سەعید قەزاز

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لاپەڕەی 94

قایمقام

قایمقامی‌ هەڵەبجەیە‌. ناوی (محەممەد سەعید کوڕی مەلا مەجید کوڕی ئەحمەد کوڕی حەسەن قەزاز)ە، ساڵی ١٩٠٤ لە سلێمانی لەدایکبووە. بە منداڵی خراوەتە حوجرە و دواتر لە (مەدرەسەی ڕوشدییەی عەسکەری) خوێندویەتی. ساڵی ١٩٢٢ بووە بە مامۆستا. ساڵی ١٩٢٤ بە کاتبی کاپتن لاین دامەزراوه و ساڵی ١٩٢٨ بووە بە کاتبی نهێنی موفەتیشی ئیداری لە لیوای (دلێم) لە ئەنبار و هەمان ساڵ بووە بە وەرگێڕ لە موتەسەڕیفییەتی موسڵ. لە حکومەتە یەکلەدواییەکەکانی سەردەمی پاشایەتیدا بووەتە وەزیری ناوخۆ، تا ڕوخانی ڕژێمی پاشایەتی، کاتب بووە لە لقی هەواڵگریی نهێنیی وەزارەتی ناوخۆ، کاتبی نهێنی موفەتیشی ئیداری لە حیللە و دلێم، مودیری تەحریراتی لیوای کەرکوک، بەڕێوەبەری شارەدێیەکانی (تکریت، دوزخورماتوو، شەقڵاوه، تانجەرۆ‌ و بازیان)، قۆمیسەری سنوری عێراق، قایمقامی (زاخۆ، کفری) یاریدەدەری بەڕێوەبەری گشتیی ناوخۆ، وەکیل و دواتر موتەسەڕیفی (هەولێر، کوت، کەرکوک و موسڵ)، وەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی، بەڕێوەبەری گشتیی بەندەرەکانی عێراق، بەڕێوەبەری گشتیی کەشتیوانی، وەزیری ناوخۆ، دوو جار بووە بە نائیبی سلێمانی و شەش جاریش وەزیری ناوخۆ، ساڵی ١٩٣٨ بۆ ١٩٣٩، کە هەڵەبجە قایمقامی نەبووە، بەوەکالەت قایمقامیەتی بەڕێوەبردووە. لەسەردەمی ئەمدا هەڵەبجە بە دوو مەکینەی کارەبایی ڕوناککراوەتەوە. ساڵی ١٩٥٨ خۆی ڕادەستی شۆڕشگێرانی ١٤ى تەموزى ١٩٥٨ دەکات. ساڵی ١٩٥٩ لەسێدارەدراوە.

سەرچاوەکان:

  1. ڕۆژنامەی پێشکەوتن (یەکەمین ڕۆژنامەی سلێمانی ٢٩ی ئەپریلی١٩٢٠-٢٧ی جولای١٩٢٢)، ژ (١-١١٨)، ئامادەکردنی سدیق ساڵح و ڕەفیق ساڵح، چاپخانەی شڤان، سلێمانی، ٢٠١٢، ل١٨.
  2. هەڵەبجە لەئامێزی مێژوودا، حەکیم مەلا ساڵح، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، چاپخانە منارە، ٢٠٠٤، ل٣٥.
  3. سەرنج لەسەر سەعد قەزاز، مێژووی کەسایەتی، زوهێر کازم عەبوود، وەرگێڕانی: هێدی گۆمەیی، چاپخانەی کارۆ، ٢٠٢٠، ل٦٦.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئەحمەد محەممەد نوری

قایمقام، سياسى، کارگێڕیی و کەسایەتیی کۆمەڵايەتیيە، ناوی (ئەحمەد محەممەد نوری مەحموود)ە و بە (ئەحمەدى مامەنوری قارەمانى) ناسراوە. ساڵی ١٩٦٨ لە گوندی (قارەمانی) سەر بە شارۆچکەی (سیروان) لەدایکبووە. تا ئاستى ناوەندی خوێندووە و لەبەر پێشمەرگايەتى وازى لە خوێندن هێناوە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنى شەش منداڵه. ساڵی ١٩٩٩ قایمقامی قەزای (شارەزوور) بووە. ‌لە ئێستادا ئەندامی مەکتەبی سیاسی (پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان)ـە.

