ڕاپۆرتی پەرەپێدان و بەبازاڕکردنی هەنار

دواین نوێکردنەوە: 2026-10-16


ڕاپۆرتی کۆتایی پڕۆژەیەکی (ڕێکخراوی هەڵوێست)ـە بە پاڵپشتی ڕێکخراوی HIA هەنگاری لە ماوەی شەش مانگدا لە هەڵەبجە تایبەت بە بەرووبوومی هەنار لە ساڵی ٢٠٢١دا جێبەجێکراوە. ستافی جێبەجێکاری پڕۆژە: (بەڕێوەبەر: ئەنسار کەمال غەریب (ڕێباز)، ڕێکخەر: جەوهەر عەزیز ئەحمەد، ژمێریار: عوسمان حسێن محەممەد، جێبەجێکار: زەینەب ئەحمەد فەتاح، ئەرسەلان محەممەد، ئەندازیاری کشتوکاڵی: ئومێد ئەحمەد حەمە. بەشی یەکەم پوختەیەکی پڕۆژەکەیە، بۆ ئەو مەبەستە چەندین چالاکیی جۆراوجۆر لە ڕێنمایی جوتیاران و کردنەوەی خولی یەک مانگی بۆ جوتیاری ناوچە جیاجیاکانی هەڵەبجە و چاوپێکەوتن لەگەڵ ١٠٠ جوتیار و ڕاوێژ لەگەڵ چەندین پسپۆری کشتوکاڵیدا کراوە و ئامانجەکان خراونەتەڕوو. بەشی دووەم توێژینەوەی مەیدانیی پڕۆژەکەیە لەسەر بەرووبوومی هەنار و ئاستەنگەکانی باخداری، پارێزگای هەڵەبجە وەک نمونە. بەشی یەکەمی میتۆد و پێناسەی چەمکەکانە. بەشی دووەم زانیارییە گشتییەکانی باخی هەنار و نمونەی لێکۆڵینەوەکەیە، شوێنی باخی بەشدابووان، سەرچاوەی ئاوی، تەمەنی باخەکان، ڕووبەری باخەکان، شێوەی باخەکان، جۆری چاندن. بەشی سێیەمی ئەرکە سەرەکییەکانی باخداری، جۆری ئاودێری، بژارکردن، بەکارهێنانی پەینی کشتوکاڵی، پشکنینی کشتوکاڵی، سەرچاوەکانی چارەسەرکردنی گرفتەکانی باخداری، نەخۆشییەکان، زیانی نەخۆشییەکان. بەشی چوارەم هەماهەنگی حکومەت و جوتیاران، جوتیاران لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کشتوکاڵ، مۆڵەتی باخداری، بەدەمەوە هاتنی حکومەت، ئەو کێشە و گیروگرفتانەی ڕوبەڕووی جوتیاران دەبنەوە، بەرپرسیاریەتیی کەرتی کشتوکاڵ، چۆنیەتیی هەڵبژاردنی پیشەی باخداری، پیشەی باخەوانەکان، بەرهەمی ساڵانەی هەنار، شێوازی فرۆشتنی بەرهەمی هەنار، ڕێگاکانی ساخکردنەوەی بەرهەم، دەرئەنجام. بەشی پێنجەم، فۆڕمی زانیاریی تایبەت بە جوتیاران، بڕوانامە، ناو و شوێنی ئەو جوتیارانەی، کە چاوپێکەوتنیان لەگەڵدا ئەنجامدراوە، نوسراوی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کشتوکاڵی هەڵەبجە سەبارەت بە باخداری، وێنەی بەشێک لە چالاکییەکان.

سەرچاوەکان:

  1. کتێبی چاپکراوی ڕاپۆرتەکە، ٢٠٢١.
  2. گفتوگۆی ئامادەکار لەگەڵ مامۆستا (جەوهەر عەزیز)، ڕێکخەری پڕۆژەکە، لە ٢٤ی ٩ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

80

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

مەلا قادری قادری

زاناو خوێندەوار و مدرس و وتاربێژە، ئیمام جومعەی مزگەوتی پاوە. ساڵی ١٩٥٣ز لە نوریاو لە دایک بووە  لای مامۆستا هەڵکەوتووەکانی ئێران و عێراق خوێندوویەتی و خوێندنی تەواوکردووە.لە هەردوو کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە ١٩٨٨ز و کۆڕەوە گەورەکەی ساڵی ١٩٩١ز ڕۆڵێ بەرچاوی هەبووە لە فریاکەوتن و بەتەنگەوەچوونی کوردانی باشووردا. لە پاڵ هەستی کوردانەی گەنجانی تردا، لیژنەیەکی یاریدەدەری ئاوارەکان دروستدەکات و لە وتاری جومعەدا بەتەنگەوەچوونی ئاوارەو لێقەوماوان لە تاعەت و عیبادەت بانتر وەسف دەکات. بەو هۆیەوە کوردانی ڕۆژهەڵات دەمودەستر دەبن لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بەئاوارەو بریندارانی هەردوو کارەساتەکە. دوای ڕاپەڕین ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە ڕوداوەکانی مەرزی نێوان باشور و ڕۆژهەڵات، خێزاندارەو  لە شاری پاوە نیشتەجێیە.

