دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08
زەويیەکانى باشورى گوندى (بياوێڵە)یە لەنێوان هەردوو چەمى (کونە ڕێوى و گۆيژ). بەهۆى ئەوەى کۆمەڵێک بەردى گەورەى لێبووه، بە زەویيەکانى بەردەبووکان ناودەهێنرێت.
ئامادەکردنی: د. هێمن کەمال حەمەئەمین
کەوتووتە گوندی (عەبابەیلێ). کانەبەرد بووە. لە کۆندا بەردەکانی براوەتە هەڵەبجە. چەندین دامودەستگای هەڵەبجە وەک قایمقامیەت و ئامادەیی هەڵەبجە بە بەردی ئەم شوێنە دروستکراون. لە خۆرئاوای گوندەکە هەڵکەوتووە. تا بەرانبەر چاوگی دەڵەمەر درێژدەبێتەوە.
بە دووریی کیلۆمەترێک کەوتووەتە بەشی خۆرهەڵاتی گوندی (دەرەیمەڕ)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). بەهۆی هەبوون و شیاویی بەردەکەی بۆ (کاشی و فلەری قیر) لە ساڵی ١٩٩٥ تا ساڵی ٢٠٢٢ بەردی لێ دەردەهێنرێت. ڕۆژانە زیاتر لە چوار بارهەڵگر بەردی لێ دەگوێزنەوە بۆ شارەکانی سلێمانی و دەربەندیخان.
کەوتووەتە خۆرئاوای گوندی (دەرەیمەڕ)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە تا ئێستا بەردی لێدەردەهێنرێت. ڕۆژانە سێ بارهەڵگر بەردی لێ دەگوازنەوە بۆ کارگەی هاڕینی بەرد لە دەربەندیخان و سلێمانی.
چەند کانەبەردێکە. کەوتووەتە باشوری گوندی (تریفە). لە ڕابردوودا بەرديان لێدەرهێناوە و بەکاريانهێناوە بۆ دروستکردنى خانو پڕۆژە جۆربەجۆرەکانى ئەو سەردەمە. بۆمەبەستی خانو دروستکردن، کێلی قەبر و قەبرهەڵبەستن و بۆ دروستکردنی سەکۆ یان شوێنی دانیشتن و هەڵبەستنى کانی و کارێز سوودیان لەم کانە بەردە بینیووە.
بە دووریی یەک کیلۆمەتر کەوتووەتە باشوری گوندی (پریسی سەروو) لە نزیک سەرچاوەی کانی (سەروەڵخ)، بەرزیی لە ئاستی ڕووی دەریاوە (٨٨٤م)ە. کانێکی بەردبووە و بەردەکانی ئەم شوێنە بۆ کێل و بەردی ناو گۆڕەکان بەکاردەهات.
لە باکوری خۆرئاوای گوندی (کانی گوێز)ە. لە دووری (١٥٠م) لە ملەی کانی گوێز هەڵکەوتووە. لە ساڵانی ١٩٦٠ بە بەکارهێنانی نوێڵ و پیک بەردی تێدا دەرهێنراوە. جۆری بەردەکانی ڕەش و قەبارەیان گەورە بووە. بۆ کارگەی چیمەنتۆی سلێمانی گوازراونەتەوە. هەندێکیشیان بۆ ئاوەدانکردنەوەی هەڵەبجە بەکارهاتوون.