هەورامان لەبەردەم هێرش و پەلاماری قاجار و پەهلەویدا

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


وەرگێڕأن و ئامادەکردن: حەمەی حەمەسەعید، بەهاوکاری عەلی مورادی

چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ٢٠٢٤

ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: بەشێوەیەکی گشتی باس لە دوو هێرش دەکات بۆ سەر هەورامان لە سەردەمی قاجارییەکان لە ساڵی ١٨٨٣ و پەهلەوییەکان لە ساڵی ١٩٣١. لەم چوارچێوەیەدا و لە چەند شوێنێکدا چەند ڕووداوێک هاتوون، کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە هەورامانی سنوری پارێزگای هەڵەبجەوە هەیە، وەک: ڕاپۆرتی ژمارە ٨٠٠٣ی قایمقامی هەڵەبجە تایبەت بە هاتنی فڕۆکەیەکی ئێرانی بۆ سەر ئاسمانی تەوێڵە و فڕێدانی بۆمبێک لە گەڕەکی مالیدەر، یادداشتی ژمارە ١٤٧٨ی حکومەتی هەڵەبجە، کە ئاڕاستەی تەوێڵە کراوه،‌ تایبەت بە ئاڕاستەکردنی بۆمبێک و کوژرانی دوو کەس، فەرمانی ئۆپەراسیۆنی ژمارە ١٥ تایبەت بە هەڵهاتنی جافر سان و بەگزادەکان بەرەو پاڵانیا و تەوێڵە، فەرمانی ئۆپەراسیۆنی ژمارە ٢١ تایبەت بە جافر سان، کە داوای پاراستنی لە دەوڵەتی عێراق کردووە، فەرمانی ئۆپەراسیۆنی ژمارە ٢٥ تایبەت بە مانەوەی جافر سان و کوڕەکانی و مانەوەیان لە لای تایفەی تاوەگۆرزی.

ئامادەکردنی: ڕێبوار حەمەتۆفیق

2

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

قەڵا دێرینەکانی کوردستان-بەرگی چوارەم

نووسین: لەیلان. چاپ: یەکەم، چاپخانە: ڕوون. سلێمانی. ٢٠١٠ ٩٠ قەڵای خوارووی کوردستان و ٩٥ قەڵای ڕۆژهەڵاتی کوردستان باس دەکات. پەیوەند بە ناوچەکەوە. لەوانە: زەڵم، نەوێ، هەورامان، بەکراوا، گاور.

هۆزی وەڵی لەڕابردوو و لە ئێستادا

نوسین: ئەیوبی کوێخا ڕۆستەم چاپی یەکەم، چاپخانەی بابان، ٢٠٠٨ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: سەبارەت بە مێژووی وەڵی، بنەماڵەکانی وەڵی، ژمارەیەک له ‌ناودرانی وەڵی، سەرژمێرییەک.

قەیران و شیکاری

نوسین: سەرکۆ یونس عەبدولکەریم. چاپی یەکەم، چاپخانەی بینایی، ٢٠١٢ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: کردنەوەی خاڵی سنوریی سازان، کاریگەریی لەسەر ئابوریی هەڵەبجه ‌و ناوچەکە، هۆکارە یارمەتیدەرەکانی کردنەوەی خاڵی سنوریی سازان، پێدانی پیشینەی خانوبەره ‌و کێشەی بی تاپۆیی له ‌هەڵەبجەی شەهید، لەپێناو گەشەپێدانی ئابوریی هەڵەبجەدا، بە گەشتیاریکردنی شاری هەڵەبجە، بە بازرگانیکردنی شاری هەڵەبجە، بوژانەوەی کەرتی کشتوکاڵیی ناوچەکه، دانەوێڵەی شارەزوور.‌

وڵاتەکەت باشتر بناسە

ئامادەکردن: مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس، هەولێر، ٢٠٠٥ بابەتى پەيوەنديدار: سیروان، شارەزوور.

وڵاتی کەیانیان و زەردەشت و هەورامان لە ئاڤێستادا

پشکنین و توێژینەوەی: د. محەمەد ئەمین هەورامانی لە بڵاوکراوەکانی وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاون، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆشنبیری، هەولێر، ٢٠١١١ هەولێر. ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: شاخی بەمۆ، زمناکۆ، ئەنجام، لە ڕوانگەی زمانەوە، لە ڕوانگەی جوگرافیاوە، دینێکی نوێی هەورامی، شەڕی هەورامان و لهۆن، وێنەیەک لە سەدان، ناوداران، پیشەسازانی بیارە، گەڕەکەکانی بیارە، هۆزەکانی بیارە، مەرکەزی ناحیەی هەورامان، پاشماوەی درەختنامە، کوێخایانی بیارە، پاشماوەی دەمڕاسانی بیارە، گلەیی و بناشت، ژیاننامەی هونەرمەندان، ئەدەبی نامە، ئەلبومی ژیان، هەرزە و ڕاوێ، هەڵبژاردە لەنامەی کەسایەتی.

قورئانى کەريم بە هورامى/ ئاوەو گیانبۆژاری

وەرگێڕ: جەمال حەبیب اللە فەرەج (بێدار). نەشر: ئیحسان، ٢٠١٥ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: وەرگێڕأنی قورئانی پیرۆزە لە زمانی عەرەبییەوە بۆ زمانى کوردى/ شێوەزاری هەورامی.