بەرگی پێنجەم
کتێب، بەڵگەنامە و بڵاوکراوەکان
ئامادەکردنی: لیژنهی هاوبهشی زانكۆی ههڵهبجه و ڕێكخراوی خاڵ
کۆکراوەی کتێب، دەستنووس و بەڵگەنامە گرنگەکان کە مێژوو و ڕۆشنبیری هەڵەبجە و ناوچەکە بە دۆکیۆمێنت دەکەن.
بەرگی پێنجەم
ئامادەکردنی: لیژنهی هاوبهشی زانكۆی ههڵهبجه و ڕێكخراوی خاڵ
کۆکراوەی کتێب، دەستنووس و بەڵگەنامە گرنگەکان کە مێژوو و ڕۆشنبیری هەڵەبجە و ناوچەکە بە دۆکیۆمێنت دەکەن.
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. هۆنراوەکانی بابا جەلیل و یارەکانی (دەدە بەگتر، میرزا دەودانی، سەمەن خانمی دەودان) لە یازدە بەنددا دەخاتەڕوو. ناوەڕۆکی هۆنراوەکان باس لە پێکران بە نوور و ڕۆشنکردنەوەی دڵ لە ئایینی یاریدا دەکەن.
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. بیست و یەک بەندە و هەر بەندێکی لە بابەتێکی ئایینی دەدوێت. زیاتر لە ڕێی ڕەمز و مەجازەوە باس لە خوداناسی دەکات. هۆنراوەکانی بابەناوسی جاف و یارەکانی تێدا تۆمارکراوه، کە بریتین لە (دایە خەزانی سەرگەتی، قازی نەبی سەرگەتی، ئەحمەدی جاف).
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. بیست و سێ بەندە و هەربەندێکی سەبارەت بە مەبەستێکی ئایینییە. ئاماژە بە فەرهەنگی ئایینەکانی دیکەش دراوە. زیاتر لە ڕێگەی ڕاست و ڕاستی و چاکە و خۆشبەختی دەدوێت. هۆنراوەکانی بابا سەرهەنگی دەودانی و یارەکانی تێدانوسراوە، کە بریتین لە(بابە قەیسەری هەورامی، بابە گەرچەکی هەورامی، بابە سرنجی کەلاتی، دایە تەورێزی هەورامی).
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. بە زاری گۆرانی و لە دەورەی ئیسلامەتیدا نوسراوەتەوە. لە پازدە بەند پێکهاتووە و هەر بەندێکی سەبارەت بە مەبەستێکی ئایینییە. تایبەتە بە هۆنراوەکانی بالولی ماهی و یارەکانی، کە بریتین لە (بابە لوڕە و بابە ڕەجەب، بابە حاتەم، بابە نجومی لوڕستانی). لای یارسانەکانی هەڵەبجە بالول و یارانی، پێگەی تایبەتیان هەیە.
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. بە زاری گۆرانی و لە دەورەی ئیسلامەتیدا نوسراوەتەوە. لە پازدە بەند پێکهاتووە و هەر بەندێکی سەبارەت بە مەبەستێکی ئایینییە. تایبەتە بە هۆنراوەکانی بالولی ماهی و یارەکانی، کە بریتین لە (بابە لوڕە و بابە ڕەجەب، بابە حاتەم، بابە نجومی لوڕستانی). لای یارسانەکانی هەڵەبجە بالول و یارانی، پێگەی تایبەتیان هەیە.
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. لە بیست بەند پێکهاتووە و هەر بەندێکی بۆ مەبەستێکی خوداناسییە. لە هۆنراوەکانی سان سەهاکی بەرزنجی و یارەکانیەتی. لەمانەی خوارەوە پێکهاتووە:(پیر بنیامین و پیر داود و سەی میر ئەحمەد و مستەفا دەودان و دایە ڕێزوار).
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. لە (٦٥) بەند و ئامۆژگاری پێکهاتووە. هۆنراوەکانی شاخۆشینی لوڕستانی و یارەکانی (جەلالە خانم و ڕیحان خانم و لزا خانم و خاتوون مەیزەرد و کاکەڕەدا و بابە بوزورگ و بابە هندوی لورڕستانی، بابە تایەری هەمەدانی، پیرشالیاری هەورامی) تێدا نوسراوەتەوە.
سەرچاوە و کتێبێکی یارسانەکانە. لە یانزەبەند پێکهاتووە. هۆنراوەکانی شاوەیس قولی و یارانی (خاتون زەڕبانوو، کاکە عەرەبی هەورامی، کاکە ڕەحمانی دەرەزیانی، کاکە پیرەی دەرەزیانی) لەخۆدەگرێت.
ئامادەکردن: خالدمەحمود کەریم. ئەکادیمیای هوشیاری و پێگەیاندنی کادیران. زنجیرە ٤٦٠، سلێمانی ٢٠١٢ ناوەڕۆکی پەیوەندار: کۆنفیدراسیۆنی عەشیرەتەکانی جاف، ناویان، شوێنیان، لقەکانیان، ژمارەیان، جموجوڵی گەورەکانیان، کۆمەڵەی عەشیرەتەکانی هەورامان، هەورامانی تەخت ـ لهۆن، هەڵوێستی عوسمانییەکان لە ناکۆکی نێوان عەشیرەتەکان، ناکۆکی لقی شاتری و پەلی سەرەکی جاف، سەیدەکانی بەرزبجە، شێخانی تەریقەت.
نوسین: مام جەلال تاڵەبانی-ئامادەکردن و بڵاوکردنەوە: مەکتەب ڕێکخستن – بەشی ڕوناکبیریی. ی . ن. ک. چاپی ؟، چاپخانەی ڕوناکبیری، سلێمانی، ٢٠٠١ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: نوسینەوەی دقی وتەکە.
نوسین: هیدایەت حسین چاپی یەکەم، چاپخانەی سیما، سلێمانی، ٢٠١٣ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: باسی مێژووی گوندی گوڵپ، شوێنی جوگرافی و ئاووهەوا، ناوی گوندەکە، شوێنەوارەکانی سنوری گوندەکە، چەم و دۆڵ و شاخ و ئەشکەوتەکان، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان، ڕۆژوگرتن و جەژنەکان، چینە کۆمەڵایەتییەکان، پیشە، گژوگژیای ناوچەکە و خواردن، بەشداریی خەڵکی گوندی گوڵپ لە شۆڕشەکاندا، بەرهەمە ئابورییەکان، گێڕأنەوەی چیرۆکی کۆمەڵایەتی و ڕاستی و سەرگوزشتەی ژیان و پەند و بەسەرهاتی ناوچەکە و وشەی ڕەسەنی کوردەواری تێدا باسکراوە.
نوسین: جەلیل عەباسی چاپی یەکەم، لە بڵاوکراوەکانی مەڵبەندی ڕۆشنبیریی هەورامانە، ٢٠١١ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: چاوێک لە مێژووی مۆسیقای کوردی و سەرنجێکی بۆچوونەکانی ئەحمەد شەریفی، شەوی یەڵدا چۆن پەیدابوو، نەورۆزی کورد و ئەفسونی ناحەزان، ڕوونکرنەوەیەک لەسەر زەردەشت و ئاڤێستا، گەر ئاڤێستا هی کوردە دەبا کورد باشتری بناسێت، شایی و زەماوەند لە هەورامانی دێریندا، سیاچەمانە (سیاجامگانە)، ئاهورامان هەمان ئۆرمۆنە، دیموکراسیەتی ئەمڕۆی جیهان میراتگری سیستەمی دیموکراسیی ئاهورامانی دێرینە، ئاریوبەرزەنی سەردار، مۆسیقا لە ئێرانی کەونارادا.
