سۆفی گێلاخە

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-15


لاپەڕەی 180

کتێبخانە

کتێبخانەیەکی ئەهلییە. کەوتووەتە ناو شاری هەڵەبجەوە. خاوەنەکەی (مەلا محەممەد)ە، کە بە (سۆفی گێلاخە) ناسراوە. لەناو بازأڕدا بووە، بەرامبەر باخچەی ئۆرزی. ساڵی ١٩٥٥ دەچێتە گەڕەکی دەڵەمەڕییەکان، لای ماڵی حسێنی عەلەجەوتەی چایچی. بەشێک لە حەوشەی ماڵەکەی دەکاتە دوکان و کتێبخانە. کتێبەکانی زیاتر ئایینی و چیرۆک و داستانی بوون، لەوانە: (تەفسیر، میعراجنامە، چۆن فێری نوێژ دەبیت؟ لەیل و مەجنون و شیرین و فەرهاد و... هتد). هاوینان کتێبەکانی هێناوەتە سەر شەقامی سەرەکیی کانی قوڵکە و ڕایخستوون. هاتوچۆی کەرکوکی کردووە و کتێب و نامیلکەکانی محەممەد ئەمین عەسری هێناوە و فرۆشتوونی. سۆفی گێلاخە پاش نسکۆ، لە کەرکوک بە ڕووداوی هاتوچۆ کۆچیدواییکردووە.

سەرچاوەکان:

  1. هەڵەبجە یادەوریی و شارستانێتی، محەممەد غەفور شەریف، چاپی یەکەم، چاپخانەى کارۆ، سلێمانی، ٢٠٢٢، ل١٧٦.
  2. گفتوگۆى ئامادەکار لەگەڵ (کارزان نەجیم سۆفی گێلاخە)، لە ٧ی ١٠ی ٢٠٢٣.
  3. گفتوگۆى ئامادەکار لەگەڵ هونەرمەند (ڕێبوار ئەحمەد غوڵام)، لەدایکبوو: ١٩٥٥، بڕوانامە: ئامادەیی، پیشە: خانەنشین، لە ٦ی ١٠ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

5

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئۆکتۆبەر

کتێخانەیەکی ئەهلییە. خاوەنەکەی (عەتا ڕەئوف محەممەد) بووە. کەوتوەتە سەر شەقامی گشتی بەرامبەر شارەوانیی هەڵەبجە. ساڵی ١٩٩٢ لە شێوەی کابینەی چینکۆدا دروستکراوە. سەرچاوەی ئەدەبیات بە گشتی و ئەدەبیاتی چەپی تێدابووە. لەبەر شۆڕشی ئۆکتۆبەر ئەو ناوەی لێنراوە. بە(ئیشتراکات) ڕۆژنامەکانی: برایەتی و کوردستانی نوێ و ڕێگا و چەند بڵاوکراوەیەکی تری هێناوە بۆ خوێنەرانی. زۆربەی کتێبەکانی لەو کاتەدا ڕۆنیۆ و کۆپی بوون. لەبەربوونی هەندێک سەرچاوە، سوتێنراوە و وەک ناڕەزایەتی دەربڕینک ڕۆشنبیران و ئامادەیی ئەحمەدموختار جاف خۆپیشاندانیان ڕێکخستووە.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

باران

کەوتووەتە نێوان باخی گشتی و قەیسەریی شنروێ لەناو شاری هەڵەبجە. ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراوە و ئێستاش بەردەوامە. نزیکەى پێنج هەزار ناونیشانی بە زمانەکانی: کوردی، عەرەبی، فارسی و ئینگلیزی، تێدایە. کتێبەکان هەم دەفرۆشرێن، هەمیش بە کرێ دەدرێن. (ڕوقیە ئەمین) خاوەنیەتی و (لوقمان ئەمین) سەرپەرشتیدەکات.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

حوجرەی مەلا نەزیر

کتێبخانەیەکە لە حوجرەکەی مەلا نەزیری گەورە لە (تەوێڵە). دواتر بە (قاپی شێخ) ناسراوە. هەرچەندە تایبەت بووە بە مەلا نەزیر، بەڵام لەبەر بوونی چەند سەرچاوەیەکی ئایینی و عرفانی و ئەدەبی، وەک کتێبخانەیەکی گشتی سوودی لێبینراوە. کتێبەکانی دواتر کەوتوونەتە لای بنەماڵەی (مەلا ساحب).

زیاتر بزانە
کتێبخانە

خانەقاى بیارە

کەوتووەتە ناو خانەقای (بیاره)‌. زیاتر لە ١٠٠٠ ناونیشانی تێدایە، کە زۆرینەیان تایبەتە بە ناوەڕۆکی ئاینییەوە. ژمارەیەک لە دەستنوسی تێدایە. فەقێ و کەسانی تریش دەتوانن سوودی لێوەربگرن.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

خانەقای تەوێڵە

کەوتووەتە ناو خانەقای (تەوێڵە)وە. لە سەردەمی (شێخ عوسمانی سیراجەدین)ەوە کتێبی هەمەجۆری تێدا دانراوە، تا سەردەمی (شێخ حسامەدین). هەندێک کتێبيان لەلایەن بنەماڵەی شێخانەوە گوازراونەتەوە بۆ بیارە و باخەکۆن. مامۆستایان کاردۆخی و شێخ سەفادین لە سەردەمی مامۆستاییاندا، لەم کتێبخانەیە کەڵکیان وەرگرتووە. ساڵی ١٩٧٢ بۆ ١٩٧٣ لیژنەیەک لە ئەوقافی سلێمانيیەوە زۆرێک لەم کتێبانەيان بۆ کتێبخانەی ئەوقافی سلێمانی کڕیوە.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

خانەی کتێبی هەڵەبجە

خاوەنەکەی (عەبدولقادر ئەحمەد فەتاح)، کە بە (قادر شادی) ناسراوه،‌ لە شەقامی گشتی، نزیک شارەوانی دایناوە. پێشتر بە چەند ناوێکی ترەوە دانراوە. لە دوای ڕاپەڕین و ساڵی ١٩٩٢ لەگەڵ (ئەحمەد ڕەنجیار) بە ناوی کتێبخانەی (شاهۆ)وە بووە، دواتر بە ناوەکانی: زانست، هەڵەبجه و کۆتاجاریش بە (خانەی کتێبی هەڵەبجە) ناسراوە. گەلێک سەرچاوەی زانستی تێدا بووە، کە زۆربەیان ئەدەبی و مێژوویی و ئایینی بوون. توانیویەتی گەلێک سەرچاوە، کە نوسخەیان کەم بووەتەوە لە چاپ بداتەوە، کە خاوەنەکەی کۆچیدواییکردووە، کتێبخانەکەش نەماوە.

زیاتر بزانە
کتێبخانە