سەبان

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لاپەڕەی 275

دەشت

کەوتووەتە‌ دامێنی گوندەکانی (خەرپانی، خارگێڵان). لە ڕێگەی سەرەکیی هەڵەبجە- هەورامانەوە دەستپێدەکات، تا دەگاتە گوندەکانی خێڵی حەمە و تەپەکوڕە. لە بەشی خۆرئاوا و لەوێوە تێکەڵ بە دەشتی شارەزوور دەبێت. سەبارەت بە ناوەکەی هەندێک دەڵێن لە (سەبان: سەپان)ـەوە هاتووه و مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیسیش پێیوایە لە (سادەبان)ـەوە هاتووە،‌ کە بە واتای (شوان) دێت. چونکە دەشتێکی تاڕادەیەک بەردەڵان و تەختە. بەپێی بۆچوونی شارەزایان پاشماوەی ئەو شارە دێرینەیه،‌ کە لە خەرپانی و خارگێڵان و خورماڵی ئێستا و گوڵعەنبەردا هەبووە. ساڵانە دەکرێت بە دانەوێڵە و پاقلەمەنی. (٦١٠م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە.

سەرچاوەکان:

  1. سەچاوە:
  2. ١- چا‌وپێکەوتنی ئامادەکار (کارزان عەدنان حەمەسەعید) لەگەڵ (مەحموود عەزیز حەمەڕەحیم عەبدولقادر)، کەسایەتی گوندی دەرەشیش، لەدایکبوو: ١٩٦٨، بڕوانامە: بەکالۆریۆس، پیشە: فەرمانبەر، لە ١١ی ١٠ی ٢٠٢٢.
  3. ٢- بەرنامەی Google earth pro. Version ٧. ٣. ٤.
  4. ٣- بناغەی ناوەکان، مەلا عبدالکریمی مودەریس، چاپی سێیەم، ھەولێر، ٢٠٢٣، ل٦٨.

ئامادەکردنی: کارزان عەدنان حەمەسەعید,هێمن سەلاحەدین زەینەدین

2

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

پشتگرد ٢

کەوتووەتە باکوری گوندی (تەپی سەفای خواروو)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). لە پیشت گردى تەپی سەفاوە درێژدەبێتەوە بۆ گوندی (کوڵکنی ئەحمەدی فەقێ کەرەم). ڕووبەرەکەی نزیکەی ٨٠٠ دۆنم دەبێت. زياتر لە ٤٠ جوتیار لەم دەشتەدا زەویان هەیە و ساڵانە زەوییەکانیان دەکەن بە کشتوکاڵ. لەبەرئەوەی هەڵکەوتەی دەشتەکە کەوتووەتە پشت گوندەکەوه،‌ ئەو ناوەی لێنراوە.

پشتی بەوش

چەند پارچە زەوییەکە و کەوتوونەتە دیوی پشتەوەی گردی بەوش، لە گوندی کانی ئاسکان، لە بناری چیای سورێن لە شارۆچکەی (سیروان). هەر لەبەر ئەوەیە ئەو ناوەی لێنراوە. زەوییەکی بەپیتە و تاڕادەیەک بەردەڵانە.

پشتى دێ

کەوتووەتە خۆرهەڵاتى گوندى (بێژاوا)ی سەر بە ناحیەی (سیروان). هاوسنورە لەگەڵ گوندى پريسى خواروودا، کە نزيکەى ٧٠٠ دۆنم زەویى پشتاوە و بۆ دانەوێڵە بەکاردێت، بەتايبەت گەنم و جۆ و نۆک، کەوتووەتە پشتى گوندەکەوە بۆيە بە دەشتى پشتى دێ ناودەبرێت.

پلەسپى

بە دووری (١.٧م) لە باکورى خۆرئاواى سەنتەری گوندى (نێرگسەجاڕ)ی سەر بە ناحیە‌ی (سیروان) دوورە. هاوسنورە لەگەڵ دەرياچەى دەربەنديخان و لەبەرامبەر گوندى گوڵانە. لە کۆتايى زنجيرە بەرزاييەکانى خەزێنەدا هەڵکەوتووە، بەهۆى بوونى ڕيزە بەردێکى سپى ڕەنگ، کە خەڵکى ناوچەکە وەک پلە بەکاريانهێناوە و هاتوچۆيان لەسەر کردووە، بەو ناوەوە ناونراوه. پەنجا دۆنم زەویى کشتوکاڵى پشتاو دەبێت و دەکرێت بە دانەوێڵەى وەک گەنم و جۆ و نۆک‌.

تەپە ئاما

تەپێکی ماتە. کەوتووەتە باشوری گوندی (عەنەب). لە نزیک ڕێگای عەنەب خورماڵە. ڕووبەرەکەی نزیکەی ٣٠٠ دۆنم دەبێت. تەختە و بەپیتە. لەچەمی دێوەوە دەستپێدەکات، تا دەگاتە گەگەڕەش. زیاتر دەکرێت بە وشکەدان و زەیتون.

تەپەڕەشکە

کەوتووەتە سنورى گوندى (زەمەقیی خواروو)ی سەر بە شارۆچکەی (سيروان). ڕێگەى (قشڵاخەڕووتە - دێکۆن)ی کەوتووەتە سەر. بەهۆى ئەوەى گرد و تەپێکى شوێنەوارى تێدايە و زۆربەی کات ڕەشەبای هەيه، ئەم ماوەی لێنراوە. بەشێکی زەوییەکەی بەراوە و بەشێکيشی(دێم). خاکێکى ڕەشى بەپيتى کەم بەردی هەیە. بەشێکی کراوە بە باخ و بەشێکیشی دانەوێڵەی لێدەکرێت.