیشەوەران، هونەرمەندان، نووسەران و کەسانی دیکە کە خزمەتیان بە کۆمەڵگا کردووە.
بەرگی حەوتەم
ئامادەکردنی: لیژنهی هاوبهشی زانكۆی ههڵهبجه و ڕێكخراوی خاڵ
ئاوڕدانەوە لە ژیان و بەرهەمی پیشەوەران، هونەرمەندان، نووسەران و کەسانی دیکە کە خزمەتیان بە کۆمەڵگا کردووە.
ناوی (بورهان محەممەد ئەمین عەبدولکەریم). ساڵی ١٩٤٨ لە سلێمانی لەدایکبووە سەر بە عەشرەتی نەورۆڵیی هۆزی جافە. قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی پاشان خانەی مامۆستایانی لە سلێمانی تەواوکردووە، ساڵی ١٩٧١ تا ساڵی ١٩٧٩ لە شارۆچکەی (خورماڵ) مامۆستا بووە. ساڵی ١٩٧٩ تا ساڵی ١٩٨٤ چووەتە ئێران و دواتر گەڕاوەتەوە. لە ئێستادا لەشاری سلێمانی دەژی، کۆمەڵێک کتێبی دانراو و وەرگێڕاوی هەیە لەوانە (تەفسیری ئاسان، کورتەیەک لە ژیانی پێشەوای شەهید حەسەن بەنا، بەکوردیکردنی "في ظلال القرأن"ی سەید قوتب، ژیاننامەی ئەمجەد زەهاوی).
فەرهەنگساز، نوسەر و وەرگێڕە. بە (مامۆستا پرشنگ خورماڵی) ناسراوە. ساڵی ١٩٥٢ له شارۆکەی (خورماڵ) لەدایکبووه. بڕوانامەی بەکالۆریسی لە زمانی ئینگلیزیدا بەدەستهێناوە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە. له ساڵی ١٩٩٣ەوە دەستیکردووە بە ئامادەکردنی فەرهەنگ و نوسین و وەرگێڕان و خاوەنی زیاتر لە ٢٠ کتێبی چاپکراوە، لەوانە (فەرهەنگی یاد، فەرهەنگی هونەر "دوو بەرگ"، زمانی ئینگلیزی بە ئاسانترین شێوە، فەرهەنگی هەنار بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی، فەرهەنگی نەورۆز، ژینگەپارێزی، دیاردەی قەتیسبوونی گەرما و ژینگەپارێزی، چیرۆکەکانی پیسبوونی ژینگە، ڕاڤەی چەند فەرموودەیەکی پێغەمبەر).
ساڵی ١٩٧٤ لە هەڵەبجە لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە هەڵەبجە و قۆناغی ئامادەیی لە ئێران خوێندووە. ساڵی ١٩٩٧ مۆڵەتی دوازدە عیلمی وەرگرتووە. ساڵی ١٩٩٩ بە تاقیکردنەوەی دەرەکی ئامادەیی بڕیوە. ساڵی ٢٠٠٤ کۆلێژی یاسا و ڕامیاری لە زانکۆی سلێمانی تەواوکردووە. ساڵی ٢٠٠٧ بڕوانامەی ماستەری لە یاسادا وەرگرتووە. ساڵی ٢٠١٣ دووەم بڕوانامەی ماستەری لە زانکۆی مەنسوری وڵاتی میسر وەرگرتووە. ساڵی ٢٠١٤ وەک مامۆستا لە کۆلێژی یاسا و ڕامیاری زانکۆی گەشەپێدان لە سلێمانی وانە دەڵێتەوە. بەشداری چەندین کۆڕ و سیمینار و بەرنامەی کردووە و دەیان نوسینی لە بڵاوکراوە جۆراوجۆرەکاندا هەیە. ساڵی ١٩٩٩ لەگەڵ کۆمەڵێک هاوڕێیدا لە شاری سلێمانی ناوەندی هەژان دادەمەزرێنن، کە لە بوارەکانی: فەلسەفە، فیکر، مەعریفە، ئەدەب، هونەردا کاردەکات. خاوەنی ئیمتیاز و سەرنوسەری گۆڤاری (هەژان) و ئەندامی دەستەی نوسەران و خاوەن ئیمتیازی چەند گۆڤارێک بووە. خاوەنی زیاتر لە چل کتێبە، لەوانە: (حەقیقەت، تەریقەت دیدێک بۆ دنیاناسی، شەریعەت دیدێک بۆ دینناسی، محەممەد دەبێتەوە بە پێغەمبەر، فەلسەفەی زانست). لە ئێستادا سەرۆکی ڕێکخراوی هەژانە بۆ فیکر و مەعریفە.
