موراد بەگ

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لاپەڕەی 122

قایمقام

قایمقامی هەڵەبجەیە. پاش گواستنەوەی حامیدبەگ لە پۆستی قایمقامی هەڵەبجەوە بۆ پۆستی قایمقامی چەمچەماڵ، ساڵی ١٩٣١ موراد بەگ لە بەڕێوەبەری پۆلیسی سلێمانییەوە لەشوێنی دانراوه و ماوەی چەند ساڵێک بەردەوامبووە‌. خەڵکی هەڵەبجە بەم گۆڕانکارییە نیگەران بوون، چونکە لەلایەکەوە هەڵەبجە مەڵبەندی عەشیرەتی جاف بووە و دەیان ساڵ بووە پۆستی قایمقامی شارەکە لە دەستی ئەواندا بووە، لەلایەکی تریشەوە موراد بەگ لە دامرکاندنەوەی خۆپیشاندانەکانی ٦ی ئەلوولی ١٩٣٠ ڕۆڵێکی سەرەکی بینیبوو.

سەرچاوەکان:

  1. ڕۆژنامەی (ژیان)، ژمارە ٣٠٣، لە ١٠ی ١٢ی ١٩٣١.
  2. بیرەوەری سیویەک ساڵ لە ژیانی مامۆستایەک، مامۆستا ڕەشید کەریم، چاپی یەکەم، چاپخانەی ژین، سلێمانی، ١٩٦٠، ل٣٠-٣١.
  3. هەڵەبجە ١٨٨٩-١٩٣٠، عادل صدیق عەلی، چاپی یەکەم، کۆمپانیای چاپ و پەخشی نوسەر، لە بڵاوکراوەکانی پڕۆژەی تیشک، سلێمانی، ٢٠٠٨، ل١٤٢.

ئامادەکردنی: د. عادل سدیق عەلی

2

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئەحمەد محەممەد نوری

قایمقام، سياسى، کارگێڕیی و کەسایەتیی کۆمەڵايەتیيە، ناوی (ئەحمەد محەممەد نوری مەحموود)ە و بە (ئەحمەدى مامەنوری قارەمانى) ناسراوە. ساڵی ١٩٦٨ لە گوندی (قارەمانی) سەر بە شارۆچکەی (سیروان) لەدایکبووە. تا ئاستى ناوەندی خوێندووە و لەبەر پێشمەرگايەتى وازى لە خوێندن هێناوە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنى شەش منداڵه. ساڵی ١٩٩٩ قایمقامی قەزای (شارەزوور) بووە. ‌لە ئێستادا ئەندامی مەکتەبی سیاسی (پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان)ـە.

ئەرکان حەسەن

یەکەم قایمقامی قەزای مەرکەزی پارێزگای ھەڵەبجەیە، کە پاش ڕاپەڕین دەستبەکاربووە. ناوی (ئەرکان حەسەن غەفور محەممەد)ە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (سەراو) لەدایکبووە. قۆناغی بنەڕەتی و ئامادەیی لە ھەڵەبجە و بەشی فیزیای‌ لە کۆلێژی پەروەردە لە هەولێر تەواوکردووە‌. چەند ساڵێک مامۆستایەتی کردووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە. ماوەیەک بەڕێوەبەری پەروەردەی ھەڵەبجە و ماوەیەکیش قایمقامی (سەیدسادق)بووە. ژیانی وەرزشی لە قوتابخانەی گوندەی سەرەتایی لە ناوچەی نەوڕۆڵییەوە دەستیپێکردووە و لەم تیپە وەرزشییانەی تۆپیپێدا یاریکردووە: تیپی وەرزشی نەورۆڵی، تیپی وەرزشی باڵامبۆ، تیپی وەرزشی بۆکان، تیپی وەرزشی ئاوارەکان لە ئۆردوگای هەرسین لە ئێران، هەروەها لە تیپی وەرزشی مامۆستایان لە خوێندنگای ناوەندی گۆران یاری تۆپی بالەی ئەنجامداوە.

ئەکرەم حەمەعەلی عەبدوڵا

لە کابینەی یەکەمی حکومەتی هەریمی کوردستاندا، یەکەم قایمقامی هەڵەبجە بووە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (وەڵەسمت) لە بناری سورێن لەدایکبووە. لە نفوس ١٩٦٩ی بۆ تۆمارکراوە. خوێندنی سەرەتایی لە وەڵەسەمت و ناوەندی لە کۆمەڵگای شانەدەری تەواوکردووە. ساڵی ١٩٨٣ بووە بە پێشمەرگە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە. ساڵی ١٩٩٢ بووە بە قایمقامی هەڵەبجە. ساڵی ١٩٩٤ شەهید بووە.

ئەمين بەگ

قايمقامى قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى سوڵتان (٢٩ی ١٠ی ١٩١٦ بۆ کانوونى دووەمی ١٩١٨) وەک قايمقامى قەزاکه بووە. زانیاریی زیاتر لەسەری نەزانراوە.

ئيبراهيم ئەدهەم

قايمقامی قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى محەممەد عەلى بەگ بووە بە قايمقامى قەزاکه. پێشتر قايمقامى قەزاى کۆيە بووە و لە ١٧ی ٦ی ١٩١٤ فەرمانى گواستنەوەى بۆ قەزاى گوڵعەنبەر بۆ دەرچووە، بەڵام زۆر لەو پۆستەدا نەماوەتەوە و ١٩١٤ ئەمين بەگ ناوێک جێگەی گرتووەتەوە.

ئيبراهيم بەگ

قايمقام قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى ئيبراهيم ئەدهەم وەک قايمقامى قەزاکه بووە. پێشتر قايمقامى قەزاى (واردۆ) بووە لە باکورى کوردستان. لە ڕۆژى ٢٢ی ٦ی ١٩١٦ەوە بۆ چەند مانگێک قایمقامی قەزاکە بووە و لە ٢٩ی ١٠ی ١٩١٦ سوڵتان بەگ لەشوێنی دانراوە.