ئەحمەد محەممەد نوری

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-12


لاپەڕەی 79

قایمقام

قایمقام، سياسى، کارگێڕیی و کەسایەتیی کۆمەڵايەتیيە، ناوی (ئەحمەد محەممەد نوری مەحموود)ە و بە (ئەحمەدى مامەنوری قارەمانى) ناسراوە. ساڵی ١٩٦٨ لە گوندی (قارەمانی) سەر بە شارۆچکەی (سیروان) لەدایکبووە. تا ئاستى ناوەندی خوێندووە و لەبەر پێشمەرگايەتى وازى لە خوێندن هێناوە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنى شەش منداڵه. ساڵی ١٩٩٩ قایمقامی قەزای (شارەزوور) بووە. ‌لە ئێستادا ئەندامی مەکتەبی سیاسی (پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان)ـە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی‌ ئامادەکار لەگەڵ (ئەحمەد محەممەد نوری)، لە ١٢ی ٣ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: نزار کەمال حەمەئەمين

7

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئەرکان حەسەن

یەکەم قایمقامی قەزای مەرکەزی پارێزگای ھەڵەبجەیە، کە پاش ڕاپەڕین دەستبەکاربووە. ناوی (ئەرکان حەسەن غەفور محەممەد)ە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (سەراو) لەدایکبووە. قۆناغی بنەڕەتی و ئامادەیی لە ھەڵەبجە و بەشی فیزیای‌ لە کۆلێژی پەروەردە لە هەولێر تەواوکردووە‌. چەند ساڵێک مامۆستایەتی کردووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە. ماوەیەک بەڕێوەبەری پەروەردەی ھەڵەبجە و ماوەیەکیش قایمقامی (سەیدسادق)بووە. ژیانی وەرزشی لە قوتابخانەی گوندەی سەرەتایی لە ناوچەی نەوڕۆڵییەوە دەستیپێکردووە و لەم تیپە وەرزشییانەی تۆپیپێدا یاریکردووە: تیپی وەرزشی نەورۆڵی، تیپی وەرزشی باڵامبۆ، تیپی وەرزشی بۆکان، تیپی وەرزشی ئاوارەکان لە ئۆردوگای هەرسین لە ئێران، هەروەها لە تیپی وەرزشی مامۆستایان لە خوێندنگای ناوەندی گۆران یاری تۆپی بالەی ئەنجامداوە.

ئەکرەم حەمەعەلی عەبدوڵا

لە کابینەی یەکەمی حکومەتی هەریمی کوردستاندا، یەکەم قایمقامی هەڵەبجە بووە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (وەڵەسمت) لە بناری سورێن لەدایکبووە. لە نفوس ١٩٦٩ی بۆ تۆمارکراوە. خوێندنی سەرەتایی لە وەڵەسەمت و ناوەندی لە کۆمەڵگای شانەدەری تەواوکردووە. ساڵی ١٩٨٣ بووە بە پێشمەرگە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە. ساڵی ١٩٩٢ بووە بە قایمقامی هەڵەبجە. ساڵی ١٩٩٤ شەهید بووە.

ئەمين بەگ

قايمقامى قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى سوڵتان (٢٩ی ١٠ی ١٩١٦ بۆ کانوونى دووەمی ١٩١٨) وەک قايمقامى قەزاکه بووە. زانیاریی زیاتر لەسەری نەزانراوە.

ئيبراهيم ئەدهەم

قايمقامی قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى محەممەد عەلى بەگ بووە بە قايمقامى قەزاکه. پێشتر قايمقامى قەزاى کۆيە بووە و لە ١٧ی ٦ی ١٩١٤ فەرمانى گواستنەوەى بۆ قەزاى گوڵعەنبەر بۆ دەرچووە، بەڵام زۆر لەو پۆستەدا نەماوەتەوە و ١٩١٤ ئەمين بەگ ناوێک جێگەی گرتووەتەوە.

ئيبراهيم بەگ

قايمقام قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى ئيبراهيم ئەدهەم وەک قايمقامى قەزاکه بووە. پێشتر قايمقامى قەزاى (واردۆ) بووە لە باکورى کوردستان. لە ڕۆژى ٢٢ی ٦ی ١٩١٦ەوە بۆ چەند مانگێک قایمقامی قەزاکە بووە و لە ٢٩ی ١٠ی ١٩١٦ سوڵتان بەگ لەشوێنی دانراوە.

ئیسماعیل حەقی

نوسەر، شۆڕشگێر و قایمقامە. ناوی تەواوی ئیسماعیل حەقی عەلی ڕەسول ئەحمەد ئاغایە. ساڵی ١٨٩٤ باوکی ئەفسەر بووە لە موسڵ، بۆیە لە موسڵ لەدایکبووە. ساڵی ١٩٠١ چووەتە قوتابخانەی ڕوشدییەی عەسکەری لە سلێمانی و ساڵی ١٩٠٧ تەواویکردووە. پاشان دەچێتە بەغداد و ئەستەنبوڵ و لە قوتابخانەی جەنگیی شاهانە بووەتە ئەفسەر و پلەی ملازمی پێدراوە. لە جەنگەکانی یۆنان و بالکاندا بەشداریکردووە و لە سالۆنک بەدیل گیراوە. پاش ئازادکردنی گەڕاوەتەوە ئەستەنبوڵ و لە جەنگی یەکەمی جیهانی ڕاپێچی جەنگ کراوە و پاش کۆتایی جەنگەکە گەڕاوەتەوە سلێمانی و لەڕاپەڕین و شۆڕشی شێخ مەحموددا بەشداریکردووە. ساڵی ١٩١٩ وەک نوێنەری شێخ بۆ گفتوگۆ لە گەڵ فرایزەر و سۆن چووەتە کەرکوک و لە داگیرکردنەوەی سلێمانیدا ئینگلیزەکان بە شوێنیدا دەگەڕێن. بە جلوبەرگی پیاوێکی ئایینیەوە دەچێتە بێستانسوری شارەزوور و دەبێتە مەلا شاوەیس. لەو کاتەوە بە ئیسماعیل حەقی شاوەیس ناسراوە. شاوەیس دەبێتە نازناوی بنەماڵەکەیان. جگە لە زمانی کوردی، عەرەبی و تورکی و فارسی و ئینگلیزی زانیوە. دوو کتێبی لەسەر فۆلکلۆر و پەندی پێشینان چاپکردووە. قایمقامی مەخموور و ئاکرێ و ڕانیە بووە. لە ڕیزبەندیی قایمقامەکانی هەڵەبجەشدا ناوی هاتووە، لە ساڵی ١٩٥٦-١٩٥٧. قایمقامی بووە. ١٣ى ١٩٧٦ لە سلێمانی کۆچیدواییکردووە.