مایجەمین

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-15


لاپەڕەی 683

پزیشکی میللی

پزیشکی میللیی ژنان و منداڵانە. ناوی (مایجەمین سان ئەحمەد عەزیز)ە. ساڵی ١٩٤٨ لەدایکبووە. بە منداڵی لەبەردەستی دایکید،ا کە خوێنەوارێکی باش بووە، شارەزایی پەیداکردووە. لە ٣٣ ساڵیەوە بەڕێگای کوردەوای خەریکی پزیشیکییە. لە کوردستانی باشور و خۆرهەڵاتدا ناسراوە و لە زۆربەی شار و گوندەکانەوە ڕووی تێدەکەن و لە خواروی عێراقیش نەخۆشیان ناردووەتە لای. لە هەموو چین و توێژەکان سەردانیدەکەن. لەگەڵ پزیشکەکاندا پەیوەندی دەکات و مۆڵەتی پزیشکانی هەیە. دەفتەرێکی یاداشت و زانیاری هەیە، نزیکەی ١٠٠ ساڵ تەمەنیەتی، کە زانیاریی نەخۆشی و دەرمان و گیاناسی تێدایە. بۆ حەڵاڵی و ڕەوایی کارەکانی، پرس بە مامۆستایانی ئایینی دەکات. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی حەوت منداڵە. لەڕێگەی دەرمانی گیاییەوە چارەسەری نەخۆشیەکانی (نەزۆکی و نەخۆشی ژنانە، منداڵان، برین و سوتانەوە، نەهێشتنی ورگ، مایەسیری، ڕوتانەوەی قژ، جومگە، ئاگرە، چاو تەکاندن و... هتد) دەکات. شادانی کچی لە نەخۆشخانەی منداڵبوون فێری کارەکەی بووە و خەڵاتی ڕێزلێنانی خورشیدەبابانی وەرگرتووە. ساڵی ٢٠٢٤ کۆچیدواییکردووە.

سەرچاوەکان:

  1. هەڵەبجەناسی، ئارام شەمێرانی، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، وەشانخانەی تاران، ٢٠٢٢، ل٢٢٠-٢٣٢.
  2. گفتوگۆی ئامادەکار لەگەڵ (ئەمیر پاشا نامدار)، لەدایکبوو: ١٩٦٣، بڕوانامە: ئامادەیی، پیشە: خانەنشین، لە ٢٩ی ١٢ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئەستێرە عەلی محەممەد مەحموود

مامان و پزیشکی میللیی ژنان و منداڵانە. ساڵی ١٩٥٠ لە شارۆچکەی (بیارە) لەدایکبووە. پیشەکەی لە دایک و دەوروبەرەوە وەرگرتووە. لە دوای ڕاپەڕین و ئاوەدانکردنەوەی هەورامان لە ساڵی ١٩٩٤ەوە کاری مامانی کردووە و بە دەم سەدان حاڵەتی لە دایکبوونەوە و چووە. مۆڵەتی فەرمی کارکردنی هەیە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی پێنج منداڵە.

زیاتر بزانە
پزیشکی میللی

ئەحمەد عەبدولمحەممەد کەریم

‌ساڵی ١٩٢٠ لەدایکبووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی شەش منداڵە. لە گوندى (مەلاوەیسە) و گوندەکانى دەوروپشتییەوە ڕوویان لێکردووە. زۆرتر لە قوڕگ_ئێشە، شکاویى دەست و قاچگرتنەوەدا شارەزابووە. بە درێژایی زیاتر لە ٣٠ ساڵ خزمەتى بە خەڵکى کردووە. لە ئێستادا لە گوندی قەدەفەری دادەنیشێت‌.

