مەلا عەبدوڵا قازی شەیدا: مەردۆخی
دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08
شاعیر، نوسەر، مێژوونوس و دەنگخۆشە. کوڕی قازیی مەلا عەبدولعەزیزی قازیی مەلاحسێنی قازیی مەلا سەعیدە. لە بنەماڵەی قازییانی هەورامانە. ساڵی ١٨٤٣ لە هەورامان لەدایکبووە. لە چوار ساڵیدا باوکی مردووە و لە شەش ساڵیدا لە مەدرەسەکەی باوکی دەست بە خوێندن دەکات. بۆ خوێند دەچێتە دەگاشێخان و دەرەوەی هەورامان. لە دەگاشێخان خوێندن تەواودەکات و ئیجازەی فتوا و تەدریس وەردەگرێت و دەبێتە مودەرس و قازیی توتمەر. لە سنە و مەریوان و شارەزوورەوە خەڵکی بۆ چاەسەری کێشەکانیان دێنە لای. لەپأڵ حەزی دەرس وتنەوە و ئەدەبیات و مێژوودا، زۆر حەزی لە کشتوکاڵ و باخداری بووە. بە گوێرەی وتەی خۆی ٤٦ بەرهەمی بە فارسی و عەرەبی و هەورامی نوسیوە، کە بەشی زۆی نوسراوەکانی لە شەڕی نێوان جەعفەر بەگی دەگاشێخان و محەممەد کەریمی قازیی کوڕەزایدا لە ساڵی ١٩٤٥ سووتاون. تەنیا ئەم کتێبانەی بەردەستن: (تاریخ شارەزوور، تاریخ سلاتین هەورامان، مێژووی هەورامان بە شیعری هەورامی، رجال من الاکراد بە عەرەبی، عەواڵان ژیانی سەحابە و ناودارانی کورد، کەماجار پەند و ئامۆژگاری). ساڵی ١٩٠٦ لە توتمەر کۆچیدواییکردووە و هەر لەوێش بەخاکسپێرراوە.
سەرچاوەکان:
- تاریخ سلاطین هورامان، تاریخ سیاسی هزار سالە اورامان، قازی عبداللە شیدا مردوخی، نسخە خوانی، تصحیح و چاپ: احمد نیری، چاپ و صحافی: باقری، چاپ اول، انتشارات پرتویان، ١٣٨٢، ص١٩، ١١١، ٢٩١ .
- کاروانی پێنوس، شاعیران و نوسەرانی مەریوان و هەورامان، کۆکردنەوە و ئامادەکردنی: فاتیح مستەفایی، سەرگوزەشتەى ژیانی شاعیران، پێداچوونەوە: عەزیز ناسری، چاپخانەى ئاراس ئاراس، سنە، چاپی یەکەم، ١٣٨٩، ل٤٣، ٦٤.
ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم