پشتوێن-بیبن
دیاردەیەکی باوی مێژوویی خەڵکی ناوچەکەیە. یارمەتی دەرکەوتنی جوانی و پاراستنی ناوەندی لەش و مانەوەی قەدوباڵای ڕێکی داوە. گورجوگۆڵی بە مرۆڤی ناوچەکە بەخشیوە. جۆری جیاواز و شێوازی بەستنی جیاجیایی هەبووە و بۆ مەبەستگەلی زۆر بەستراوە. شێوازی گرێدان و پان بەستن و قەدقەد بەستنی هەبووە و ڕیشەی بەستنەکەی لە هەورامان بۆ پێش ئیسلام دەگەڕێتەوە و چەند شێوازێکیشی هی سەردەمی ئەردەڵانەکانە لە زەڵم. دیارترین و گرانترینیان پشتوێنی دەستکردی هەجیجییەکانە، کە خواستی زۆری لەسەرە.
تەکبەن: کەمەربەند
جۆرە پشتێنێکی میللییە. لە سنوری هەڵەبجە لەبەرکراوە. لە خوری و بەرگن دروستدەکرێت. کەرەستەکەی بەشێوەی پارچەی ئامادەکراوی فەرەنجییە، بە ئەندازەی مەترێکە و لە ئاستی پشتدا پانییەکەی بستێک دەبێت. ئەمسەر و ئەوسەرەکەی بە قۆپچە دێتەوەوە بۆ داخستن. هەندێکجار لە ناوەوە باخەڵی هەبووە. لـە ژێرەوە دەبـەسـتـرێت و بـۆ پشـتئێشـە و فـەقـەرات، کـەڵکـی لێوەرگیراوە.
چێرگجی
کراسێکی بی قۆڵی کوولەکەبڕی سادەو نەختێ درێژە، درێژییەکەی دەگاتە سەر ئەژنۆ، ئەم ژێرکراسە زۆرجار لەڕەنگی ئەو کراسە دەکرێت، کە ئافرەت هەڵیبژاردووە. زۆربەی جار لەگەڵ کردنی کراسەکەدا، ئەم ژێرەیەش دەکرێت.
ڕانکێ: پابەرێ
دەرپێی ئافرەتانەی هەورامانە، دووبەشە، بەشی سەرەوەی پارچەقوماشێکی یەک ڕەنگە و بە زۆریش ڕەنگی سپییە، نەفەک لەم بەشەدایە. بەشی خوارەوەشی پارچەقوماشێکی ڕەنگینە و لەخوارەوە دەمپاچە و دەرقاچەکانیان چرچدەکرێن (بەرەچرچە) وەک پزگ و پزوو دێتەوەیەک و بە ئەندازەی پێ تەسک دەکرێنەوە. لەبەر ساردی و سەختیی هەورامان، لە قوماشی ئەستور دەدورێت و زیاتر بایەخ بە تۆکمەیی و دەرقاچەی دەدرێت.
سەرپۆش
تایبەتە بە ژنان. چەند جۆرێکی هەیە: ڕەفتە، سێگۆشە، لاکێشەیی، هەوری، سرکەیی، بەشێوەی ئاسایی و لە گەڵ کڵاویشدا دەدرێت بەسەردا، هی کڵاو پارچە قوماشێکی سێگۆشەییە و هەر گۆشەیەک لە گۆشەکانی لە درێژیدا دەگەنە زەوی و لە ناوەڕاستیدا لە پشتی مل و سەرە و بە هۆی بەنێکەوە بە قوڵپی کڵاوەکەوە دەبەسرێت. دوو گۆشەی بە سەرشانی و بۆ پێش ملی، ڕاست و چەپ بۆ دواوە دەیانداتەوە بەسەر شانیدا و گۆشەی سێیەمی لە دوواوە بەسەر پشتیداو بەسەر کەواکەیدا شۆڕدەبێتەوە. (ڕووسەری)یشی پێدەوترێت.
سەڵتە
جلوبەرگێکی ژنانەیـە، لە هەوراماندا بەتایبەتی جۆرە زستانەکەی، لە پارچە قوماشی ئەستوور دەکرێت. قۆڵدار و دووبەرە و ناواخنی هەیە و لۆکەی تێکراوە. درێژیی دەگاتە سەر کەمەر. لە کۆندا بەدەست دووراوە.