نوسەر، ڕۆژنامەوان و وەرگێڕە. ساڵی ١٩٦٦ لە گوندی (گڵێجاڵ) لەدایکبووە. قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە هەڵەبجە و پەیمانگای زانستە ئیسلامییەکانی تەواوکردووە. ئەندامی دەستەی نوسەرانی گۆڤاری ڕابەر و سەرنوسەری هەردوو ڕۆژنامەی (ڕاپەڕین) و(کۆمەڵ) بووە، ئەندامی دامەزرێنەرانی لیژنەی ڕۆشنبیریی ئیسلامی ١٩٨٣، یەکێتی ڕۆشنبیرانی ئیسلامی کورد ١٩٩٢، پڕۆژەی ڕۆشنبیریی تیشک ٢٠٠٥ بووە، ئێستا سەرۆکی ڕێکخراوی (خاڵ)ـە بۆ هزر و ڕۆشنبیری و سەرنوسەر و خاوەن ئیمتیازی گۆڤاری (خاڵ)ـە. زیاتر لە بیست کتێبی نوسیوە و وەرگێڕاوە، لەوانە:(کاریگەریی ئیسلام لەسەر فۆلکلۆری کورد "دوو بەرگ"، بەڵێ قورئان پارێزراوە، هونەری ژیانسازیی "چوار بەرگ"، ماف و ئازادییە سیاسیەکان لە شەریعەتی ئیسلامدا). لە ئامادەکردنەوە و لە چاپدانەوەی کۆبەرهەمی شێخ محەممەدی خاڵ، مەسعود محەممەد، هەژار موکریانی، پاڕەزانی، خزمەتی بەرچاوی کردووە. ئەندامی لیژنەی باڵا و کارگێڕیی نوسینەوەی زانیارینامەی هەڵەبجەیە.
نوسەر و شاعير و ڕاگەیاندکار و ئاڤێستاناسە. بە (جەلیلی عەباسی) ناسراوە و نازناوی (قەقنەس)ـە. ساڵی ١٩٦٢ لە گوندی (کێمنە)ی هەورامانی لهۆن لەدایکبووە. بەکالۆریۆسی لە زمان و ئەدەبی فارسیدا هەیە. نوسەر و پێشکەشکار و دەرهێنەری بەرنامەکانی ڕادوێ بووە لە مەریوان و سنە. خاوەنی(انتشاراتی مەولەوی) بووە. لە دەستەی دامەزرێنەرانی ئەنجومەنی ئەدەبیی مەریوانە. سەرنوسەری ڕۆژنامەی (شارۆ) و گۆڤاری (پەیژە) بووە. لە دامەزرێنەران و دەستەی نوسەرانی گۆڤارەکانی (قەقنەس، گۆڤاری ئەلیکترۆنیی هەورامان) بووە. لە ساڵی ١٩٩٨وە لە باشوری کوردستان و ئەندامی زۆر لە گروپ و ڕێکخراو و ناوەندی ڕۆشنبیرییە. ساڵی ٢٠٠٥ بە پلەی شارەزا لە وەزارەتی ڕۆشنبیری حکومەتی هەرێم دەستبەکار بووە، جگە لەوەی لە زۆربەی ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا بەرهەمی بڵاوکردووەتەوە، لە پێشەنگانی شیعری نوێی هەورامییە لە خۆرهەڵات. خاوەنی ٢٢ کتێبی چاپکراوە. لەوانە، ئاڤێستا، ئاهوورامان، هەورامان و هونەر، ژوانی یەسنا، لە ئێستادا لە شاری هەڵەبجە دەژی.
