مەلا لەتیف بامۆکی

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-13


لاپەڕەی 39

پەرلەمانتار

زاناى ئاينى و بیرمەند، وەرگێڕە. ناوی (عەبدوللەتیف مەولود عەبدولکەریم عەلی ئیسماعیل)ـە. ساڵی ١٩٣٩ لە گوندی (بامۆک) لەدایکبووە. بە (مەلا لەتیفی بامۆکی) ناسراوە. خوێندنی زانستە شەرعییەکانی تەواوکردووە و ساڵی ١٩٥٩ ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە. مامۆستای زمانی عەرەبی و وانەی پەروەردەی ئیسلامی بووە. ژیانی ھاوسەرگیری پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە. پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول و ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتيی مامۆستایانی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٩٢ ماوەیەک بەڕێوەبەری ئەوقافی سلێمانی بووە. سەرنوسەری گۆڤاری (خۆری ئیسلام) و بەڕێوەبەری نوسینى گۆڤاری (دەنگی زانا) بووە. ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بووە. لە شەریعەتی ئیسلام و بنەماکانیدا زانیاریی باشی هەبووە و خاوەنی فتوا و بۆچوونی جیاوازی خۆی بووە. جگە لە زمانی کوردی، عەرەبی و فارسی زانیوە و هەر لەم بوارەدا چەندین کتێبى لە فارسی و عەرەبییەوە وەرگێڕاوەتە سەر زمانی کوردی، لەوانە: (سراج القلوب، فتنە الکبری و شرح المثنوی المولانا جلال الدین الرومی، معلقات..هتد). کتێبی (بانگەوازێک لە محرابی عەبابەیلێوە، هانەسوورە بنەماڵەی سەییدی هانەسوورە لە مێژودا)ی نوسیوە. ساڵی ٢٠٢٠ کۆچیدواییکردووە.

سەرچاوەکان:

  1. نامەیەکی (ئاری عەبدوللەتیف)ی کوڕی (مەلا لەتیف بامۆکی) بۆ ئامادەکار، لە ١٣ى ٧ى ٢٠١٨.
  2. گۆران لە یادەوەریی هاوچەرخەکانیدا، ڕێبوار حەمەتۆفیق و مامۆستا جەعفەر، بەرگی یەکەم، چاپخانەی حەمدی، ساڵی ٢٠٠٧، ل٣٤٩.

ئامادەکردنی: ڕێبوار حەمەتۆفیق

4

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئارام قادر

سیاسی، پەرلەمانتار و نوسەرە. ناوی (ئەیوب نیعمەت قادر)ە. ساڵی ١٩٦٥ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە هەڵەبجە و کۆلێژی یاسای لە سلێمانی تەواوکردووە. بڕوانامەی ماستەری لە زانستە سیاسییەکاندا هەیە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە. لە دامەزرێنەرانی (بزووتنەوەی ڕاپەڕینی ئیسلامی) بووە. ئەندامی مەکتەبی سیاسی (بزووتنەوەی ڕاپەرینی ئیسلامی) و (کۆمەڵی ئیسلامی) بووه. لە (دامەزرێنەرانی هاوپەیمانیی نیشتمانی) بووە و پاشانیش بووە بە‌ سەرۆکی ئەو حیزبە. ساڵانی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١٣ ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بووه. خاوەنی چەند کتێبێکه، لەوانە (شەوانی تورکستان، ئیسلام و سیاسەت، ڕیفۆرم لە حیزبە سیاسیەکانی کوردستاندا).