نوسین: حەمەی حەمەسەعید پێداچوونەوە و پێشەکی: پ. ی. د. کەیوان ئازاد ئەنوەر، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، چاپخانەی حەمدی، ٢٠١٦ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: هەورامان لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلولدا، بارودۆخی جەماوەریی ناوچەکە ١٩٦٣ بۆ ١٩٧٥، هاتنەوەی دەزگا ئەمنی و سەربازییەکان، مەفرەزەکانی سەرەتا و هاوکاریی خەڵک، تەقاندنەوە و سوتانی ئاواییەکان، شەهیدکردنی دوو لاو لە تەوێڵە، پارەسەندن لە گوندنشینانی ڕاگوێزراو، ئێران و گوڵبانگی ئازادی، کۆبوونەوەیەک لە ئاوێسەر، نەوشیروان مستەفا لە هەورامانەوە بۆ قەرەداغ، ڕاپەڕینی خەڵکی هەڵەبجە ١٣ی ٥ی ١٩٨٧، ئامادەکارییەکان بۆ هێرشکردنە سەر هەڵەبجە، دابەشبوون و شوێنی هێزەکان، گەڕانەوە بۆ سەرەتا و مێژووی بەکارهێنانی چەکی کۆکوژ، جۆرەکانی گازی کیمیاوی، هێرشەکە بە ڕەمزی یارەسولەڵا دەستیپێکرد، وێنەگر و ڕۆژنامەوانەکان هاتنە مەیدانی جەنگەکەوە، کۆبوونەوەیەک لە دوای کیمیاباران، بارودۆخی دوای کیمیاباران، قوربانیانی ١٦ی ٣ی ١٩٨٨، کێ کیمیابارانی هەڵەبجەی کرد، بەشداریی بەرەی کوردستانی، پاشەکشێی یەکێتی لە جافایەتی، لێدانەکانی چەکی کیمیاوی، سەرچاوەکانی چەکی کیمیاویی عێراق، چەند بەڵگەیەک لەسەر بەکارهینانی چەکی کۆکوژ، هەڵەبجە و پاوڵ، کۆبونەوەکەی دەربەند دزڵی، بەرەو ڕاپەڕین.
نوسین: حەمەی حەمەسەعید بەرگی دووەم، چاپی یەکەم، چاپخانەی کوردستان، ٢٠٢٠ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: (ڕووداوەکانی ١٩٩١ - ٢٠٠٠)، بزووتنەوە و سەرەتای ئاڵۆزییەکان، هیممەتی هەورامییانە، زیانی دوای غەڕقبوون، شەڕی ناوخۆ ١٩٩٤، شەڕەکانی نێوان هەڵەبجە و سەیدسادق، ٣١ی ئاب و ئاودیوبوون، گەردەلوولی تۆڵە، حکومەتی هەرێم و دووکانتۆنی، جاریکی تر شەڕی بزووتنەوە، بناری بەمۆ زێدی قارەمانان، یانزەیەمن ساڵیادی کیمیارانی هەڵەبجە.
ئامادەکردنی و ڕێکخستنی : د.عوزێر مەلا حافز هەورامی چاپی یەکەم، سیما، سلێمانی ٢٠٢٤ کورتەیەک لەژیاننامەی حاجی مەلا نەزیری گەورە، ڕیزبەندیی نوسینەوەی ڕشتەکە، ڕشتەی بنەماڵەی حاجی مەلا محی الدینی کوڕی مەلا نەزیری گەورە، ڕشتەی بنەماڵەی مەلا جەلالی غەیبی کوڕی مەلا نەزیری گەورە، ڕشتەی مەلا عبدالمنعمی کوڕی مەلا نەزیر، مەلا عبدالمتینی کوڕی مەلا نەزیر، مەلا معین الدینی کوڕی مەلا نەزیر.
