عوسمانى کوڕى عەفان ١

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-07


کەوتووەتە‌ گەڕەکى (شەهيدان) له ‌ناوشاری هەڵەبجە. بەهۆى نزيکیى لە گۆڕستانى شەهيدانەوە بە مزگەوتى (شەهيدان)يش دەناسرێت. زەوييەکەى موڵکى شێخ ئەنوەرى شێخ سوێڵەى عەبابەيلێی بووە، بە پارەيەکى کەم فرۆشتوويەتى بە خێرخوازان بۆ دروستکردنى مزگەوت، ئەوەى زۆر ڕۆڵى لەو مامەڵە و بە مزگەوت کردنەدا هەبووه،‌ هەردوو کەسايەتى حاجى حەمەتۆفيقى حاجى عارفى عەبابەيلێ و عومەرى حاجى فەرەجى عەبابەيلێيى بوون، ئەوان سەرپەرشتى کارەکەيان کردووە. مزگەوتەکە ساڵى ١٩٨١ لەسەر ئەرکى خێرخوازان دروستکراوە. لە کیمیاباراندا نەڕووخاوه، بەڵام زيانى بەرکەوتووە. مزگەوتەکە يەک نهۆم بووە و سێ دەروازەى هەبووە، دوو هۆڵى پرسەى بۆ پياوان و ژنان هەبووە، منارەى هەبووه و مەدرەسەى تێدايە. نزيکەى دوو ساڵە مزگەوتەکە تێکدراوە و لەسەر ئەرکى خێرخوازان بەشێوازێکى زۆر گەورە و فراوان و بە دوو نهۆم دروستدەکرێتەوە، لەئێستادا کارى تێدا دەکرێت. چەند خانويەکى تەنيشتى مزگەوتى بۆ کڕدراوە و خراوەتە سەر مزگەوت، هۆڵ و منارە و گومەزى هەيە. شوێنى مەدرەسەى بەجيا بۆ دروستکراوە. لە سەرەتاى دروستکردنييەوە هەتاکو چەند ساڵێک بەر لە ئێستا مامۆستا شێخ محەممەدى شێخ باباڕەسوڵ پێشنوێژى مزگەوتەکە بووە، دواى مامۆستا شێخ محەممەد، مامۆستا مەلا خاليد حاجى حەمەتۆفيقى عەبابەيلێ بووە بە پێشنوێژ و وتاربێژى مزگەوتەکه.

سەرچاوەکان:

  1. سەردانیکردنی ئامادەکار بۆ مزگەوتەکە، ٥ی ١٢ی ٢٠٢٣.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (حاجى حسين غەريب عەبابەيلێيى)، لە ٦ی ١٢ی ٢٠٢٢، لە هەڵەبجە.

ئامادەکردنی: د. عادل سدیق عەلی

2

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گمە

کەوتووەتە گوندی (گمە)ی سەر بە ناحیە‌ی (بەمۆ). ساڵی ١٩٩٩ لەسەر ئەرکی (ڕابیتەی ئیسلامی کورد) دروستکراوە. لە یەک هۆڵ پێکهاتووە.

گورگەچیا

کەوتووەتە باشوری ڕۆژهەڵاتی گوندی (گورگەچیا)وە. ساڵی ١٩٨٣ لەسەر ئەرکی خێرخوازان دروستکراوە. دوای ڕاپەڕینی ١٩٨٧ی خەڵکی هەڵەبجە و سنورەکە، مزگەوتەکە و تەواوی خانووەکانی گوندەکە تەقێنراوەتەوە و دانیشتوانەکەشی ڕاگوێزراون. ساڵی ٢٠٠١ جارێکی تر لەسەر ئەرکی خێرخوار (ئەحمەد ئیسماعیل نانەکەلی) دروستکراوەتەوە. ساڵی ٢٠١٠ لەسەر ئەرکی خێرخوازان نۆژەن و فراوانکراوە. یەک نهۆمە. دوو دەروازە و یەک منارەی هەیە. گومەز و هۆڵی نییە، نوێژی هەینی تێدا ئەنجامدەدرێت. (مەلا ئەرکان عەبدولڕەحمان) مامۆستا و وتارخوێنی مزگەوتەکەیە.

گوڵان

کەوتووەتە گەڕەکى گوڵانى ژوورو لەناو شارى هەڵەبجە. ساڵى ١٩٨٤ بەسەرپەرشتى حاجى حەمەئەمينى عەبدولکەريمى زەردۆيى(گردەناوێى) دروستکراوە، واتە ئەم لە سەرەتاوە هەتا کۆتايى سەرپەرشتى دروستکردنەکەى کردووە. زەوييەکەى موڵکى حەمەبۆرى عەلى باوەکۆچەکى بووە و بەخشيويەتى بە مزگەوت، يەک جار لەلایەن حکومەتەوە نۆژەنکراوەتەوە و فراوانکراوە. يەک نهۆمە، دوو دەروازە و یەک منارەى هەيە. نوێژى هەينى تێدا ناکرێت. هۆڵى پرسەى هەيە. مامۆستا مەلا عەبدولڕەحمان مەحموود بامۆکى و مامۆستا مەلا محەممەد ئەحمەد سەيد جەميل مامۆستای مزگەوتەکەن.

گوڵەخانە

لە گوندی (گوڵەخانە)دا دوو مزگەوت هەن: ١- ساڵی ١٩٦٠ لەبەردەم گوندەکە و لەسەر کانییەک مزگەوتێک بە بەرد و قوڕ و دار لەلایەن (حاجی مەحموود محەممەد)ەوە دورستکراوە، دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ لە هەمان شوێن لەسەر ئەرکی (محەممەدی حاجی مەحموود) مزگەوتەکە گەورە کراوە و نۆژەنکراوەتەوە. ساڵی ٢٠٠٠ ڕوخێنراوە و مزگەوتی دووەم دروستکراوە‌. ٢- ساڵی ٢٠٠٠ لەناو گوندەکەدا لەلایەن ڕابیتەی ئیسلامییەوە لەسەر ڕووبەری (٢٠٠م٢) دروستکراوە و ئاوی بۆ ڕاکێشاوە. لە ئێستادا کراوەیە و مامۆستا (مەلا محەممەد ڕۆستەم) پێشنوێژی مزگەوتەکەیە.

گوندە

کەوتووەتە باکوری خۆرهەڵاتی گوندی (گوندە)، ساڵى ١٩٨٧ ‌لەکاتى ڕاگواستنى گوندە سنورییەکاندا ڕوخێنراوە. ساڵی ١٩٩٦ لەسەر ئەرکی ڕابیتەی ئیسلامی کورد، دروستکراوەتەوە، یەک نهۆمە و یەک دەروازەی هەیە، منارەی هەیە. نوێژی هەینی تێدا ئەنجامنادرێت، مامۆستای فەرمی نییە.

گۆمەلار

کەوتووەتە باشوری گوندی (گۆمەلار). لەگەڵ بونیادنانی گوندەکەدا لە ساڵی ١٩٥٤ خەڵکی گوندەکە لەسەر ڕووبەری (٨٠م٢) دروستکراوە. ساڵى ١٩٨٧ ‌لەکاتى ڕاگواستنى گوندە سنورییەکاندا ڕوخێنراوە. ساڵی ١٩٩٣ لەگەڵ ئاوەدانکردنەوەی گوندەکە دروستکراوەتەوە. ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن خێرخوازانەوە نۆژەنکراوەتەوە و فراوانکراوە. لە ئێستادا مامۆستای بۆ دانەمەزراوە.