پير غەيب

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-10


لاپەڕەی 253

گۆڕستان

کەوتووەتە گوندى (بانيشار)ی سەر بە شارۆچکەی (خورماڵ) لە بەشى باکورى خۆرهەڵاتى گوندى بانيشارى کۆن، لە قەدپاڵى زنجيرە شاخى سورێندایە. بانيشارى کۆن پاش ئەوەى لە ساڵى ١٩٨٧ لەلايەن ڕژێمى بەعسەوە چۆڵ دەکرێت و دانيشتوانەکەى دەگوازرێنەوە بۆ ئۆردوگاى شانەدەرى نزيک سەيدسادق، جارێکى تر ئاوەدانناکرێتەوە و پاش ڕاپەڕينى ساڵى ١٩٩١ دانيشتوانەکەى دەگەڕێنەوە، بەڵام لە شوێنى بانيشارى ئێستا نيشتەجێدەبن. مێژووى گۆڕستانەکە: بە پشت بەستن بە مێژووى تۆمارکراوى سەر کێلى گۆڕەکان، مێژووى ئەم گۆڕستانە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەى دوازدەی کۆچی.

سەرچاوەکان:

  1. أصول أسماء المدن والمواقع العراقيە، جمال بابان، الجزء الأول، ١٩٨٩.
  2. گۆڤارى ئەکاديمياى کوردى، کێلە نەخشێندراوەکانى گۆڕستانى پير غەيب (بانيشار) لە شارۆچکەى خورماڵ، زێدان ڕەشيد خان ئاودەل برادۆستی، عەلى عەبدولڕەحمان بانيشارى (توێژينەوەيەکى مەيدانييە)، ژمارە٣٣، ٢٠١٥.
  3. پەيامى هەورامان، هادى ڕەشيد، بەهمەنی، چاپى يەکەم، ٢٠١١.
  4. خورماڵ لێکۆڵينەوەيەکى سۆسيۆئەنثرۆپۆلۆجييە، ئيبراهيم حاجی زەڵمی، سلێمانى، ٢٠٠٨.

ئامادەکردنی: یوسف باقی عەبدولقادر,ئیکرام محەممەد زەڵمی

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

سیانيی سەروو

گۆڕستانێکی دێرینە. کەوتووەتە ‌باکوری خۆرئاوای گوندی (عامووره)‌ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، ڕووبەرەکەى نزیکەى یەک دۆنم دەبێت و سیاجى بۆ نەکراوە، مێژووى گۆڕستانەکەش بەتەواوى دیار نیە، بەڵام بە نزیکەیی بۆ ١٥٠ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە و گۆڕەکانیش لەسەر شێوازى ئیسلام نێژراون. ناسراوە بە سیانیی سەروو.

شاقەدەم

بە دووریی (٥٠٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (خارگێڵان)ی سەر بە شارۆچکەی (بیارە). لە نێوان خارگێڵان و خەرپانیدایە. مێژووەکەی بۆ ٢٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە. ڕووبەرەکەی سێ دۆنمە. لەلایەن خەڵکی گوندەکەوە سیاجکراوە. هەتا ئێستاش خەڵکی گوندەکە مردوەکانیان لەو گۆڕستانە بەخاکدەسپێرن.

شاوەیس و باوەیس

کەوتووەتە بەشی باکوری خۆرئاوای گوندی (گردیگۆ)ی سەر بە شارۆچکەی (خورماڵ). مێژوویەکی دێرینی هەیە. هەتا حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو خەڵکی گوندەکە مردووەکانیان لێ بەخاکسپاردووە. ڕووبەرەکەی نزیکەی یەک دۆنم دەبێت.

شەخسە بچووک

گۆڕستانێکی دێرینە. کەوتووەتە ناوەندی گوندی (ئاوایی ڕۆستەم بەگ)ی سەر به ‌شارۆچکەی (خورماڵ). ڕووبەرەکەی دۆنمێک دەبێت، مێژووەکەی لەگەڵ مێژووی ئاوەدانکردنەوەی گوندەکەدایە. بە زۆرى منداڵان لەم گۆڕستانەدا بەحاکسپێرراون‌. هەتا حەفتاکانی سەدەی ڕابردووش مردوو لەم گۆڕستانەدا بەخاکسپێرراوە. وەک خەڵکی گوندەکە دەڵێن لە کۆندا کەسێکى پیاوچاکی باڵاکورت هەبووە، کە کۆچیدواییکردووە، لە‌و شوێنە بەخاکسپێرراوە و دواتر بووە گۆڕستان، هەر لەبەر ئەوەشە ئەو ناوەی لێنراوە.

شەخسەکە ١

کەوتووەتە باشوری گوندی (ئاوایی حاجی حەمەئەمین). مێژووەکەی بۆ ساڵى ١٩٦٠ دەگەڕێتەوە. ڕووبەرەکەی نیودۆنم دەبێت. هەتا ساڵى ١٩٧٨ و ڕاگواستنى گوندەکان، خەڵکی گوندەکە مردووەکانیان لەوێ بەخاکسپاردووە.

شەخسەکە ٢

کەوتووەتە خۆرهەڵاتی گوندی (چواردارانی سەروو). بەهۆی ئەوەی گۆڕی پیاوچاکێکی لێیە، ئەو ناوەی لێنراوە. هەتا چەند ساڵێک پێش ئێستا خەڵکی گوندەکە مردوویان لێ بەخاکسپاردووه.