ئازادی
کەوتووەتە سەر شەقامی گشتیی هەڵەبجە لە خانوەکەی ئەنوەربەگدا دانراوە. دوو ڕووی هەبووە، ڕوویەکی لەسەرشەقام و ڕووەکەی تری بەرانبەر ماڵی ئاجی مەیفرۆش. لە دوای ساڵی ١٩٥٨ کراوەتەوە و ناوەکەی بۆ ڕێکخراوی گەنجانی حزبی شیوعی دەگەڕێتەوە. لەگەڵ تێکچوونی نێوان حکومەت و شیوعییەکان ئەم بارەگایە تێکدەدرێت و(عوسمانی شیخ مستەفای عەبابەیلێیی ١٩٤٢ بۆ ١٩٧٤ و ساڵی ١٩٦٣) لە بەرانبەر شوێنی یەکەمی و لە شوێنی دوکانی عەبدوڵای مەلا تاهیر و عەبدوڵای مەلا عەلی و مستەفای مەلاتاهیر، کە هەرسێ دوکانەکە کرابوونە گەنجینەی عەبدوڵای مەلا تاهیر، چاخانەکە دادەنرێتەوە و خۆیشی بە عوسمانی ئازادی دەناسرێت و کورێکیشی ناو دەنێت ئازاد. تەلەفزیۆن و سۆبای داری تێدابووە و هەتا ١٢ی شەوان کراوەبووە. بەشێک لە گەنجان و وەرزشدۆستان لەم چایخانەیە سەیری ئۆلۆمپیادی ١٩٧٤یان کردووە. لە دوای بۆردومانی ٢٦ی٤ی ١٩٧٤ ماوەیەک حەمەسەعیدی زۆراب و مامۆستا قادرە ڕەش دەیکەنەوە. لە دوای ساڵی ١٩٧٥ بووەتە شوێنی کۆبوونەوەی کۆمەڵەکان و لە مێژووی هەڵەبجەدا ڕۆڵێکی گەورەی فەرهەنگی و هۆشیاری سیاسی گێڕاوە و شوێنی کۆبوونەوەی ڕۆشنبیران و خەباتگێران و هونەرمەندان و ئەندامانی حزبی شیوعی بووە. دوای کۆچیدوایی خاوەنەکەی و نسکۆی شۆڕشی ئەیلول لەلایەن حەمەئەمینی برای و عەلی فەیمەوە دانراوەتەوە و هەتا کۆتایی حەفتاکان کراوەبووە.
ئاوەدان
یەکەمین دوکان و چاخانەیە لە ئانوساتی ڕاپەڕین لە ١٤ی ٣ی ١٩٩١ لە هەڵەبجە دانراوەتەوە. کەوتووەتە شەقامی گشتی نزیک بانقە کۆنەکە. دوکانی حەمەرەشید عەلی بووە. ئەحمەد حەمەرەشیدی کوڕی وەک یەکەمین کەسی گەڕاوەی هەڵەبجە دایناوە و بە خەتی گەورە لەسەر دەرگای سەلاجەیەک لێی نوسیوە: چایخانەی ئاوەدان. وینەی جۆرج بۆشی هەڵواسیوە و سەرنجی بیانییەکانی ڕاکیشاوە. لە حەمەی سافەوە، تا نزیک دوکانەکەی پاکدەکاتەوە. ماست و هێلکە و قەنیلە و چایی و ..هتدی بە نانی هەورامییەوە پێشکەشکردووە. دواتر حەمەڕەشید دەروێش غەریب و کەریمی شێخ کازم و..هتد چاخانە دادەنێن و بەرەبەرە شار دەبێتەوە بە خاوەنی دوکان و بازاڕ.
باسکێ
کەوتووەتە گوندی (هاوار)، بە دەوری گۆڕەپانێکی تەختی گەڕەکی باسکێی سەنتەری گوندەکەوە دانراوە. بە ناوی گەڕەکەکەوە ناونراوە. شایی و ئاهەنگەکان و کۆبوونەوەی تری تایبەت، لە نزیک ئەم چایخانەوە کراون. سەنتەری چوونی گەڕەکەکانی تر بووە. بۆیە بووەتە شوێنێکی گشتی و دەیان کاروباری ڕۆژانەی تێدا بەڕێوەبراوە. لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا چایچییەکەی ناوی حەمەمین بووە.
پوڵیچک
کەوتووەتە سنوری گوندی (کوڵی متکان). لە کۆندا ناوچەیەکی بازرگانی بووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٦ هەتا ١٩٥٦ لەلایەن مەحموود ئاغا مستەفا، حەمەڕەشید حەمەخان مستەفا و جەمیل ئەمین مستەفا بەڕێوەبراوە. کۆڵبەرێکی زۆر تێیدا پشوویانداوە.
حەمەسالە
یەکەم چایخانەیە، کە لە گوندی (ئەحمەدئاوا) کراوەتەوە. بە چایخانەکەی (حەمەسالە مەشروتە) ناسراوە. هاوینان کراوەتەوە. کەوتووەتە ناوەڕاستی گوندەکەوە. لە نێوان هەردوو مزگەوتەکەی ئێستا. ئاوی دەیمەجۆ لە بەردەمیدا ڕۆشتووە. بەردی گەورەگەوەری بۆ دانیشتن هەبووە. زۆربەی جار کێشە و گرفتەکانی ئاوایی لێرە چارەسەرکراون. بەگزادە و کوڕە شێخانيش سەردانیانکردووە.
دارتووەکە
کەوتووەتە خۆرئاوای شارۆچکەی (خورماڵ) بە دووریی کیلۆمەترێک لە نزیک خاڵی پشکنینی خورماڵ نزیکی (گردی چەقڵاوا)وەیە. مێژووی دروستکردنی بۆ ساڵی ٢٠١٥ دەگەڕێتەوە. (سوارەی عەتا کوێخا محەممەد کوێخا فەتاحی خورماڵ) خاوەنی بووە. ڕووبەرکەی نزیکەی (٤٠٠م٢)یە. شوێنی دانیشتێکی سوننەتەی بۆکراوە. بە خەڵوز چا لێدەنێت. لەکاتی پێگەیشتی میوەی وەرزی، میوەکان دادەنرێن بۆ فرۆشتن. کاتێک گەشتیار لە هەورامانەوە دەگەڕێنەوە، لێی لادەدەن. لەوەرزی پایزدا لەکاتی گەڵاڕێزاندا دارتووەکە دیمەنێکی سەرنجڕاکێش دەدات بە شوێنەکه و خەڵکی وێنەی لێ دەگرن.