زیاتر بزانە
پزیشکی میللی

ئەمین ئەفەندی

جولەکەیەکی بەڕەگەز ئەڵمانییە. لە ئەڵمانیا قوتابخانە و کۆلێجی خوێندووە، جگە لە ئەڵمانی، فەڕەنسی و ئینگلیزیشی زانیوە. باوکی لە ئەستەنبوڵ پزیشک بووە و بەهۆی تاوانەوە دەرکراوە و هاتوونەتە بەغداد. ئەمین ئەفەندی و عەلی ئەفەندیی برای، لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدە لە بەغدادەوە هاتوونەتە هەڵەبجە و لەسەردەستی قازیی هەڵەبجە، مسوڵمانبوونی خۆیان ڕاگەیاندووە. ئەمین ئەفەندی لە ماڵی عوسمان پاشای جاف و عەلی ئەفەندیی براشی چووەتە تەوێڵە و لەلای شێخ عەلی تەوێڵە ماوەتەوە. ئەمین ئەفەندی خۆی کردووە بە پزیشکی تایبەتی عادیلەخانم و ئەو کەرەستانەی وەک داودەرمان بەکاریهێناوە، زۆرتر لەلای دوکاندارە جوولەکەکانی شارەکە دەستیخستووە. ئەم دوو برایە لەناو هەڵەبجەدا زۆرتر بەخەڵکانێکی ناپەسەند و پیلانگێڕ و خراپەکار ناسراون.

زیاتر بزانە
پزیشکی میللی

پیرۆز محەمەد نادر

ساڵی ١٩٣٣ لە هەڵەبجە لە دایکبووە. کاری نۆژداری و پزیشکی کوردەواری و مامانی و نەخۆشییەکانی ژنان و منداڵانی کردووە. لەگەڵ چارەسەرەکانی نەخۆشیی پێست و بەڵەکی و هەوکردن و تینویەتی_کەوتن و ناوک_کەوتن. لە ڕێگەی گیادەرمان و بنێشتەکاڵ و توێکڵە هەنار و چەند گیراوەیەکی تر. خێزاندارە و خاوەنی حەوت منداڵ بووە. ساڵی ٢٠٠٠ کۆچیدواییکردووە.

زیاتر بزانە
پزیشکی میللی

تەیبەی حاجی فەرەج

چارەسەرکاری کوردەوارییە. ناوی (تەیبەی حاجی فەرەجی سلێمانی حەمەچاوەشی شۆڕەبەگ)ـە. ساڵی ١٩١٠ لە ھەڵەبجە لەدایکبووە. لە بنەماڵەی(سیانزەماڵە)یە. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە. لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکاندا ڕۆڵی هەبووە. بە شارەزای چارەسەری نەخۆشییەکان بە گژوگیای سروشتی ناسراوە، بە تایبەتی لەو نەخۆشییانەدا، کە پەیوەندی بە منداڵانەوە هەبووه و بێبەرانبەر ئەم کارەی کردووە. ساڵی ٢٠١٢ لە شاری ھەڵەبجە کۆچیدواییکردووە و لە گۆڕستانی گوڵان بەخاکسپێرراوە.

زیاتر بزانە
پزیشکی میللی

تۆفیق بارام مستەفا

یەکێکە لە پزیشکە میللی و جەراحە بەناوبانگەکانی ناوچەکە. ساڵی ١٨٦٠ لە گوندی (هاوار) لەدایکبووە. بە ڕادەیەک شارەزاو لێهاتووبووە کە خەڵکی ئەو بەسەرهاتەی بەناوە دەگێڕنەوە ئەوەی کە (گەورە پزیشکانی بەریتانی و ئێرانی پێی سەرسام بوون و هەوڵیان داوە خەستەخانەی تایبەتی بۆ بکەنەوە و لە شاری سلێمانی موچەی تایبەتی بۆ ببڕنەوە، بەڵام ئەو ڕەتیکردووەتەوە و وتویەتی "خەڵکی خۆمان بەجێناهێڵم". لەبەرئەوەی‌ شانی شکاوی (حەمەمین سانی هەورامی) چاککردووەتەوە و بەو هۆیەوە بۆ چەند ساڵێک دوای ئەوە کاروانی هاوارییەکان بۆ مایدەشت لە باج بەخشراون. مووچەی ئینگلیزەکانی نەویستووه،‌ یەکێکە لە جەنگاوەرانی شەڕی ئەشکەوڵ. غەریبی کوڕی و خەزانی کچی لە کاری جەڕاحیدا لەسەر ڕێگەکە بەردەوامبوون. ١٢١ ساڵ ژیاوە و لە ساڵی١٩٨١ لە شاری هەڵەبجە کۆچیدوایی کردووە.

زیاتر بزانە
پزیشکی میللی