شەمام

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لاپەڕەی 206

ئايينی

یەکێکە لە (چل تەن)و یارانی سان سەهاک. ناوی (عەبدواقادر کوڕی شەمسەدین)ە. ساڵی ١٢٢٦ لە هەورامان لەدایکبووە. هەرلەوێ لای پیر ناری هەورامی خوێندوویەتی و پاشان دەچێتە شێخان و ماوەیەک لای سان سەهاک دەمێنیتەوە و خەرقەی لێوەردەگرێت. سەفەری نەجەف و حیجاز و چینی کردووە. ساڵی ١٣٥٦ لە هەورامان کۆچیدواییکردووە. شوێنێک لەتەوێڵە هەیە پێیدەوترێت (پیرشەمام) و لە گۆرانیی هەورامیدا ناوی هاتووە.

سەرچاوەکان:

  1. مێژووی وێژەی کوردی، سدیق بۆرەکەیی، بەرگی یەکەم، چاپی دووەم، هەولێر. ٢٠٠٨، ل٣٠٥.
  2. سرانجام مجموعه کلامهای یارسان. گرداوەری، تحقبق و ویراسته: طیب طاهری، هەولێر، ٢٠٠٠، ل٣٠٥.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئەوڕەنگ

‌شاعیرێکی یارسانییە. ناوی (مەسعوود کوڕی عەبدوڵا)یە. لە شارەزوور لەدایکبووە. ساڵی لەدایکبوونی نەزانراوە. لە منداڵییەوە چووتە حوجرە. هێشتا لاو بووە چووەتە شێخان و لای سان سەهاک ماوەتەوه.‌ لە دەوروبەری ساڵی ١٣٧٩ کۆچیدواییکردووە. نازناوی (ئەوڕەنگ)ـە. ژمارەیەک لە هۆنراوەکانی لەبەردەستدایە و تۆمارکراون.

بابە قەیسەری هەورامی

شاعیر و تەمبورژەنێکی یارسانییە. له ‌سەرەتای سەدەی چوارەمی کۆچی لە هەورامان لەدایکبووە و لە کۆتایی سەدە هەر لەوێ کۆچیدواییکردووە. لە شارەدێی (تەوێڵە) و (دەودان) خوێندویەتی. موردید و دەروێشی بابەسەرهەنگ بووە و خەرقەی لێ وەرگرتووە. لە جەمخانەدا تەمبوری ژەنیوە و هۆنراوەی بۆ ئاینی یارسان هۆنیوەتەوە. ژمارەیەک لە هۆنراوەکانی لەبەردەستدایە و تۆمارکراون.

داودی ڕەهبەر، داودی کۆسوار

یەکێکە لە هەفت تەنی جاویدانی بازنەی یەکەم، کە سان سەهاک دروستیکردوون. لە ناوەڕاستی سەدەی هەشتەمی کۆچی لە دەودان لەدایکبووە. ڕابەر و دەلیلی یارسانییەکانە. لە دەفتەرە پرۆزەکانی ڕۆڵ و ئەرک و پێگەکەی دیاریکراوە. لەناو خەڵکدا بە داودی دەودانی ناسراوە.

دایە تەورێزی هەورامی

شاعیر و عارف و تەمیرەژەنێکی یارسانە. هاوچەرخ و مریدی باواسەرهەنگی دەودانی بووە. یەکەم ئافرەتە هۆنراوەی لە پەرتوکی پیرۆزی سەرئەنجامدا هەبێت. بەپێی پەڕاوی سەرئەنجام، ئەم ئافرەتە ڕەندە لە سەرەتای سەدەی چوارەمی کۆچی لە هەورامان لەدایکبووە و لە ناوەڕاستی هەمان سەدەدا لە هەورامان کۆچیدواییکردووە.

شاخۆشێن

کەسایەتیی ئایینییە. یەکێکە لە ڕابەرە ئایینییەکانی ئاینی یارسان، کە لە ناوچەی لورستان لە (٤٠٦ک - ١٠١٥ز)دا لەدایکبووە و لە (٤٦٧ ک -١٠٧٤ ز) دەچێتە گۆمی گاماوسیاب لە کرماشان و ئیتر نەگەڕاوەتەوە، لە پەرتوکی پیرۆزی سەرئەنجامدا دەورەیەک کەڵامی هەیە بە ناوی (دەورەی شاخۆشینی لوڕستانی).

مەرزی

شاعیرێکی ‌یارسانییە. ناوی (ئیسماعیل کوڕی حەسەن)ـە. لە شارەزوور لەدایکبووە. ساڵی لەدایکبوونی نەزانراوە. لە منداڵییەوە خراوەتە حوجره و بۆ خوێندن چەند شوێنێکی کوردستان گەڕاوە و دواتر چووەتە شێخان و لای سان سەهاک ماوەتەوە، تا لە دەوروبەری ساڵی ١٣٧٦ کۆچیدواییکردووە. نازناوی (مەرزی)ـە. ژمارەیەک لە هۆنراوەکانی لەبەردەستدایە و تۆمارکراون.