وەیس

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لاپەڕەی 318

گۆڕستان

کەوتووەتە باشوری گوندی (بامۆک). گۆڕستانێکی کۆنە، تاکە گۆڕستانی گوندەکەیە، گۆڕەکانی لە بیرەوەریی خەڵکی گوند نەبووە، خەڵکی گوندی باوەکۆچەکیش لەو گۆڕستانە مردوویان ناشتووە. کانییەکی تێدایە، وەیسی قەرەنی، کە نەزەرگەکەی لە خۆرهەڵاتی کوردستانە، لە گوندی (بامۆک)ەوە تێپەڕبووە و لەو کانییە دانیشتووە و پاشان بەناوی ئەوەوە ناونراوە. لەشوێنەکەی وەیسدا کەڵەکەبەرد بۆ پاراستنی شوێنەکەی دانراوە و هەتا ئێستەش ماوەتەوە. گۆڕستانەکە بە دارتوو دەوڵەمەندە، ساڵانە خەڵکی گوندەکە لە بنی ئەو دارتووانە قوربانی دەکەن و ئاژەڵ سەردەبڕن.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنى تیمى مەیدانى لەگەڵ (عەتا ئەحمەد محەممەد مستەفا)، لەدایکبوو: ١٩٤٥، ئاستی خوێندن: سەرەتایی، پیشە: خانەنشین، لە ٢٠ی ٣ی ٢٠٢٤.
  2. چاوپێکەوتنى تیمى مەیدانى لەگەڵ (ناسر محەممەد مەحموود)ی ئەنجومەنی گوندی (بامۆک)، لەدایکبوو: ١٩٦٩، بڕوانامە: ئامادەیی، پیشە: فەرمانبەر، لە ٢٠ی ٣ی ٢٠٢٤.

ئامادەکردنی: ئوسامە ئەشرەف محەممەد

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

سیانيی سەروو

گۆڕستانێکی دێرینە. کەوتووەتە ‌باکوری خۆرئاوای گوندی (عامووره)‌ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، ڕووبەرەکەى نزیکەى یەک دۆنم دەبێت و سیاجى بۆ نەکراوە، مێژووى گۆڕستانەکەش بەتەواوى دیار نیە، بەڵام بە نزیکەیی بۆ ١٥٠ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە و گۆڕەکانیش لەسەر شێوازى ئیسلام نێژراون. ناسراوە بە سیانیی سەروو.

شاقەدەم

بە دووریی (٥٠٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (خارگێڵان)ی سەر بە شارۆچکەی (بیارە). لە نێوان خارگێڵان و خەرپانیدایە. مێژووەکەی بۆ ٢٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە. ڕووبەرەکەی سێ دۆنمە. لەلایەن خەڵکی گوندەکەوە سیاجکراوە. هەتا ئێستاش خەڵکی گوندەکە مردوەکانیان لەو گۆڕستانە بەخاکدەسپێرن.

شاوەیس و باوەیس

کەوتووەتە بەشی باکوری خۆرئاوای گوندی (گردیگۆ)ی سەر بە شارۆچکەی (خورماڵ). مێژوویەکی دێرینی هەیە. هەتا حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو خەڵکی گوندەکە مردووەکانیان لێ بەخاکسپاردووە. ڕووبەرەکەی نزیکەی یەک دۆنم دەبێت.

شەخسە بچووک

گۆڕستانێکی دێرینە. کەوتووەتە ناوەندی گوندی (ئاوایی ڕۆستەم بەگ)ی سەر به ‌شارۆچکەی (خورماڵ). ڕووبەرەکەی دۆنمێک دەبێت، مێژووەکەی لەگەڵ مێژووی ئاوەدانکردنەوەی گوندەکەدایە. بە زۆرى منداڵان لەم گۆڕستانەدا بەحاکسپێرراون‌. هەتا حەفتاکانی سەدەی ڕابردووش مردوو لەم گۆڕستانەدا بەخاکسپێرراوە. وەک خەڵکی گوندەکە دەڵێن لە کۆندا کەسێکى پیاوچاکی باڵاکورت هەبووە، کە کۆچیدواییکردووە، لە‌و شوێنە بەخاکسپێرراوە و دواتر بووە گۆڕستان، هەر لەبەر ئەوەشە ئەو ناوەی لێنراوە.

شەخسەکە ١

کەوتووەتە باشوری گوندی (ئاوایی حاجی حەمەئەمین). مێژووەکەی بۆ ساڵى ١٩٦٠ دەگەڕێتەوە. ڕووبەرەکەی نیودۆنم دەبێت. هەتا ساڵى ١٩٧٨ و ڕاگواستنى گوندەکان، خەڵکی گوندەکە مردووەکانیان لەوێ بەخاکسپاردووە.

شەخسەکە ٢

کەوتووەتە خۆرهەڵاتی گوندی (چواردارانی سەروو). بەهۆی ئەوەی گۆڕی پیاوچاکێکی لێیە، ئەو ناوەی لێنراوە. هەتا چەند ساڵێک پێش ئێستا خەڵکی گوندەکە مردوویان لێ بەخاکسپاردووه.