جڤات و سیاسەت لە سنوری ئێران و عوسمانیدا، هۆزی جاف و جڤاتی نەستووری دکتۆرانامە

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن لێکۆڵەر (فەسیح دینچ)ەوە و بە سەرپەرشتیی (پ.ى.د. هاکان کاینار) پێشکەشی بەشی مێژووی پەیمانگای لێکۆڵینەوەی زانستە کۆمەڵایەتییەکانی زانکۆی حاجی تەپپە کراوە، دکتۆرانامەکە لە (٢٧٩) لاپەڕە پێکهاتووە. تێزەکە بەسەر سێ بەشی سەرەکيدا دابەشکراوە، بەشی یەکەم، سنور و دونیای عوسمانی لە سەدەی نۆزدەهەمدا باسکراوە، لەم بەشەدا بابەتەکانی گەڕان بە دوای ڕێکخستنێکی نوێ لە دەوڵەتی عوسمانیدا، ڕۆژئاواگەرایی وەک تاکە سەرچاوەی ڕێکخستنی نوێی عوسمانی، سیستەم دەگۆڕێت: تەنزیمات، ئیسلاحات، مەشرووتییەت، سنور لە ئاستانەی سیستمی نوێدا، سنوری عوسمانیی ئێرانی، دووبارە بونيادنانەوەى دەوڵەت لە سنوردا، ئەمانە و چەند بابەتێکی تر، بەشی یەکەمی ئەم تێزە پێکدەهێنن. بەشی دووەمی تێزەکە، تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لەسەر کۆمەڵگە و دەوڵەت لە سنوردا، جاف، نەستووری و عوسمانی. لەم بەشەدا بەدرێژی باس لە هۆزی جاف، جڤاتی نەستوورییەکان و بەمەرکەزییەتکردن و بەرەنگاری، کراوە. بەشی سێیەمی تێزەکە، تەرخانکراوە بۆ کاریگەریی هێزە ڕۆژئاواییەکان و لەسەر بەکارهێنانی جڤاتی نەستورییەکان وەک ئامڕازێکی نوی، لێرەدا باس لە میسیۆنێرەکان کراوە وەک دۆزەرەوەی جڤاتی نەستوورییەکان، ئەوەش خراوەتەڕوو، کە چۆن گروپێکی ئايينى لە هەوڵی گۆڕیندان بۆ شوناسێکی سیاسی. ئەوانە و چەند بابەتی تر ناوەڕۆکی ئەم تێزەیان پێکهێناوە. ئەمە جیا لە دیارترین ئەنجامەکان و لیستی سەرچاوە و پاشکۆکان.

سەرچاوەکان:

  1. Fasih Dinç, Osmanli-İran Sinirinda Toplum Ve Siyaset: Caf Aşireti Ve Nasturî Cemaati (١٨٣٩-١٩١٤), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, tez Danışmanı Dr. Öğr.Üyesi Hakan Kaynar, Ankara, ٢٠٢٠.

ئامادەکردنی: د. سامان مستەفا ڕەشید

3

هاوبەشی پێبکە