دۆسیەی ئەنفالکراوانی هەڵەبجە
دواین نوێکردنەوە: 2026-07-08
دۆسیەی نزیکەی ٢٠٠٠ هاوڵاتی هەڵەبجەیە، کە دوای کیمیابارانکردنی هەڵەبجە لە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ و ڕزگاربوون و ڕۆشتنیان بۆ ئێران، دوای چەند مانگێک بە پڕوپاگەندەی پیاوانی ڕژێم و بۆ گەڕانەوەیان بە لێبوردنی ڕژێم، لە ڕێگای جیاجیاوە گەڕاونەتەوە و دەستگیراوەکان دوای لێکۆڵینەوەیان لە ئەمنی سلێمانی ڕەوانەی تۆپزاوا و نوگرە سەلمان کراون. بەشێکیان گەڕاونەتەوە و بەشێکیشیان وەک ئەنفالەکانی قۆناغی هەشت چارەنوسیان نادیارە. ئەنفالکراوانی هەڵەبجە بە سێ قۆناغ بووە:
١- لە ٩ی٨ی ١٩٨٨، یەک ڕۆژ دوای وەستانی شەڕی ئێران و عێراق ژمارەیان ١١٥٢کەس بوون، لە ئۆردوگای سەریاسەوە لە مەرزی تەوێڵەوە گەڕاونەتەوە، ڕەوانەی عەربەت و پاشان ئەمنی سلێمانی و دواتر نوگرە سەلمان دەکرێن.
٢- لە ٦ی ٩ی ١٩٨٨ گەڕاوەکانی لێبوردنە گشتییەکە بوون، لەوانە ماڵە بەڵخەییەکان و سەرگەتیەکان. کە ٢٢ ماڵ بوون. لە ئەمنی سلێمانی لێکۆلێنەوەیان لەگەڵدا کراوە و ڕەوانەی تۆپزاوا کراون. چەند کەسێکیان نەبێت چارەنوسی ئەوانی تریان نادیارە.
٣- ئەو گەڕاوانەن لە مانگی ١٠ و ١١ی ١٩٨٨ لەژێر پڕوپاگەندەی سەرانی ڕژێم لە ئۆردوگاکانەوە لە ڕێگەی تەوێڵە و سونێی قەڵادزێوە گەڕاونەتەوە و چەند کەسێک نەبێت بەڕێکەوت ڕزگاریانبووە، چارەنوسی ئەوانی تر نادیارە.
سەرچاوەکان:
- چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (عەلی عارف ئەحمەد)، لەدایکبوو: ١٩٧١، بڕوانامە: ئامادەیی، لە ٣٠ی١٢ی ٢٠٢٣، لە هەڵەبجە.
- نوگرەسەلمان قەڵای مەرگ و پاکتاوی نەژادی، سمکۆ سابیر، چاپی یەکەم، چاپخانە؟، تاران، ٢٠٢٣، ل٢٩٦-٢٩٧.
- گەشتەکانی ئەنفالستان، عومەر محەمەد، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، چاپخانەی سەردەم، سلێمانی، ٢٠٢١، ل٥٧٩-٥٨٣.
- چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ مامۆستا (سەلمان ئەڵڵاکەرەم سەید ئەحمەد)ی ئەندامی کۆمەڵەی ئەنفالکراوانی هەڵەبجە، لەدایکبوو: ١٩٦٥، بڕوانامە: دبلۆم، لە ٣ی ٤ی ٢٠٢٣، لە هەڵەبجە.
ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم