دواین نوێکردنەوە: 2026-04-15
کارێکی پەیکەرسازیی قەبارە گەورەیە. له گۆڕەپانی مۆنۆمێنتی هەڵەبجە له شاری هەڵەبجەدا دانراوە. یەکەمین کاری برۆنزی گەورەیە لە هەرێمی کوردستاندا کرابێت. تێچووی کارەکە لەلایەن سەرۆکوەزیرانی عێراقەوە لەئەستۆگیراوە. ساڵی ٢٠٠٧ لە لایەن هونەرمەندی پەیکەرساز (زاهیر سدیق)ـەوە دروستکراوە.
ئامادەکردنی: ڕێبوار حەمەتۆفیق
پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.
پەیکەری ئافرەتێکە منداڵێکی لە کۆڵە و منداڵێکی تریشی بەدەستەوە. بە قەبارەی دوو مەتر بەرزیی لە چیمەنتۆ، لەسەر دیواربەندێکی شارەوانیی هەڵەبجە بە سپۆنسەری یەکێتیی قوتابیانی کوردستان، لەلایەن هونەرمەندی پەیکەرساز (سیروان عوسمان عەلی)یەوە دروستکراوە. لە ڕۆژی ١٦ی ٣ی ١٩٩٢ لە هەڵەبجە پەردەی لەسەر لادراوە. دواتر شکێنراوە.
پەیکەری شاعیر ئەحمەدموختار بەگی جافە. بە بەرزیی پێنج مەترونیو لەبەردەم ئامادەیی ئەحمەدموختار دانراوە. لەسەر ئەرکی وەزارەتی ڕۆشنبیری و بیرۆکەی پەیکەرساز ئومێد محەممەد عەلی بووە. لە دوای نۆژەنکردنەوەی ئامادەییەکە پەیکەرێکی تری لە برۆنز بە قەبارەی چوارمەتر و نیو بە سپۆنسەری گروپی کۆمپانیاکانی هەڵەبجە لەلایەن پەیکەرساز (چێنەر نزار)ەوە دروستکرایەوە و لە ڕۆژی ٢٥ی ٨ی ٢٠٢٢ پەردەی لەسەر لادراوە.
پەیکەری (فەخرەدینی حاجی سەلیم)ـە. وەک هێمای چاوەڕوانیی کەسوکاری منداڵەونبووەکانی هەڵەبجە، بەرجەستەکراوە. کاری پەیکەرساز (هونەر ساحیب کەریم)ـە. لە باخی گشتیی هەڵەبجە دانراوە.
چەند پەیکەرێکی کەسایەتیيەکانی هەڵەبجەن: ١- حەکیمی مەلا ساڵح: ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن پەیکەرساز (هونەر ساحیب کەریم)ـەوە دروستکراوه. ٢- کەمال هەورامی: ساڵی ٢٠٢١، لەلایەن پەیکەرساز (عومەر جەمیل)ـەوە دروستکراوه. ٣- ئەسغەر ڕەشید: لەلایەن پەیکەرساز (بەختیار هەڵەبجەیی)ـەوە دروستکراوه. ٤- حەسەن زیرەک: لەلایەن پەیکەرساز (هونەر ساحیب کەریم)ـەوە دروستکراوه. ٥- عوسمان هەورامی: ساڵی ٢٠٢١، لەلایەن پەیکەرساز (عومەر جەمیل)ـەوە دروستکراوه.
ئەو پەیکەر و کارە هونەرییانەن، کە لە حەوشە و باخچەی مۆنۆمێنتی هەڵەبجەدا لەلایەن هونەرمەندانەوە دروستکراون و دانراون. تێکڕایان پەیوەندیان بە گێڕانەوە و چیرۆکی مەرگەساتی هەڵەبجەوە هەیە. کە بریتیین لە: ١- سیمبۆلی هەڵەبجە. کارێکی خوسرەو جافە. لە پێنج بۆمب دروستیکردووە. ئاماژەیە بە بۆمبارانکردن و تاقیکردنەوەی جۆرەها بۆمب. لەسەر پایەکانی نمادەکە بە چەند زمانێک نوسراوە (هەڵەبجە لەبیرت ناکەین)، لە چوار دەوری ئەم نمادەدا، ڕێکخراوی (ڕزگاربوانی چەکی کیمیایی) لەسەر چەند تابلۆیەک ناوی شەهیدانی بۆردومانی ٢٦ی ٤ ی ١٩٧٤ و بێسەروشوێنانی ١٣ی ٥ی ١٩٨٧ی هەڵەبجەیان نوسیوە. لە دەستەچەپی دەروازەی مۆنۆمێنت دانراوە. ٢- مۆنۆمێنتی جەنگ: یەکێکە لە بەشە زیندووەکانی مۆنۆمێنت. نمایشکردن و پیشاندانی ئەو کەرەستە و ئامێر و چەکە سەربازییانەیە، کە دەیان ساڵ کوردستانیان پێ کاولکراوە و خەڵکیان پێ لەناوبراوە. وەک دەبابە و فڕۆکەی جەنگی و... هتد. ٣- فۆتۆگرافەر (پەیکەری نەناسراو): وەفای شاری هەڵەبجەیە بۆ هەموو ئەو وێنەگر و ڕۆژنامەنوسانەی لە سەرەتای تاوانەکەدا، کیمیابارانیان بە دنیا ناساند. بیرۆکەی نەریمان کەمال و کاری پەیکەرساز (هاوار عەلی مەردان)ە لە باخچەی مۆنۆمێنت دانراوەو ڕووی کردووەتە مۆنۆمێنت. ٤- پەیکەری ئەنفال: بۆ لەبیرنەکردن و هاوخەمیی هەڵەبجەیە بۆ تاوانی ئەنفال و سوتانی کوردستان، جارێکیتر پیشاندان و ناساندنی ئەنفالە بە سەردانیکەرانی هەڵەبجە. کاری پەیکەرساز: بەختیار هەڵەبجەییە. ٥-پەیکەری عومەر حەمەساڵح: بڕوانە پەیکەرەکانی عومەر خاوەر.