زیاتر بزانە
مامۆستایى ئاینى

هەڵەبجە لە مێژووی خوێناوی عێراقدا

نووسین و ئامادەکردنی: سەریاس جوانڕۆیی چاپی یەکەم:چاپخانە: رێدار بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، ٢٠٢٦، تیراژ: ٥٠٠ دانە ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەڵەبجە، بەشێک لە مێژووی هەلەبجە، قۆناغی ئاوەدانکردنەوەی شار بە ناوی هەڵەبجە، قەزای گوڵعەنبەر، هەڵەبجەو هەڵبژاردن، هەندێک لەو تاوانانەی بەرانبەر هەڵەبجە ئەنجامدراون، هەڵەبجە ١٩٧٧-١٩٨٨، جەنگی عێراق و ئێران، خۆپیشاندان و ڕاپەڕینەکانتاوەکو ١٣-٥-١٩٨٧، تۆپبارانی هەڵەبجەو کارەساتی قوتابخانەکەی سیروان، پەلاماری ئێران و داگیرکردنی هەڵەبجە، ئامادەکارییەکانی ئێران بۆ هێرشکردنە سەر شاری هەڵەبجە،خەڵکی هەڵەبجە لەبەردەم چارەنوسێکی نادیاردا، چەکی کیمیایی، کیمیابارانی هەڵەبجە، ئێران چی برد لە هەڵەبجە، دۆسیەی قەرەبووکردنەوەی  هەڵەبجە لەبەردەم دادگادا، بەڵگەنامەکان.

پێگەی هەورامان لە بزاڤی ڕزگاریخوازی باشوری کوردستاندا(١٩٧٥-١٩٨٨)

ئامادەکردنی: صباح مجید فتاح چاپی یەکەم، ٢٠٢٦ ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەرەسی شۆڕشی ئەیلول و دروستبوونەوەی مەفرەزە سەرەتاییەکانی حزبەکان لە هەورامان(١٩٧٥-١٩٧٩) خەباتی چەکداری حزبەکان لە هەورامان، دۆخی دانیشتوانی ناوچەی هەورامان( ١٩٧٥-١٩٨٨) کردەی ڕاگواستنی گوندەکانی هەورامان، بزافب جەماوەری، خۆپیشاندان و ڕاپەڕینەکان لە هەورامان، کیمیابارانی دانیشتوانی ناوچەی هەورامان.

هەڵەبجە لە ژێر هەوری زەهراویدا

نووسینی: د. ئارام ئەسعەدعەبدولڕەحیم، زانا ئەحمەد عەلی چاپی یەکەم، ٢٠٢٦، سلیمانی ناوەڕۆکی پەیوەندار: پوختەیەک لە مێژووی هەڵەبجە،  ناوی ، جوگرافیای ، دانیشتوانی، پێمهاتەی کۆمەڵایەتی و، ئاینی و ڕۆشنبیری ، گرتنی شاری هەڵەبجە لە لایەن سوپای ئێرانەوە. کیمیابارانکردنی هەڵەبجە، مێژووی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی، بارودۆخی دانیشتوانیهەڵەبجەپاش کیمیاباران

ئەمیر سلیم ئەمین بەگ

ڕاگەیاندن کارە، لە دایک بووی گوندی  بەڵخەی هەورامان ، ساڵی 1972. سەروتای خوێندنی لە زێدی خۆی دەستپێکردووە، قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی لە هەڵەبجە خوێندووە، لەدواتێ قۆناغی ئامادەیی لە هەولێر خوێندووە، دەرچووی کۆلێژی زانستە ئیسلامیەکان -زانکۆی بەغدا 1995، لە ساڵی 1995پیشەی مامۆستایە -پسپۆڕی زمانی عەرەبی، لە ساڵی 2000 وەک راگەیاندکارێک کاری ڕاگەیاندن ئەکات . دەستی نوسینی شیعری هەیە بە هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی، 18ساڵە وەک پەیامنێر لە سنوری هەڵەبجە شارەزوور هەورامان کار ئەکات، لە ساڵی 2009  پەیامنێری کەناڵی سپێدە بووە،  لە 2018 پەیامنێری کەناڵی زاگرۆس عەرەبیە تا ئێستا بەردەوامە،  خاوەنی سێ منداڵە لە هەڵەبجە نیشتەجێیە

زیاتر بزانە
ڕاگەیاندکار

وەرزی هەڵەبجە

پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە‌ بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.