جمهورى

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


کەوتووەتە خۆرئاواى (گەڕەکى جولەکان) لەناو‌ شاری هەڵەبجە. دواى ساڵى ١٩٥٩ دروستکراوە. زەویى مزگەوتەکە لەلايەن دوو کەسايەتييەوە دابینکراوە. دووجار نۆژەنکراوەتەوە و ساڵی ٢٠٢٢ سەرلەنوێ دروستکراوەتەوە. ڕووبەرى مزگەوتەکە (٥٨٠م٢)یە‌. دوو نهۆمە، منارە و گومەزى هەيه. ناونانەکەی پەيوەندى بە ڕووداوی ١٤ى تەمووزى ١٩٥٨ی عێراقەوە هەیه،‌ کە ڕژێم لە پاشایەتییەوە بۆ کۆمارى (جمهوری) گۆڕاوە. لە ئێستادا مامۆستا و پێشنوێژى مزگەوتەکە مامۆستا (مەلا فەلاح کەيخەسرەو عەبدولکەريم)ـە. هەروەها مامۆستا (مەلا نەزير سەليم) بەشێوەى خۆبەخش جێگریەتی. دوو جار نۆژەنکراوەتەوە و دواجاریان لەلایەن ڕابیتەی مرۆییەوە بووە. سەرچاوەى ئاوى مزگەوتەکە لە ڕابردوودا بريتیبووە لە کانیى سۆفى خدر، کە کەوتووەتە‌ سەروو مزگەوتەوە و به بۆرى بەژێر زەويدا بۆيان ڕاکێشاوە، بەڵام لە ئێستادا کانیيەکە وشکى کردووە، لەبرى ئەوە بيرى ئيرتيوازى هەیە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ مامۆستا (مەلا فەلاح کەيخەسرە و کەريم)، لە ١ی ١٢ی ٢٠٢٢، لە هەڵەبجە.
  2. هەڵەبجە شارێکى بچووک و مێژوويەکى دەوڵەمەند، عادل صديق عەلى، چ١، ناوەندى ڕێنوێن، ٢٠٢٠، ل٧٣.

ئامادەکردنی: د. عادل سدیق عەلی

6

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گمە

کەوتووەتە گوندی (گمە)ی سەر بە ناحیە‌ی (بەمۆ). ساڵی ١٩٩٩ لەسەر ئەرکی (ڕابیتەی ئیسلامی کورد) دروستکراوە. لە یەک هۆڵ پێکهاتووە.

گورگەچیا

کەوتووەتە باشوری ڕۆژهەڵاتی گوندی (گورگەچیا)وە. ساڵی ١٩٨٣ لەسەر ئەرکی خێرخوازان دروستکراوە. دوای ڕاپەڕینی ١٩٨٧ی خەڵکی هەڵەبجە و سنورەکە، مزگەوتەکە و تەواوی خانووەکانی گوندەکە تەقێنراوەتەوە و دانیشتوانەکەشی ڕاگوێزراون. ساڵی ٢٠٠١ جارێکی تر لەسەر ئەرکی خێرخوار (ئەحمەد ئیسماعیل نانەکەلی) دروستکراوەتەوە. ساڵی ٢٠١٠ لەسەر ئەرکی خێرخوازان نۆژەن و فراوانکراوە. یەک نهۆمە. دوو دەروازە و یەک منارەی هەیە. گومەز و هۆڵی نییە، نوێژی هەینی تێدا ئەنجامدەدرێت. (مەلا ئەرکان عەبدولڕەحمان) مامۆستا و وتارخوێنی مزگەوتەکەیە.

گوڵان

کەوتووەتە گەڕەکى گوڵانى ژوورو لەناو شارى هەڵەبجە. ساڵى ١٩٨٤ بەسەرپەرشتى حاجى حەمەئەمينى عەبدولکەريمى زەردۆيى(گردەناوێى) دروستکراوە، واتە ئەم لە سەرەتاوە هەتا کۆتايى سەرپەرشتى دروستکردنەکەى کردووە. زەوييەکەى موڵکى حەمەبۆرى عەلى باوەکۆچەکى بووە و بەخشيويەتى بە مزگەوت، يەک جار لەلایەن حکومەتەوە نۆژەنکراوەتەوە و فراوانکراوە. يەک نهۆمە، دوو دەروازە و یەک منارەى هەيە. نوێژى هەينى تێدا ناکرێت. هۆڵى پرسەى هەيە. مامۆستا مەلا عەبدولڕەحمان مەحموود بامۆکى و مامۆستا مەلا محەممەد ئەحمەد سەيد جەميل مامۆستای مزگەوتەکەن.

گوڵەخانە

لە گوندی (گوڵەخانە)دا دوو مزگەوت هەن: ١- ساڵی ١٩٦٠ لەبەردەم گوندەکە و لەسەر کانییەک مزگەوتێک بە بەرد و قوڕ و دار لەلایەن (حاجی مەحموود محەممەد)ەوە دورستکراوە، دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ لە هەمان شوێن لەسەر ئەرکی (محەممەدی حاجی مەحموود) مزگەوتەکە گەورە کراوە و نۆژەنکراوەتەوە. ساڵی ٢٠٠٠ ڕوخێنراوە و مزگەوتی دووەم دروستکراوە‌. ٢- ساڵی ٢٠٠٠ لەناو گوندەکەدا لەلایەن ڕابیتەی ئیسلامییەوە لەسەر ڕووبەری (٢٠٠م٢) دروستکراوە و ئاوی بۆ ڕاکێشاوە. لە ئێستادا کراوەیە و مامۆستا (مەلا محەممەد ڕۆستەم) پێشنوێژی مزگەوتەکەیە.

گوندە

کەوتووەتە باکوری خۆرهەڵاتی گوندی (گوندە)، ساڵى ١٩٨٧ ‌لەکاتى ڕاگواستنى گوندە سنورییەکاندا ڕوخێنراوە. ساڵی ١٩٩٦ لەسەر ئەرکی ڕابیتەی ئیسلامی کورد، دروستکراوەتەوە، یەک نهۆمە و یەک دەروازەی هەیە، منارەی هەیە. نوێژی هەینی تێدا ئەنجامنادرێت، مامۆستای فەرمی نییە.

گۆمەلار

کەوتووەتە باشوری گوندی (گۆمەلار). لەگەڵ بونیادنانی گوندەکەدا لە ساڵی ١٩٥٤ خەڵکی گوندەکە لەسەر ڕووبەری (٨٠م٢) دروستکراوە. ساڵى ١٩٨٧ ‌لەکاتى ڕاگواستنى گوندە سنورییەکاندا ڕوخێنراوە. ساڵی ١٩٩٣ لەگەڵ ئاوەدانکردنەوەی گوندەکە دروستکراوەتەوە. ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن خێرخوازانەوە نۆژەنکراوەتەوە و فراوانکراوە. لە ئێستادا مامۆستای بۆ دانەمەزراوە.