ئاشە مەکینەکەی خورماڵ

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


ئاشی ئاوە. ساڵی ١٩٦٥ لە باشوری مزگەوتی گەورەی خورماڵ بە تەنیشت ئاوی زەڵمەوە دروستکراوە‌. حاجی کاکە حەمەی ڕوانسەریی و حاجی مستەفای تەپی سەفا خاوەنی بوون. بە هێزی ٧٠ ئەسپ کاریکردووە. لەبەرئەوەی کەس نەبووە ئیشی پێبکات، وەستایەکی عەرەبیان بە خێزانەوە هێناوە و کاریپێکردووە. کاکە مەحموودی کاکە حەمە و وەستاکەی (ئەبو جەواد "کازم") سەرپەرشتیانکردووە. دواتر حاجی مستەفا بەشەکەی خۆی فرۆشتووەتەوە بە حەمەئەمین بەگی عەباس بەگی ئاواییی ڕۆستەم بەگ. پاشان حەمەسەلیم یاڵانپێی و ئەیوبی حاجی ڕۆستەم ئیشیان لێکردووە و لە شەڕی عێراق و ئێراندا تۆپی بەرکەوتووە و لەکارکەوتووە.

سەرچاوەکان:

  1. گفتوگۆی ئامادەکار لەگەڵ (عومەر عبدالقادر سلێمان خورماڵی) دايکبووی ١٩٥٣، ئامادەیی،پیشە: کاسب، لە ٧ی ١٢ی ٢٠٢٣.
  2. خورماڵ لێکۆڵینەوەیەکی سۆسیۆ ئەنثرۆپۆلۆجییە، ئیبراهیم حاجی زەڵمی، بەرگی یەکەم، چاپخانەی سیما، ٢٠٠٨، ل٩٤.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

حەمەبۆر

لە نێوان گوندەکانی (چاوگ و باوەکۆچەک)ـدا بووە. بەئاوی سەرچاوگ ئیشیکردووە. لەساڵانی ١٩٤٠ دروستکراوە. خاوەنەکەی حەمەبۆری ئەحمەدی عەلی ڕەمەزان بووە.

حەمەسەراوی

کەوتووەتە ناو شاری هەڵەبجەوە. سەرەتا بە گاز کاریکردووە و دواتر کراوە بە کارەبا. لە سێ ماتۆڕی کارەبایی پێکهاتووه: ماتۆڕى یەکەم بۆ ئارد، دووەم بۆ ساوەر و بڕوێش و سێیەمیان بۆ چەڵتوک بەکارهاتووە. وەستا باقی حەمەعەزیز (خاڵە باقى) وەستاى دەگرمانى ئاشەکە(ئەو بەشەى ئاشەکە، کە لە گەنم ئارد دروستدەکات) بووە. بە ناوى ئاشەوانەکەیەوەیە(محەممەد عەبدوڵا محەممەد١٩٢٧ - ٢٠٠٣)، کە بە (حەمە سەراوى) ناسراوه. سێ کەسی تریش کاریان لەسەر کردووە بە ناوەکانی (سۆفی ڕەحیم، جەمالی مامۆ ڕۆستەم، سالم غوڵامی).

حەمەعەلی سەید وەیس

کەوتووەتە ‌پشت جۆگەی دەلێن لە باکوری گوندی (دێکۆن)ی سەر بە شارۆچکەى (خورماڵ). له ‌ساڵانی بیستەکانی سەدەی‌ ڕابردوو لەلایەن (حەمەعەلی) ناوێکەوە دروستکراوە و بەناوی ئەوەوە ناونراوە، کە کەسایەتییەکی دیاری گوندەکە بووە. هەتا ساڵانى پەنجاکانى سەدەى ڕابردوو کاریکردووه.

حەمەی حاجى

ئاشی ئاوە. کەوتووەتە خۆرئاوای گوندی (ڕیشێن). بە ئاو ئیشیکردووە. هەتا ساڵی ١٩٦٣ ئیشیکردووە. (محەممەد حاجی فەرەج) ناوێک خاوەنی بووە و بەناوی ئەوەوە ناوی ڕۆیشتووە. لە ئێستادا تەنها شوێنەواری ماوە.

حسێن بەگ

کەوتووەتە دامێنی نزارەی گوندی (گریانە) لە هەورامان. بە ناوی خاوەنەکەیەوە (حسێن بەگی ڕۆستەم سان) ناونراوە. بە ئاشی ناوباخیش ناسراوە، کە لە ساڵانی ١٩٢٥-١٩٣٠ دایناوە. کاکەلەو مەحموولەی نەوسودی ئاشەوانی بووە. دواتر ماڵی دەروێش نادر ئیشیان تێداکردووە. ئاوی بە جۆگە لە چەمی گریانەوە بۆ هێنراوە. هەتا ساڵی ١٩٧٨ و کاتی ڕاگواستنی گوندەکان کاریکردووە. پاشماوەکەی تا ساڵی ٢٠١٠ مابووە. گوندەکانی بۆین و هاوار سودیانلێبینیوە.

خوارنگ

ئاشی ئاوە. کەوتووەتە ڕۆژهەڵاتی گوندی (هاوار). لەسەر چەمی ئاشی و سەر ڕێگەی ئێران - عێراق دروستکراوە و هۆزی وسەینەییەکان خاوەنی بوون. خاوەنەکەی (کاکەخان ئەحمەد) بووە. مێژووی دروستبوونی بۆ ساڵی ١٩٢٠ دەگەڕێتەوە و هەتا ١٩٧٨ کاریکردووە. بەئاوی چەمی گەورەی هاوار ئاشەکە ئیشیکردووە. لە ئێستادا تەنها شوێنەواری ماوە.