ئاشە بەردینەکانی گوندی نەوێ

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


کەوتووەتە گوندی (نەوێ)، بەهۆی بوونی سەرچاوەی ئاوی لە گوندەکەدا، ژمارەیەک لە ئاشە بەردینە هەبووە و دانیشتوانی گوندەکە و گوندەکانی تری دەوروبەر بۆ هاڕینی (گەنم و جۆ) و دانەوێڵە بەکاریانهێناوە، هەتا ڕاگوێزانی گوندەکان لە ساڵی ١٩٧٨ کاریانکردووە. دوای ڕاپەڕینی بەهاری ساڵی ١٩٩١، کە خەڵکی گوندی (نەوێ) گەڕاونەتەوە بۆ گوندەکەیان، دووبارە ئاشەکانیان بەکارخستوەتەوە. لە ئێستادا هەموو ئەم ئاشانە بەتەواوەتی لەکارکەوتوون و کارناکەن، تەنها شوێنەواری جۆگەی ئاوی ئاشەکان ماونەتەوە. لە ئاشەکانی گوندەکە (ئاشی عێزەت بەگ، ئاشی حەمەسەعید بەگ، ئاشی سالەی کوێخا فەرەج، ئاشی قادر بەگ، ئاشی حەمەی عەبە و ئاشی حاجی حەمەئەمین).

سەرچاوەکان:

  1. سەردانی چەند جارەی مەیدانیی ئامادەکاران بۆ شوێنەکە، کۆتاجار لە ١٦ی ٢ی ٢٠٢٣.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (حاجی عوسمان حاجی عەبدوڵا وڵەسمتی)، پیشە: خانەنشین، لە ٢٨ی ١٢ی ٢٠٢٢
  3. هەگبەو هەوارگە، ئەیوب ڕۆستەم، چاپی یەکەم، سلێمانی، ٢٠٠٣، ل١٩٥.
  4. هەوارگەی شارەزوور، تالب دەرباز، چاپی یەکەم، چوارچرا، سلێمانی، ٢٠٠٦، ل٧٠.

ئامادەکردنی: یوسف باقی عەبدولقادر,ئیکرام محەممەد زەڵمی

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

حەمەبۆر

لە نێوان گوندەکانی (چاوگ و باوەکۆچەک)ـدا بووە. بەئاوی سەرچاوگ ئیشیکردووە. لەساڵانی ١٩٤٠ دروستکراوە. خاوەنەکەی حەمەبۆری ئەحمەدی عەلی ڕەمەزان بووە.

حەمەسەراوی

کەوتووەتە ناو شاری هەڵەبجەوە. سەرەتا بە گاز کاریکردووە و دواتر کراوە بە کارەبا. لە سێ ماتۆڕی کارەبایی پێکهاتووه: ماتۆڕى یەکەم بۆ ئارد، دووەم بۆ ساوەر و بڕوێش و سێیەمیان بۆ چەڵتوک بەکارهاتووە. وەستا باقی حەمەعەزیز (خاڵە باقى) وەستاى دەگرمانى ئاشەکە(ئەو بەشەى ئاشەکە، کە لە گەنم ئارد دروستدەکات) بووە. بە ناوى ئاشەوانەکەیەوەیە(محەممەد عەبدوڵا محەممەد١٩٢٧ - ٢٠٠٣)، کە بە (حەمە سەراوى) ناسراوه. سێ کەسی تریش کاریان لەسەر کردووە بە ناوەکانی (سۆفی ڕەحیم، جەمالی مامۆ ڕۆستەم، سالم غوڵامی).

حەمەعەلی سەید وەیس

کەوتووەتە ‌پشت جۆگەی دەلێن لە باکوری گوندی (دێکۆن)ی سەر بە شارۆچکەى (خورماڵ). له ‌ساڵانی بیستەکانی سەدەی‌ ڕابردوو لەلایەن (حەمەعەلی) ناوێکەوە دروستکراوە و بەناوی ئەوەوە ناونراوە، کە کەسایەتییەکی دیاری گوندەکە بووە. هەتا ساڵانى پەنجاکانى سەدەى ڕابردوو کاریکردووه.

حەمەی حاجى

ئاشی ئاوە. کەوتووەتە خۆرئاوای گوندی (ڕیشێن). بە ئاو ئیشیکردووە. هەتا ساڵی ١٩٦٣ ئیشیکردووە. (محەممەد حاجی فەرەج) ناوێک خاوەنی بووە و بەناوی ئەوەوە ناوی ڕۆیشتووە. لە ئێستادا تەنها شوێنەواری ماوە.

حسێن بەگ

کەوتووەتە دامێنی نزارەی گوندی (گریانە) لە هەورامان. بە ناوی خاوەنەکەیەوە (حسێن بەگی ڕۆستەم سان) ناونراوە. بە ئاشی ناوباخیش ناسراوە، کە لە ساڵانی ١٩٢٥-١٩٣٠ دایناوە. کاکەلەو مەحموولەی نەوسودی ئاشەوانی بووە. دواتر ماڵی دەروێش نادر ئیشیان تێداکردووە. ئاوی بە جۆگە لە چەمی گریانەوە بۆ هێنراوە. هەتا ساڵی ١٩٧٨ و کاتی ڕاگواستنی گوندەکان کاریکردووە. پاشماوەکەی تا ساڵی ٢٠١٠ مابووە. گوندەکانی بۆین و هاوار سودیانلێبینیوە.

خوارنگ

ئاشی ئاوە. کەوتووەتە ڕۆژهەڵاتی گوندی (هاوار). لەسەر چەمی ئاشی و سەر ڕێگەی ئێران - عێراق دروستکراوە و هۆزی وسەینەییەکان خاوەنی بوون. خاوەنەکەی (کاکەخان ئەحمەد) بووە. مێژووی دروستبوونی بۆ ساڵی ١٩٢٠ دەگەڕێتەوە و هەتا ١٩٧٨ کاریکردووە. بەئاوی چەمی گەورەی هاوار ئاشەکە ئیشیکردووە. لە ئێستادا تەنها شوێنەواری ماوە.