مێژوونوس و نوسەر، بەڕێوەبەری ناحیەی خورماڵ، سەرۆکی شارەوانییە. ناوی (جەمال عەبدلقادر بەگی عەزمی بەگی بابان)ـە و لە نەوەی سلێمان پاشای بابانە. ساڵی ١٩٢٧ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی لەفەیسەڵییە و ناوەندی و ئامادەیی لە سلێمانی خوێندووە و ساڵی ١٩٥٠ کۆلێجی حقوقی تەواوکردووە. لە یەکەمین دامەرزاندنیدا بووەتە بەڕێوبەری ناحیەی عەربەت، دواتر بەڕێوبەری ناحیەی خورماڵ. ساڵی ١٩٦٧ بۆ ١٩٦٩ سەرۆکی شارەوانیی سلێمانی بووە. ساڵی ١٩٧٠ یەکەم سەرۆکی یەکێتیی نوسەرانی کورد و ئەمینداری گشتیی کۆڕی زانیاری کورد و بەڕێوەبەری دەزگای ڕۆشنبیری و بڵاوکردنەوەی کوردی بووە. نزیکەی ٢٠ کتێبی چاپکراوی هەیە، لەوانە (خانزاد، مامە یارە، خەرەکە شکاوەکە، سلێمانی شارە گەشەکەم، یاداشتنامەی ژیانم). ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە. ساڵی ٢٠٢٣ لە سلێمانی کۆچیدواییکردووە.
شاعير و نوسەره. ناوی (جەمال حەبیبوڵڵا فەرەج ئیبراھیم)ـە. ساڵی ١٩٤٧ یان ١٩٤٨ لە (تەوێڵە) لەدایکبووە. قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی لە ھەڵەبجە خوێندووە. ساڵی ١٩٦٩ خانەی مامۆستایان (دار المعلمین)ی تەواوکردووە و لە قوتابخانەکانی ھەڵەبجە مامۆستا بووە. ژیانی ھاوسەرێتی پێکھێناوە. پاش کارەساتی کیمیابارانی ھەڵەبجە لە ١٩٨٨ ئاوارەی وڵاتی ئێران بووە و ساڵی ١٩٩٤ گەڕاوەتەوە و بووەتەوە بە مامۆستا. زۆرتر وەک شاعیرێک ناسراوە و نازناوی (بێدار)ە. بەڵام لە ژانرەکانی ئەدەب و ڕێزمان و وەرگێڕانیشدا بەرھەمی ھەیە و خاوەنی ٢٥ کتێبی چاپکراوە، لەوانه: (ھۆرامان و ھۆرامی و واتەو وەڵینا "سێ بەرگ"، وەرگێڕانی قورئانی پیرۆز بە شێوەی ھەورامی، سروەری بێداریی، لەبابەت ڕێزمانی ھەورامییەوە، ئافرەت و شەیتان).
نوسەر و ڕۆژنامەوانە. ناوی (جەمال غەریب حەمە)یە و بە (جەمال غەریب) ناسراوە. ساڵی ١٩٧١ لە شارۆچکەی (خورماڵ) لەدایکبووە. نەیتوانیوە درێژە بە خوێندن بدات. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە. لە ساڵی ١٩٩٣ەوە دەستی کردووە بە نوسین. زیاتر لە ٥٠٠ وتاری لە ڕۆژنامە و گۆڤار و سایتەکاندا بڵاوکردووەتەوە. خاوەنی ١٣ کتێبی چاپکراوه، لەوانه: (کەرکوک لە سەنتەرەوە بۆ پەراوێز، فەرهەنگی ڕاڤە، من ئەڵێم، وێنەکانی ژیان، ژیانسازی، مرۆڤسازی، دروست ژیان "دووبەرگ"، لێی مەگرن شێتە، سوڵتانی بێ سایە، بۆ شکۆی ئافرەت).
