حەمەوغان

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-15


لاپەڕەی 100

کارێز

کەوتووەتە سنوری گەڕەکی (کانییەکوێرە) و خوارووی (گەڕەکی شارەوانیی دوو) لەناو پارێزگای هەڵەبجە. ئەم کارێزە لەچەند بیرێک پێکهاتووە، کە ئاوەکانیان دەچنەوە سەر یەک، بیرەکان کەوتونەتە باخەکانی چواردەورە و هەریەکەیان چەند سەد مەترێک نێوانیان هەیە. دەڵێن کانییەکە بەناوی (محمد ئەفغان) ناوێکەوە ناونراوە، کە کاتی خۆی وەرزێری شێخەکانی عەبابەیلێ بووە و زەوی ناوچەکەش لە چوارچێوەی سنوری ئەوکاتی گوندی عەبابەیلێدابووە. بە تێپەڕبوونی کات ناوەکەی کراوەتە (حەمەوغان). ئەگەر چی بەهۆی وشکەساڵیەوە زیانێکی زۆر بەر داهاتی ئاوی کارێزەکە کەوتووە؛ بەڵام تاکو ئێستاش وەک پێویست ئاوی هەیە و وشکینەکردووە. بەهۆی تێکەڵبوونی ئاوی ئاوەڕۆ بە بیرەکان و خزمەتنەکردنی خەریکە کوێردەبێتەوە و جوانییە سروشتیەکەی لەدەستداوە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (کاوان شێخ حمەسعید شێخ کریم)ی مامۆستا، بکالۆریۆسی ١٩٦٤، لە ١٣ی ١١ی ٢٠٢٢.

ئامادەکردنی: کارزان عەدنان حەمەسەعید

8

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

وەروەزەن

کەوتووەتە ناو باخەکانی (وەزەنێ) لە پشت ڕێگەی شارەدێی (تەوێڵەیە). بەواتای (تاڤگە) دێت. بۆ ئاودێرانی باخەکانی ناو چەم بەکاردێت. لە ئێستادا ئاوەدانی بە ناوچەکە بەخشیوە و وەک ناوچەیەکی گەشتیاری سەیردەکرێت.

کانی پانکە

کەوتووەتە خۆرئاوای گوندی (نەوێ) لە بناری چیای سورێن. لە پێ دەشتەکانی گوندەکە هەڵکەوتووە. ئاوەکەی هەمیشەییە و بە ئاڕاستەی گوندی قاینەجە دەڕوات. بە زۆری بۆ کشتوکاڵی هاوینە بەکاردێت.

کانی درێژ

کەوتووەتە باشوری خۆرئاوای گوندی (گڵێجاڵ) لە بناری چیای (خۆشک). نزیکەی (٥)م درێژە و کەوتووەتە شوێنێکی سەخت. لەبەر دووریی لە ئاوەدانییەوە، بووەتە مۆڵگەی ئاژەڵە کێوییەکانی چیای خۆشک. ئاوەکەی بە جۆگە هێنراوەتە زەوییە تەختەکانی دەوروبەری و باخداری پێ کراوە.

کانیشێخ

کەوتووەتە باکورى خۆرهەڵاتى گوندى (زەمەقیى سەروو)ی سەر بە ناحیەی (سیروان)، که ‌نزيکەى ١٣ بيرە و هەريەکەيان نزيکەى ٣٠ مەتر نێوانيانە و قوڵيیەکانيان لەنێوان ٧ بۆ ١١ مەتر دەبێت و بە بەردى نەقاڕى و چيمەنتۆ هەڵبەستراون و دەمەوانەى چيمەنتۆيان بۆ دروستکراوە. ئەم کارێزە حامى بەگ دروستیکردووە و ئاوەکەى دەڕژێتە (جۆگەى تەمەڵ)، کە يەکێکە لە جۆگە دەستکردەکانى ئاودێریى گوندەکە.

کانی نواڵە

کەوتووەتە ناو باخی گشتی (باخی عەلی بەگ) لەناو شاری هەڵەبجە. سەرچاوەی سەرەکیی ئاودانی باخی گشتییە. ئاوەکەی دەچێتە کارێزێکەوە، کە تیرەکەی سێ مەتر و قوڵییەکەی شەش مەترە. نزیکەی (٤٢م) سێجا ئاودەگرێت. تا ئێستاش وشکینەکردووە.

کانییە بەهارە

کەوتووەتە سەرووی گوندی (عەبابەیلێ) لە نێوان (هەوارگەی شێخان و ڕێ سور) و سەنتەری گوندەکە. لە بەهاردا ئاوێکی زۆری هەیە بۆ کشتوکاڵ و باخداری بەکاردێت. کانییەکە لە بنەڕەتدا کارێزە. لە پێنج بیر پێکهاتووە و بە کارێز پێکەوە بەستراونەتەوە. نزیکەی (٦٠٠م) درێژ و بەرزیی ڕێڕەوەکەشی لە سێ مەتر زۆرترە. قوڵیی بیرەکان لە چوار مەترەوە بۆ (٢٠م) دەبن.