ئەرکان حەسەن

یەکەم قایمقامی قەزای مەرکەزی پارێزگای ھەڵەبجەیە، کە پاش ڕاپەڕین دەستبەکاربووە. ناوی (ئەرکان حەسەن غەفور محەممەد)ە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (سەراو) لەدایکبووە. قۆناغی بنەڕەتی و ئامادەیی لە ھەڵەبجە و بەشی فیزیای‌ لە کۆلێژی پەروەردە لە هەولێر تەواوکردووە‌. چەند ساڵێک مامۆستایەتی کردووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە. ماوەیەک بەڕێوەبەری پەروەردەی ھەڵەبجە و ماوەیەکیش قایمقامی (سەیدسادق)بووە. ژیانی وەرزشی لە قوتابخانەی گوندەی سەرەتایی لە ناوچەی نەوڕۆڵییەوە دەستیپێکردووە و لەم تیپە وەرزشییانەی تۆپیپێدا یاریکردووە: تیپی وەرزشی نەورۆڵی، تیپی وەرزشی باڵامبۆ، تیپی وەرزشی بۆکان، تیپی وەرزشی ئاوارەکان لە ئۆردوگای هەرسین لە ئێران، هەروەها لە تیپی وەرزشی مامۆستایان لە خوێندنگای ناوەندی گۆران یاری تۆپی بالەی ئەنجامداوە.

ئەکرەم حەمەعەلی عەبدوڵا

لە کابینەی یەکەمی حکومەتی هەریمی کوردستاندا، یەکەم قایمقامی هەڵەبجە بووە. ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی (وەڵەسمت) لە بناری سورێن لەدایکبووە. لە نفوس ١٩٦٩ی بۆ تۆمارکراوە. خوێندنی سەرەتایی لە وەڵەسەمت و ناوەندی لە کۆمەڵگای شانەدەری تەواوکردووە. ساڵی ١٩٨٣ بووە بە پێشمەرگە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە. ساڵی ١٩٩٢ بووە بە قایمقامی هەڵەبجە. ساڵی ١٩٩٤ شەهید بووە.

ئەمين بەگ

قايمقامى قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى سوڵتان (٢٩ی ١٠ی ١٩١٦ بۆ کانوونى دووەمی ١٩١٨) وەک قايمقامى قەزاکه بووە. زانیاریی زیاتر لەسەری نەزانراوە.

ئيبراهيم ئەدهەم

قايمقامی قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى محەممەد عەلى بەگ بووە بە قايمقامى قەزاکه. پێشتر قايمقامى قەزاى کۆيە بووە و لە ١٧ی ٦ی ١٩١٤ فەرمانى گواستنەوەى بۆ قەزاى گوڵعەنبەر بۆ دەرچووە، بەڵام زۆر لەو پۆستەدا نەماوەتەوە و ١٩١٤ ئەمين بەگ ناوێک جێگەی گرتووەتەوە.

ئيبراهيم بەگ

قايمقام قەزاى گوڵعەنبەر (هەڵەبجە)یە. دواى ئيبراهيم ئەدهەم وەک قايمقامى قەزاکه بووە. پێشتر قايمقامى قەزاى (واردۆ) بووە لە باکورى کوردستان. لە ڕۆژى ٢٢ی ٦ی ١٩١٦ەوە بۆ چەند مانگێک قایمقامی قەزاکە بووە و لە ٢٩ی ١٠ی ١٩١٦ سوڵتان بەگ لەشوێنی دانراوە.