نوسەر و پارێزەرە. ناوی (جەمال حەمە عەولمحمەد)ە. ساڵی١٩٦٨ لە هەڵەبجە لەدایکبووه. قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە هەڵەبجە خوێندووە. ساڵی ٢٠٠٤ کۆلێژی یاسای لە زانکۆی سلێمانی تەواوکردووە، ماوەی چوار ساڵ لە بەڕێوبەرایەتیی ڕۆشنبیریی منداڵان لە سلێمانی دەوامیکردووە، دواتر ڕاژەکەی گواستوەتەوە بۆ وەزارەتی داد. ساڵی ١٩٩٨ ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە، هەر دوو زمانی عەرەبی و فارسی دەزانێت ئەندامی چەند ڕێکخراو و سەندیکایەکی ڕۆشنبیری و یاساییە، زیاتر لە بیست کتێبی بە نوسین و وەرگێڕان هەیە، لەوانە: (توندوتیژی لای منداڵان، فەرمانڕەوای خۆتان بن، بەرەو کامەرانی، بلیمەتەکان چۆن بیردەکەنەوە). ئێستا لە شاری هەڵەبجە دەژی.
نوسەر و وەرگێڕە. ناوی (حەبیب محەممەد سەعید)ە. ساڵی ١٩٤٨ لە گوندی (بەڵخە)ی هەورامان لەدایکبووه. ساڵی ١٩٦٨ خانەی مامۆستایانی سلێمانی تەواوکردووە لە کۆتایی شەستەکانی سەدەی بیستەوە دەستی بە نوسین و وەرگێڕان کردووە، کتێب و نوسینەکانی لە ئەڵقەی پەروەردەیی مزگەوتەکاندا وەک بێداربوونەوەی ئیسلامی لە ناوچەکەدا ڕۆڵیان هەبووە. خاوەنی ١١١ کتێب و نامیلکەی نوسراو و وەرگێڕاوە بە هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی، بەشێکی زۆری کتێبەکانی سەعید نەورەسی وەرگێڕاوە بۆ کوردی، لەوانه: (ژیاننامەی پێغەمبەری ئازیزمان بە دوو بەرگ، زنجیرەی هاوەڵانی پێغەمبەر "٣٤ کتێبه"، زنجیرەی پەیامەکانی نوور "١٠ کتێب"، لماذا ترک بديع الزمان السياسية) له ساڵی ٢٠٢٢ کۆچیدواییکردووە.
نوسەر و وەرگێڕە. ناوی (حەسەن حەمە کەریم حەمەڕەحیم سۆفی)یە. ساڵی ١٩٦٨ لە گوندی (نارنجڵە)ی سەر بە ناحیەی (بیارە) لەدایکبووە. ساڵی ١٩٨٩ پەیمانگای تەکنیکی بەشی بیناسازی لە موسڵ خوێندووە، ساڵی ٢٠٠٧ بەشی عەقیدە و هزری ئیسلامی لە کۆلێژی زانستە ئیسلامییەکان لە بەغداد تەواوکردووە، زیاتر لە دە کتێبی نوسیوە و وەریگێڕاوە لەوانە: نوسەری نەمر، شانازی مرۆڤایەتی، گەشتەکەم لەگەڵ پەیامەکانی نوردا.