ئامادەکار: هاشم رفسنجانی شوێن و ساڵی چاپ: تهران، ١٤٠٠ لایەنی بڵاوکەرەوە: انتشارات دفتر نشر معارف اسلامی. ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: ئەم کتێبە یادداشتی ڕۆژانەی هاشمی ڕەفسەنجانییە. یاداشتەکان تایبەتە بەساڵی ١٣٦٦ هەتاوی ( ٢١/ ٣/ ١٩٨٧- ٢١/ ٣/ ١٩٨٨) ڕۆژانی مانگی کۆتایی ساڵی ١٣٦٦ی هەتاوی، تایبەتە بە ئامادەکاری بۆ هێرشی هێزەکانی ئێران بۆ ناوچەی هەڵەبجە، کە بە ئۆپەراسیۆنی وەلفەجری ١٠ ناسراوە و باسی لە جوگرافیا و گرنگی و کاریگەریی ناوچەکە بۆ هێرشی ئێرانی تێدا کردووە. دواتر باسی کیمیابارانی هەڵەبجە لە ئازاری ١٩٨٨ و شاری هەڵەبجە و ڕووداوەکانی دوای کیمیابارانی هەڵەبجە و دەنگدانەوەی ڕووداوەکە لە ڕووی ناوخۆی ئێران و نێودەوڵەتی کردووە.
ئامادەکردن: محمد شکرى العزاوي واحسان القيسى مطبعة المعارف، بغداد، ١٩٥٦. ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: لواء اسليمانية (فى طريقنا السليمانية)
نوسین: سەرحەد یونس محەممەد چاپی یەکەم، چاپخانەی فام، ٢٠٢٠ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: گوندی تەپی سەفا و مەلا تایەری یاروەیس لە دیدی هاوڕێ و دۆست و ناسراوەکانیەوە، ڕەچەڵەکی مەلا تایر یاروەیسی لەگەڵ قۆناغی منداڵی و خوێندن، مەلاتایر لە قۆناغى لاوى و هاوسەرگیریدا، قۆناغى چوونەناو کایەى حیزبایەتى و ڕێکخراوەیى لەناو پارتى و شۆڕشى ئەیلول، سەردەمى هەڵگیرسانەوەى شۆڕشى نوێ و پەیوەندیى مەلاتایر و بنەماڵەکەى لەگەڵ شۆڕشدا، ئاوارەبوون و ژیانى ناو ئۆردوگاکانى ئێران، باس و بەسەرهاتەکانى جاف و کۆچوڕەوى گەرمیان و کوێستان لە پێش نیشتەجێبوونیاندا، پەیوەندى و تێکەڵاویى مەلاتایر و بنەماڵەکەى لەگەڵ شێخانى نەقشبەندیدا، پیاوماقوڵانى شارەزوو و ڕاووشکار، بەڵگەنامەو وێنەکان.
نوسین: هەورام هەورامی چاپی یەکەم، بەڕێوەبەرایەتیی چاپخانەی ڕۆشنبیری، هەولێر، ٢٠١٣ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: دیالیکتیک اورامان لهۆن، تاریخچە زبان هورامی، ادبیات غنایی در اورامی ، اشنایی با اورامانت، اورامان را بهتر بشناسیم، اورامی لهجە است یا زبان، نگاهی بە تاریخچە خط، بررسی رابطە زبان و جنسیت، بی نوجهی بە گویشهای جنوب کردستان، پژوهشی پیرامون گویش اورامی و گوران، جغرافیای اورامان از دیدگاە نویسندگان، خیزش جدید زبان هورامی، ریشە اوستای هورامی، گزری بر تاریخ زبان هورامی، ویژیگای زبان و ادبیات هورامی، قوم ماد کرد، کردهای هورامی شمال ایران، گفتاری بر زبانهای اریایی، گۆران، گویش هورامی، هویت تاریخی، واژەهای کردی در اسار جاویدان ادب فارسی، یارسان ایین تجلی زات ها ازل تا، ایین یاری، زبان متون مقدس یارسان، شخسیتهای شانامە، متون مقدسهای یارسان بە زبان هورامی، گوران در نوشتهای شرق شناسان.
نوسین: گۆست ئاڕ هێڵتەرمان وەرگێڕانی بۆ فارسی: عبدالمجید حیدری چاپخانەی مرز و بوم، ٢٠١٣ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: باسی ئەو هاوکارییە نێودەوڵەتی و ئاسانکارییانە کراوە، کە وایانکردووە عێراق بتوانێت دەستی بە چەکی کۆمەڵکوژ بگات. باسکردنی لەو لایەنانەی، کە بێدەنگییان هەڵبژارد و چاوی خۆیان کوێرکرد لە ئاستی تاوانەکەدا.