دەیلەمستان

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-09


لاپەڕەی 83

کۆنە گوند

کۆنە ئاوەدانییەک بووە لە سنوری ناوچەی شارەزوور‌. هەندێک سەرچاوە ئاماژە بە گەروەییەکەی دەکەن، بە (شارێکی بچوک) ناوی دەبەن. شوێنی نیشتەجێبوونی دەیلەمییەکان بووە. لەسەردەمی هاتنی ئیسلام و پادشاکانی ئێران هاتونەتە ناوچەکە. بەهێزبوون و بە چەتەیی و ڕێگری لە کاروانچییەکان بەناوبانگبوون. شوێنی نیشتەجێبوونیان بانی دەرەسولان و دلیدەمان بووە، کە ناوچەیەکی تەختاییە و لە بەرزایی چیاکانی هەورامانە. لە باکوریەوە گوندی دەرەیمەڕ و لە خۆرهەڵاتیەوە گوندی سەرگەت و لە باشوریشیەوە گوندی ئاواییی ڕۆستەم بەگ و شارۆچکەی خورماڵ لە باشور و گوندی ئەحمەدئاوا لە خۆرئاواییەوە هەڵکەوتووە. لە پاشماوەکانیاندا کۆمەڵێک کەلاوەی بیناسازی و شوێنەواری ژیان دەبینرێت. هۆکاری هەڵبژاردنی ئەو شوێنەش بۆ نیشتەجێبوون، بوونی کانیاو و سەرچاوەی ئاوی باش بووە. لە هەمووشی گرنگتر ئەو شوێنە بەشێوەیەک هەڵکەوتووە، کە دەڕوانێت بەسەر دەربەندی دەرەیمەڕ و دەربەندی زەڵمدا و تەواوی ڕێگاکانی هاتووچۆش دێتەوە ئەو شوێنە.

سەرچاوەکان:

  1. گۆڤاری (زانکۆی هەڵەبجە)، ناو و جوگرافیا و مێژووی دەیلەمستان لە شارەزووری سەدەکانی ناوەڕاست، شوان محمد صابر، زریان سالار حاجی، وەشانی ٧، بەرگی ٣، مانگی ٩ی ٢٠٢٢، ل٨٠ – ٩٠.
  2. چاوپێکەوتنى ئامادەکار لەگەڵ (محەممەد سابیر محەممەد ساڵح)، ناسراو بە محمەد سابیر ئەحمەدئاواییی، لەدایکبوو: ١٩٦٨، بڕوانامە: ئامادەیی، پیشە: فەرمانبەر، لە ١٩ی ٩ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: کارزان عەدنان حەمەسەعید

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

باسکی کەلار

بە دووریی کیلۆمەترێک کەوتووەتە خۆرهەڵاتی ئێستای گوندی (سازان). لە لاپاڵێکدا بووە، لە بناری قەڵای سازان. بنەماڵەیەک لەو شوێنە ژیاون بەناوی بنەماڵەی (تفەنگچیان)، هەتا ئێستاش شوێنەواری خانوەکانیان ماوە و لەگەڵ چەند دارێک، کە لەو سەردەمەدا نێژراون. بەهۆی بونی شوێنەواری ئەوچەند ماڵەوە، خەڵکی پێیانوتووە(کەلارە) یان(کەلار). دواتر، کە شێخ موئمین سازانی هاتووەتە سازان و لێی نیشتەجێبووە، ئەوانیش شوێنەکەی خۆیان بەجێهێشتووە.

زیاتر بزانە
کۆنە گوند