نوسەر و مێژوونوسە. ساڵی ١٩٥٥ لە هەڵەبجە لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە هەڵەبجە خوێندووە، ساڵی ١٩٧٨ خانەی مامۆستایانی سلێمانی تەواوکردووە. ساڵی ٢٠٠٩ بڕوانامەی بەکلۆریۆسی لە مێژوودا وەرگرتووە، زیاد ٥٠٠ بابەتی ئەدەبی و مێژووی لە گۆڤار و ڕۆژنامەکانی کوردستاندا بڵاوکردووەتەوە، لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی ئیسلامی کوردستان، دەستەی نوسەرانی گۆڤاری(پەیامی ڕاستی)یە. سەرنوسەری گۆڤاری مامە یارە، ئەندامی کۆمەڵەی کەلەپور و فۆلکلۆری کوردی بووە، هەروەها لە دامەزرێنەرانی پڕۆژەی تیشکی ڕۆشنبیرییە، کە سەد کتێبی بڵاوکردووەتەوە. کۆمەڵێک کتێبی نوسیوە و بە چاپ گەیاندووە لەوانە: (کوردستان لە بەردەم فتوحاتی ئیسلامیدا، کوردستان لانکی دووەمی مرۆڤایەتی، مەلا ئیدریسی بەدلیسی و ڕۆڵی لە یەکگرتنی میرنشینە کوردیەکاندا، فەتواکەی مەلای خەتێ). له ئێستادا خانەنشینە و لە سلێمانی دەژی.
شاعير، لێکۆڵەر، شانۆکارە. ناوی (حەکیم مەلا ساڵح عەبدولکەریم)ـە. بە (حەکیمی مەلا ساڵح) ناسراوە. ساڵی ١٩٥٤ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. ساڵی ١٩٧٧ لە بەشی شەریعە لە زانکۆی بەغداد وەرگیراوە. بەهۆی کاری ڕامیارییەوە وازی لە خوێندن هێناوە. سەرەتا وەک: شانۆکار و وەرزشەوان دەرکەوتووە و دواتر لەسەر نوسینی شعیر و لێکۆڵینەوە بەردەوامبووە. ساڵی ١٩٧٩ لە بانکی هەڵەبجە بووە بە فەرمانبەر. ساڵی ١٩٨١ خراوەتە زیندانەوه و دوای ئازادبوونی بووە بە پێشمەرگە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە. پاش ڕاپەڕین، وەک ڕاوێژکاری ڕۆشنبیری لە وەزارەتی ڕۆشنبیری کاریکردووە. دواتر گەڕاوەتەوە بۆ هەڵەبجە و بووە بە بەرپرسی سەنتەری ڕۆشنبیریی هەڵەبجە و گۆڤاری (هەڵەبجە) و (گۆران)ی دەرکردووە. نزیکەی سی کتێبی چاپکراوی هەیە، لەوانه: (هەڵەبجە لە ئامێزی مێژوودا، دیوانی ئەحمەد بەگی کۆماسی، دیوانی ناتیق، بەشێک لە دیوانی مەجزوب، مەولەوی وەک شاعیرێکی ناتورالیزم و نالی لە دیدێکی ترەوە...). دەیان وتار و نوسینی لە ڕۆژنامەکاندا بڵاوکردووەتەوه. چەند جارێک ڕێزی لێ نراوە و خەڵاتکراوە. لەوانە خەڵاتی کارۆ بۆ ساڵی ٢٠٢٢.
فەرماندەیەکی سەربازییە. ساڵى ١٩٣٤ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. ساڵى ١٩٥٦ دەستی بە کاری ڕامیاریکردووە. لە ساڵانى سەرەتاى پێشمەرگايەتيدا ڕۆڵێکى گرنگى لە سنورى هەڵەبجە هەبووە و سەر لقى ناوچەى شارەزوور بووە. ساڵى ١٩٧٢ بووە بە جێگرى فەرماندەى هێزى خەبات. ساڵى ١٩٧٤ کراوە بە فەرماندەى بەتاليۆنى ٣ى قەرەداغ. ساڵی ١٩٧٥ لە (گەڵاڵه) بريندار بووە. ساڵى ١٩٧٦ خەباتى چەکدارى دەستپێکردووەتەوە. ساڵى ١٩٨٢ بۆ ماوەیەک دەستگیرکراوە. ساڵی ١٩٨٣ بووە بە ئەندامى سەرکردايەتى. بۆ جاری دووەم زۆر بە سەختی بريندار بووه و قاچى ڕاستی بڕڕاوەتەوە. چووەتە دەرەوەی وڵات و لە سويد نیشتەجێبووە. ساڵى ١٩٩٢ گەڕاوەتەوە بۆ کوردستان و تا ساڵى ١٩٩٤ ئەرکى کۆمەڵايەتى لە ناوچەکانى هەورامان و هەڵەبجە و شارەزوور و پينجوێن و بەرزنجە دەربەنديخان پێسپێرراوە. بیرەوەرییەکانی خۆی لە سێ بەرگی (لە شنروێ وە بۆ ستۆکهۆڵم) بەچاپ گەیاندووە. ساڵی ٢٠١٩ بە نەخۆشى کۆچیدوايیکردووە.
نوسەرە. ساڵی ١٩٥٥ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. ئامادەیی کشتوکاڵی لە شاری سلێمانی تەواوکردووە. ساڵی ١٩٧٤ پەیوەندی بە شۆڕشی کوردەوه کردووە. گەڕاوەتەوە بەر خوێندن و بەکالۆریۆسی لە زمان و ئەدەبی کوردیدا بەدەستهێناوە. ساڵی ١٩٨٩ ماستەری لە زمان و ئەدەبی کوردی لە زانکۆی سەڵاحەدین وەرگرتووە. ساڵی ١٩٩٣ تا کۆتایی ساڵی خوێندنی ١٩٩٦ مامۆستای یاریدەدەر بووە لە بەشـــی کوردیی کۆلێجی زمان لە زانکۆی سلێمانی. ساڵی ١٩٩٧ ڕووی لە وڵاتی ئەڵمانیا کردووە و ساڵی ٢٠٠٥ گەڕاوەتەوە بۆ کوردستان و لە بەشی کوردیی کولێجی زمان لە زانکۆی سلێمانی تا ئێستا بەردەوامە. ساڵی ٢٠١٠ بڕوانامەی دکتۆرای لە ئەدەبی هاوچەرخی کوردیدا وەرگرتووه و ساڵی ٢٠٢٠ گەیشتووە بە پلەی پڕۆفیسۆر. جگە لە زمانی کوردی، عەرەبی، ئەڵمانی و فارسی دەزانێت. جگە لە نامەی ماستەرەکەی (شێواز لە شیعری کلاسیکی کوردیدا) ئەم کتێبانەشی بە چاپ گەیاندووه: (شێوازی شیعری نوێی کوردی، گەشتێک بە کوردستانی کێویدا "کارڵ مای"). هەروەها (بەپێی بڕیار)، کە کۆمەڵە چیرۆکێکی عەزیز نەسینه، لە فارسییەوە وەریگێڕأوە. چەندین لێکۆڵینەوە و نوسینی لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا بڵاوکردووەتەوه.
ناوی (حسەین محەممەد وەڵەدخان)ـە. ساڵی ١٩٥٤ لە گوندی (حەسەن بەگ)ی سەر بە شارۆچکەی (سیروان) لەدایکبووە. قۆناغی سەرەتایی لە شارۆچکەی سیروان خوێندووە. ساڵی ١٩٧٦ پەیوەندی بە شۆڕشی کوردستانەوە کردووە. ئەندامی ئەنجومەنی باڵای کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکانی کوردستان بووە. لە ئێستادا بە پلەی (لیوا) خانەنشینە. دوو جار ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی نۆ منداڵە. لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا نوسینی بڵاوکردووەتەوە، لە ژیانی پێشمەرگایەتیدا دوو نامیلکەی نوسیووە: (چمکێک لە مێژووی کارەساتەکانی کوردستان و هەڵەبجەش لەم مێژووەدا، پێناسەکردنی چیای سورێن) و دواتر بڵاوکراوەتەوە.