زیاتر بزانە
پەرلەمانتار

ئاری عەبدولەتیف مەولود

پەرلەمانتار، شاعیر، ڕاگەیاندنکارە‌. ناوی (ئاری عەبدولەتیف مەولود عەبدولکەریم)ـە. ساڵی ١٩٧٧ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. بەکالۆریۆسی لە زمان و ئەدەبی کوردیدا هەیە. ساڵی ١٩٩٥ کاری بێژەری کردووە و هەمان ساڵ یەکەمین شیعری خۆی بڵاوکردووەتەوە. لەساڵی١٩٩٧ەوە وتاری لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا بڵاوکردووەتەوە. ساڵی ٢٠٠٩ بووە بە خاوەن ئیمتیاز و بەڕێوەبەری گۆڤاری (پرێس)‌. ئەندامی چەند ڕێکخراو و دەستەیەکی ڕۆشنبیری بووە. خاوەنی ١٥ کتێبی چاپکراوە، لەوانە (وەرزی نۆیەم، ئەلبوومی وەنەوشە، بەفر لە دڵی ئاگردا، ڕەنگە ژیان بمرێ و من نەمرم، نامە زەردەکانی ئادەم...). نزیکەی ٥٠ خەڵاتی وەرگرتووە. ساڵی ٢٠١٧ بووە بە ئەندامی پەرلەمانی کوردستان و لە ئێستادا لە شاری هەڵەبجە نیشتەجێیە.

زیاتر بزانە
پەرلەمانتار

ئاریان تاوگۆزی

ناوی تەواوی ئاریان سەید عەزیز ئەحمەدە، ساڵی ١٩٧٥ لە گوندی تریفە لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی ئامادەیی و زانکۆی لە بەریتانیا تەواوکردووە. بڕوانامەی دیبلۆم لە حکومەت و سیاسەت و دیبلۆم لە وەرگێڕانی یاسایی کوردی - ئینگلیزی لە ئەنستیتۆی زمانەوانی لە لەندەن و بەکالۆریۆسی لە لیکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی و ماجستێری لە دیبلۆماسییەت، بەدەستهیناوە. لە ڕێکخراوەکانی وەک (نۆرس ئۆف ئینگلەند ڕفیوجی سێرڤس، ڕفیوجی کانسل، ترێلەس)، کاریکردووە. وەک سەرۆکی هەرێمی ناوەڕاست و خۆرئاوای ئینگلتەرای ڕيکخراوی نێودەوڵەتی بۆ کۆچ (ئای ئۆ ئێم)، پاشان جێگری سەرۆکی هەرێمی ڕێکخراوی (ڕفیوجی ئاکشن) کاریکردووە. بەڕێوەبەری گشتیی هەردوو کۆمپانیای (هانسن لۆ) بۆ کاروبار و ڕاوێژی یاسایی و(کۆنێکشن سێرڤس) بۆ کاروباری زمانەوانی و وەرگێڕانە. وەک یەکەم کورد لە مێژوودا بووتە ئەندامی کۆمەڵەی وەرگێڕانی کۆنفرانسی نێودەوڵەتی. دامەزرێنەر و سەرۆکی چەند ڕێکخراوێک بووە. وەک کۆمەڵەی کوردی لە بێرمینگهام، ڕێکخراوی خۆری سوور، هەروەها سەرۆکی ڕێکخراوی (پییەرز ڕۆدم) بۆ کاروباری کەمە_نەتەوەکان لە بەریتانیا بووە. لە هەڵبژاردنی گشتی بۆ پەرلەمانی عێراق بووەتە پەرلەمانتار. ئەندامی لیژنەی پەرلەمانییە بۆ داڕشتنی ستراتیژی ئاسایشی نیشتیمانی عێراقی. خێزاندار و خاوەنی دوو منداڵە.

زیاتر بزانە
پەرلەمانتار

ئەحمەد بەگى حەمەساڵح بەگ

سەرۆک عەشرەتی جاف و ئەندامی پەرلەمانی عێراقە. ناوی (ئەحمەد بەگ کوڕى حەمەساڵح بەگ کوڕى عەزيز بەگ کوڕى محەممەد بەگ کوڕى قادربەگى جاف)ـه. لە بەگزادەکانى بارام بەگى جافە. (خورشيدە خانم)ى دايکى، کچى (محەممەد پاشاى جاف)ـە. ساڵى ١٩٠٣ لە گوندى (ميراولى)ی ناوچەى نەورۆڵى لەدایکبووه. يەکێکە لە سەرۆکەکانى عەشيرەتى جاف. لە سەرەتاوە لە گوندەکانى ميراولى و چرۆسانەى ناوچەى نەورۆڵى‌ و دواتر لە هەڵەبجە نیشتەجێبووە.‌ ساڵى ١٩٥٤ وەک نوێنەرى ليواى سلێمانى (قەزاى هەڵەبجە) بووە بە نائيبى پەرلەمانى عێراق. چوار جار ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە. ساڵی ١٩٧٣ لە بەغداد کۆچیدواییکردووە.

زیاتر بزانە
پەرلەمانتار

ئەحمەدی حاجی ڕەشید

پەرلەمانتار و نوسەرە. ناوی (ئەحمەد ڕەشید ئەحمەد)ە، ساڵی ١٩٦٤ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووه. خوێندنی سەرەتایی و ئامادەیی لە هەڵەبجە و کۆلێژی زانستەکانی لە موسڵ و کۆلێژی کارگێڕی و ئابوری لە سلێمانی تەواوکردووە. بەکالۆریۆسی وەرگرتووە. لە پاڵ ئەوانەشدا هەڵگری بڕوانامەی دبلۆمە لە زانستە شەرعییەکاندا. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە. ساڵانی ١٩٩٢ - ٢٠٠٥ لە قوتابخانەکانی هەڵەبجەدا مامۆستابووە. ساڵانی ٢٠٠٥ - ٢٠١٤ ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بووە. لە ساڵی ٢٠١٤ - ٢٠٢١ ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بووه. کتێبی (دەرونناسیی سەربازی) کردووە بە کوردی و کتێبی (بیست و سێ ساڵ سەروەری)یشی نوسیوە.

زیاتر بزانە
پەرلەمانتار

ئەنوەر بەگى جەميل بەگى جاف

ناوی (ئەنوەر جەميل بەگ حەمەعەلى بەگ محەممەد پاشاى جاف کەيخەسرەو بەگى جاف)ـە. مەليحەخانی دایکی دواى مردنى جەميل بەگى هاوسەریی شویکردووەتەوە بە حاميدبەگى مەجيدبەگى عوسمان پاشاى جاف، حاميدبەگ زياتر سەرپەرشتیکردووە و خستوويەتييە بەر خوێندن، قۆناغەکانى سەرەتايى و ناوەندى تەواوکردووە و ناردويەتى بۆ بەيروت. قۆناغى ئامادەيى لە (زانکۆی ئەمەریکی_ئەمریکا، تەواوکردووە و گەڕاوەتەوە بۆ بەغدا و بەشى ياساى لە زانکۆى بەغدا خوێندووە و بووە بە پارێزەر‌. ژيانى هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی شەش منداڵە. خاوەنى زەویوزار و موڵک و ماڵێکى زۆر بووه. ساڵى ١٩٤٧ بووە بە نائيب لە پەرلەمانى عێراق، بەڵام بەهۆى پەيمانى (پورت سموث)ى ساڵى ١٩٤٨ى نێوان عێراق و بەريتانيا، کە ئەنوەر بەگ يەکێک بووە لە نەيارەکانى ئەو پەيماننامەيە، وازى لە کارەکەى هێناوە. تا ساڵى ١٩٦٢ لە هەڵەبجە ژياوە و دواتر چووەتە بەغداد. ساڵی ١٩٩٠ بە نەخۆشى شێرپەنجە لە بەغداد کۆچیدواییکردووە و لە گۆڕستانى شێخ عەبدولقادرى گەيلانى بەخاکسپێرراوە.

زیاتر بزانە
پەرلەمانتار