قایمقامیەتی هەڵەبجە
دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08
سەر بە دیوانی پارێزگای هەڵەبجە و وەزارەتی ناوخۆیە. کەوتووەتە پارێزگای هەڵەبجە، گەڕەکی سەرا، تەنیشت بانکی هەڵەبجە. مێژووەکەی بۆ ساڵی ١٨٦٩ و دەوڵەتی عوسمانی دەگەڕێتەوە، کە بە بڕیارێک کراوە بە قەزا و یەکەم قایمقام (محەممەد پاشای کوڕی کەیخەسرەو پاشا)ی بەگی جاف بووە. جافەکان بە شەش قایمقام بۆ ماوەی ٦٩ ساڵ ئیدارەی هەڵەبجەیان بەڕێوەبردووە. ئەوانیش: (حەمەپاشای جاف، عوسمان پاشا، عادلەخان، تاهربەگی جاف، ئەحمەدموختار جاف، حامدبەگی مەجیدبەگ، دوای نەمانی دەسەڵاتی جاف لە هەڵەبجە، لە ساڵی ١٩٣١ حکومەتی عێراقی حامد بەگی گواستەوە بۆ چەمچەماڵ و (موراد ڕەحمەتوڵڵا)ی بۆ هەڵەبجە داناوە. پاشا و سەرۆک کۆمارەکانی عێراق بەردەوامبوون لە دانانی قایمقام بۆ هەڵەبجە، هەتا ساڵی ١٩٨٨ و کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە، ٣٠ قائیمقامیان داناوە: لەوانە: موراد ڕحمەتوڵڵا، ناجی هورمزی، ئەحمەد فەخری، سدیق القادری، سەعید قەزاز، شاکر فەتاح، سعید عبدالقادر کەرکووکی، ڕەشید غەفور قۆڵچی، حەسەن محەمەد بەغدادی، جەمال ڕەفعەت، ئیسماعیل شێخ، عومەر ئاغا، خالد نەقشبەندی، ئیسماعیل حەقی، باییز ئاغا،فەوزی سائیب، سوعاد تاڵەبانی، کانەبی دزەیی، سەعید محەمەد عەرەب، ڕەشید جەعفەری، شێخ حەمەئەمین شێخ عەبدولڵا، جەمال نامق، ابو القائد، عبدالمنعم باد، هۆشمەند مستەفا فەتاح، تەلعەت هادی ئەحمەد، شێخ یەحیا بەرزنجی. لەگەڵ دەستبەکاربوونی حکومەتی هەرێم لە ساڵی ١٩٩٣(ئەکرەم حەمەعەلی) کراوە بە قایمقام، دوای ئەویش هەریەک لە(شێخ جەعفەر مستەفا، جەمیل عبدالرحمان، فوئاد ساڵح ڕەزا، شاهۆ عوسمان، گۆران ئەدهەم، ئەرکان حەسەن غەفور ) وەک قایمقام دانراون، هەتا ساڵی ٢٠١٦ خاتوو(نوخشە ناسیح) کراوە بە قایمقامی هەڵەبجە و هەتا ئێستاش لەکارەکەی بەردەوامە. لە ئێستادا قایمقامیەتی هەڵەبجە لە دووبەش (کارگێری، وردبینی) و دوو هۆبە (ژمێریاری، خزمەتگوزاری) پێکهاتووە. ٢٤ فەرمانبەری میلاک و سێ فەرمانبەری خۆبەخشی هەیە. ئەم فەرمانگەیە لە بینای میریدا دەوامدەکەن، کە لە ساڵی ١٩٩٩ لە لایەن حکومەتەوە لەسەر ڕووبەری (٤٠٠م٢) دروستکراوە و لە دوو نهۆم پێکهاتووە.
سەرچاوەکان:
- هەڵەبجە لەئامێزی مێژوودا. حەکیم مەلا ساڵح. بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم. چاپخانە منارە. ٢٠٠٤ ل ٣٥.
- وەرگرتنی داتا و زانیاری لە قایمقامیەتی هەڵەبجە، لە ٢٥ی ٩ی ٢٠٢٣.
ئامادەکردنی: هاوناز سەعید ئەمین