نوسەر و ڕۆژنامەوانە. ساڵی ١٩٦٦ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. بەکالۆریۆس لە زانستە سیاسییەکاندا بەدەستهێناوە. جگە لە بڵاوکردنەوەی دەیان وتار و لێکۆڵینەوە لە بوارەکانی سیاسەت و فکردا، خاوەنی پێنج کتێبی چاپکراویشە، لەوانە: (هەڵەبجە مەملەکەتی ژیان). لە ئێستادا ڕاوێژکارە لە وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان.
ناوی (ڕەسوڵ مەستى ئەفەندى کوڕى مەحموود بەگ)ـە. ساڵى ١٨٢٤ لە گوندى (سەراو)ى ناوچەى نەورۆڵى لەدایکبووە. لە مەدرەسەى هانەسوورە و چەند شوێنێکی تر خوێندویەتی و ئيجازەى مەلايەتى وەرگرتووە. جگە لە زمانى کوردى، فارسى، عەرەبى، تورکى و فەڕەنسى زانيوە. بۆ تەواوکردنى خوێندن چووەتە ئەستەنبوڵ. گەڕاوەتەوە و لە ماوەی جیاوازدا لە شارەکانی: موسڵ، کەرکوک، بەسرە، وان مامۆستایەتی کردووه. بەڕێوەبەرى مەعاريفى موسڵ و دواتر دیاربەکر بووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە. بەهۆى داهێنانە زانستييەکانييەوە لە بوارى فيزيادا (هەڵکێشانى ئاو لە قوڵاييەکى زۆرەوە بەبێ هێزى هەوا و هەڵم) بۆ ماوەى هەشت مانگ نێردراوە بۆ فەڕەنسا و بۆ هەمان مەبەست سەردانی ڤييەننا و ميسری کردووە. دەستی نوسینی هۆنراوەی هەبووە و لە ماوەى ژيانيدا نزيکەى ١٠ کتێبى لە بوارە جیاوازەکاندا نوسيوە، لەوانه: (حوادث عناصر، سپر زلزلە، تشريح الادراد فى تشريح الافلاک، رسالە اثبات الواجب، علم الهيئة) بەڵام تەنها دوانيان چاپکراون. ساڵی ١٩٠٨ کۆچیدوايیکردووه.
ناوی (ڕەشید ئەبوبەکر مەحموود)ە. ساڵی ١٩٣٣ لە شارۆچکەی (بیاره) لەدایکبووە. قۆناغی سەرەتایی لە بیارە و خانەی مامۆستایانی لە سلێمانی تەواوکردووە و وەک مامۆستا دامەزراوە. لە پۆلی چواری سەرەتایی بووە، کە یەکەم شیعری نوسیوە. لە بواری زمان و ئەدەبیات و مێژوو، ڕامیاریدا نوسینی هەبووە و لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا بڵاویکردووەتەوە. خاوەنی کتێبی (هەڵاڵە برایمەی هەورامان، مێژووی هەورامان)ـە. ساڵی ٢٠١٦ لە شاری سلێمانی کۆچیدواییکردووە و لە گردی سەیوان بەخاکسپێرراوە.
نوسەر، شاعیر و ڕۆژنامەوانە. ناوی (ئەحمەد حەمەئەمین فەتاح عەزیز)ە. ساڵی ١٩٦٧ لە شاری ھەڵەبجە لەدایکبووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە. خوێندنی ئامادەیی ئیسلامی تەواوکردووە. ساڵی ١٩٨٤ەوە دەستی بە نوسینی هۆنراوە کردووە. جگە لەوەی کاری ڕۆژنامەوانی کردووە، خاوەنی چەند بەرهەمێکی چاپکراوە، لەوانە (ئافرەت بەرەو ڕووناکی، خۆرەی گەل، برسێتی ئەم گەلە لە ئەستۆی کێدایە، کۆماری کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، بەرگری لە پێشەوا بوخاری، تێڕوانینێک بۆ زەردەشتی-یەزیدی- کاکەیی..). ساڵی ٢٠٢٠ بە نەخۆشیی کۆرۆنا کۆچیدواییکردووە.