یەکەم سەکۆی شانۆ و سەرەتای شانۆ لە هەڵەبجه
دواین نوێکردنەوە: 2026-07-13
لەو کۆمەڵە هەوڵە سەرەتایی و سادانەن پێش قۆناغی شانۆ و شانۆگەری لە ناوچەی هەڵەبجە و دەورووبەریدا لە سەیران و بۆنەکانی بەهار و.. هتدا، لە ماوەی نێوان دەساڵدا، ١٩٢٠ بۆ ١٩٣٠ پێشکەشکراون. ئەمانە دەبنە قۆناغی یەکەم لە مێژووی شانۆی هەڵەبجەدا. لە چیرۆکی سادەی فۆلکلۆر و ڕازو بەسەرهاتەکانەوە سەرچاوەیانگرتووە و چەند کەسێک ڕۆڵی ڕێکخستن و شێوازی پێشکەشکردنی تەمسیلەکەیان کردووە. ناوی هونەرمەند و دەق و دەرهێنەر و بنەماکانی شانۆ و نواندنەکان تۆمارنەکراون و هەرجارەی کۆمەڵێک کەس ڕۆڵیانگێراوە. لەبەرئەوەی خەڵکێکی زۆر چوونەتە دەرودەشت، ئەم نواندنانە بینەریان هەبووە و کاریان کردووەتە سەر ڕەوت و بەرەوپێشچوونی نواندن و شانۆی هەڵەبجە. چیرۆک و یارییەکانی وەک: (پاشاو وەزیر، قازی و دادگا، شوان و بەرغەل و گورگ و... هتد)، لە بابەتەکانی ئەم نواندنانانە بوون. دەوترێت سلێمان بەگی کاتب فارسی باوکی گۆران و دواتر ئەحمەدموختار، ڕۆڵی بەرچاویان هەبووە لەم شێوازەی شانۆ و نواندنانەدا، زۆرجار (مەلا عەبدوڵڵای بەقاڵ) دەبوو بە پاشا.
بۆیەکەمجار و لە ساڵی ١٩٥٥ز (ع. ع. شەونم) لەناو هۆڵی قوتابخانەی ناوەندی هەڵەبجە دروستیکرد. شانۆکە بەتایبەتمەندی هونەری ئەو کاتە و لەژێر چاودێری و خواستەکانی مامۆستا شەونمدا دروستکراوە. شوێنی دیکۆر و میکیاج و خۆگۆڕین و چەسپکردن و هەڵواسینی پەردەکانی هەبووە.
سەرچاوەکان:
- زنجیرەیەک لە کتێبی هەڵەبجە، بەختیار غەفور هەڵەبجەیی، چاپی دووەم، چاپخامەی نالی، هەڵەبجەی شەهید، ٢٠٠٧، ل١٦.
- هەڵەبجە لە ئامێزی مێژوودا، حەکیمی مەلا ساڵح، بەرگی چوارەم، (شانۆ-مۆسقا) چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر، ٢٠١٤، ل١٥-١٨.
- گۆڤاری (ڕامان)، ژمار (٦١)ی ساڵی شەشەم، هەولێر، ٥ی ٧ی ٢٠٠١، ل٧٩.
ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم