زانکۆی هەڵەبجه

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


یەکێکە لە زانکۆ حکومییەکانی کوردستانی عێراق و سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژنەوەى زانستییە. بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ١٦٧٠ی ساڵی ٢٠١٠ بڕگەی یەکەم، مادەی حەوتەم لە یاسای وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ژمارە ١٠ی ساڵی ٢٠٠٨ و فەرمانی وزاری ن/٦٦٤ ی ساڵی ٢٠١٠، سەبارەت بە دامەزراندنی زانکۆکانی ( هەڵەبجە، ڕاپەرێن، زاخۆ، گەرمیان)، لەلایەن کابینەی شەشەمی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە بڕیاری دامەزراندنی دەرچووە و ساڵی ٢٠١١ لە هەڵەبجە دامەزراوە. کەوتوەتە بەردەم گوندی عەبابەیلێ لە ڕۆژهەڵاتی هەڵەبجە. پێش ساڵی ٢٠١٠ زانکۆی هەڵەبجە فاکەڵتییەکی هەبوو، “فاکەڵتی پەروەردەی بنەڕەتی”، ئەو کات سەر بە زانکۆی سلێمانی بوو، پاشان ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم بە بڕیاری سەرەوە، زانکۆی هەڵەبجەی ڕاگەیاند و بەم شێوەیە، فاکەڵتی پەروەردەی بنەڕەت، زانکۆی سلێمانی جێهێشت و بوو بە زانکۆی هەڵەبجە. لە شوباتی ٢٠١١ سەرۆکایەتیی زانکۆی هەڵەبجە دەستبەکاربوو. ئەنجومەنی زانکۆ، کە پێکهاتووە لە سەرۆکی زانکۆ، یاریدەدەرانی سەرۆکی زانکۆ، ڕاگری سەرجەم کۆلیژەکان، نوێنەری گشتیی مامۆستایانی زانکۆ، باڵاترین ناوەندی بڕیاردانە لە زانکۆدا. زانکۆ لە شەش کۆلێژی سەربەخۆی وەک کۆلێژەکانی: (زانست، زانستە مرۆییەکان، پەروەردەی بنەڕەتی، پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشییەکان ، یاسا و کارگێڕی، پەروەردەی شارەزوور و بەشی ئەندازیاری) پێکهاتووە. خوێندکار بۆ ماوەی چوار ساڵ دەخوێنێت و لە کۆتایی ساڵی چوارەمدا بڕوانامەی بەکالۆریۆس وەردەگرێت. زانکۆی هەڵەبجە دوو کەمپی هەیە، کەمپی یەکەمی دەکەوێتە شاری هەڵەبجە و کەمپی دووەمیشی لە قەزای شارەزوورە، هەروەها چەند سەنتەرێکی هەیە تایبەت بە گەشەپێدانی توانای خوێندکار، توێژینەوە، جێندەرناسی، زمان و پێداگۆجی. لە ماوەی نێوان ٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٢ گەشەپێدانی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە و لە ژمارەی خوێندکارانی زانکۆ لەو ماوەیەدا سێ خولی دەرچووانی هەڵگری بروانامەی بەکالۆریۆسی هەبووە. دوو خولی خوێندنی باڵا(ماستەر+دکتۆرا)ی هەبووە. زانکۆ دەرفەتی خوێندنی باڵای بۆ ستافی ئەکادیمی و فەرمانبەران لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات ڕەخساندووە. یەکێکی تر لە دەستکەوتە گرنگەکانی زانکۆ بریتییە لە چالاککردنەوەی سەنتەری زمان و پێداگۆجی و کردنەوەی ١١ خولی زمانی ئینگلیزی بۆ خوازیارانی خوێندنی باڵا و ناسناوی زانستی. لەنێوان ساڵانی ٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٢ هەلی خوێندنی بەکالۆریۆس، ماستەر و دکتۆرای ڕەخساندووە و لەو ماوەشیەدا سێ خولی دەرچووانی بەکالۆریۆسی هەبووە، کە سەرجەمی ١٦٩٠ خوێندکار بڕوانامەی بەکالۆریۆسیان پێبەخشراوە، ٤٣ خوێندکاری خوێندنی باڵای هەبووە. لە ئێستادا ٣٣٠ مامۆستا و ٥٥٠ کارمەند و٣٠٩٤ خوێندکاری هەیە، یەکەم سەرۆکی زانکۆ د. خەسرەو عەبدوڵا عەلی بووە. دواتر هەریەکە لە د. ئاراس ئەحمەد، د. تەحسین عبدالکریم، د. دانا عبدوڵڵا تاهیر، د. مەهاباد کامیل عبدالقادر سەرۆکی بوون. لە ئێستادا د. بەمۆ پەروێز عەزیز. سەرۆکی زانکۆی هەڵەبجەیە.

سەرچاوەکان:

  1. وەرگرتنی داتا و زانیاری لە سەرۆکایەتیی زانکۆی هەڵەبجە، ٩/٧/٢٠٢٤.
  2. سەردانی ئامادەکار (جوهر عزیز احمد) بۆ بەڕێوبەرایەتیی گشتی ئەوقاف و کارو باری ئاینی هەڵەبجە، ٧/٧/٢٠٢٤.
  3. وەرگرتنی زانیاری لە پێگەی فەڕمیی زانکۆی هەڵەبجە لە ئینتەرنێت، ١٠/٧/٢٠٢٤.
  4. بەشی ڕاگەیاندنی زانکۆی هەڵەبجه، لە ٣ی ١٢ی ٢٠٢٢.

ئامادەکردنی: بەشی ڕاگەیاندنی زانکۆی هەڵەبجه

2

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

وەرزی هەڵەبجە

پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە‌ بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.

ئامادەبوون بۆ چل ساڵی

کورتە فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ١٣ خولەک فۆرمات: Dvcam، بەرهەمی: خۆرهەڵاتی کوردستانە. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و دەرهێنان و بەرهەمهێن و دەنگدانەر و مۆنتێر: مهرداد سلێمانییە. وێنەگر: سیامەک سلێمانی. دەنگهەڵگر: ئارەش ڕەسافی. بێژەری دەق: سەعید سلێمانی. موزیک: هەڵبژاردە. کورتەی فلیمەکە: گێڕانەوەی تێپەڕبوونی ژیانی دەرهێنەری فلیمسازی و تەنگەژە و هەڵچون و داچوونی ژیانی ئەو دەرهێنەرەیە. بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٦ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پیشاندراوە. مهرداد سلێمانی: لە دایکبووی ١٩٧٤ی کرماشانە. بەکالۆریۆسی لە سینەمادا هەیە. مامۆستای دەرهێنان و مۆنتاژە. چەند ئەزمونێکی فلیمۆگرافی هەیە.

ئاوێنە

کورتە فلیمە. ساڵی ٢٠٠٥ بەرهەمهێنراوە. لە نوسین و سیناریۆیی (سەنعان فایەق هانەدنی)یە، دەرهێنانی (سەردار قادر)بووە، ئەنجومەن تەوێڵەیی کاری وێنەگرتنی بۆ کردووە، تەلەفزیۆنی خاک مۆنتاژی بۆ فلیمەکە کردووە. ئەکتەرەکانی (شەیما حەمەئەمین، بابا سەنعان، شەیدا شارەزووری، هۆشمەن محەممەد، ئاشنا بورهان)بوون.

ئەنفال ئەڵقەی بووکێنی فڕاندم

فلیمێکی دیکۆمێنتەریی ١٨ خولەکییە. ساڵی ٢٠١٠ بەرهەمهاتووە. بەرهەمهێن: تەلەفزیۆنی کەرکوک. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و نوسەری دەق و خوێندنەوە و دەرهێنەر: محەممەد سەید. وێنەگر: شێرزاد ئەکرەم. دەنگهەڵگر: ئەحمەد قادر. دەنگدانەر و مۆنتێر: دەریا دڵشاد. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەممەد عەزیز. بابەتی فلیم: سیاسی، کۆمەڵایەتی. بابەت: دوو قەیرەکچی دەزگیراندار، ئامۆزا دەزگیرانەکانیان بەر شاڵاوی ئەنفال دەکەون و... بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٩ ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پێشکەشکراوە.

ئەو ڕۆژەی هەناسەیان لێسەندمەوە

فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ساڵی ٢٠١٦ بەرهەمهاتووە. بەرهەمی کۆمپانیای (بەمۆ)یە. بیرۆکە و دەرهێنانی: عوسمان محەممەد. وێنەگرتن و مۆنتاژ: بەهجەت بەکر. مۆسیقا: ڕێباز سادق. باس لە سەختیی ژیانی بەرکەوتەی کیمیاباران (کامیل عەبدولقادر) دەکات. ساڵی ٢٠١٩ بەشداری فیستیڤاڵی فیلیمس (سەلامەت)ی لە تاران کردووە.

ئەوکاتەی بابا نۆئێل گریا

سیناریۆ و دەرهێنانی ڕەحیمی زەبیحی. کامێرا: ئەمیر عەلی وەیسی. دەنگهەڵگر: ئەرستۆ موسەخەری. نواندنی: (سەڵاحەڕەش، شوان عەتووف، جەلیل ڕەحمان زادە، جەبار محەممەد، نیگا بەکر، نەوزاد مەجید، دەوەن نەوزاد، عەلی زەبیحی، جەلیل سەعید، ئاشتی عەبدوڵڵا، بەرزان حامید و چەند بەشداربوویەکی تر). لاوانەوە و گۆرانیی سەرەتا و کۆتایی: هومایون ساحیب. یادکردنەوەی بیست و دوو ساڵەی کیمیابارانی هەڵەبجە، لە ١٦-١٧ی ٣ی ٢٠١٠ لە هۆڵی ئەحمەد موختار پیشاندراوە.