بابا ئەسکەندەر

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-14


یەکێکە لە مزگەوتەکانی شارەدێی (تەوێڵە). ساڵی ١٩٦٠ دروستکراوە. لە ناوەڕاستی گەڕەکی مالێدەرە. لەبەر ئەوەی لە مەزاری پیر بابائەسکەندەرەوە نزیکە، بە مزگەوتی بابائەسکەندەر ناسراوە. لە لایەن خەڵکی تەوێڵە و ئەهلی گەڕەکەوە دروستکراوە. حاجی حەسەن ئەڵاکەرەم و حاجی حەمەعەلی کۆزاد و حاجی سەلیم لە دروستکردنیدا زیاتر هاوکار بوون. حەرەمی مزگەوتەکە گەورە نییە. دوو دەرگای هەیە. لە سەرەوە و لە خوارەوە دەچیتە ناوییەوە. هەیوانەکەی دەڕوانێت بەسەر بازاڕی تەوێڵەدا. حەوزێک و چوار دەستشۆر و وسڵخانەی هەبووە. یەکەم مەلای ئەم مزگەوتە باباحاجی بووە. لە ساڵی ١٩٦١ەوە هەتا چۆڵبوونی تەوێڵە ١٩٨١دا، (مەلا عەبدولڕەحمانی مەلا جەلیل) پێشنوێژی لێ کردووە. دوای ڕاپەڕین لە لایەن خەڵکی تەوێڵە و هاوکاریی یەکگرتووی ئیسلامی، لە ساڵی ١٩٩٣دا دروستکرایەوە. مامۆستا سەید عەبدولخالق پێشنوێژى لێ کردووە. حاجی حەسەن و حاجی ئەبوبەکری کوڕی و دواتریش دیاری عەبدولی حاجی ئەبوبەکر، خادم و متەوەلی مزگەوتەکە بوون. کۆتاجار ساڵی ٢٠٢٢ لەسەر ئەرکی شێخ عەلی شێخ عیزەدین بەشێوەیەکی جوان دروستکراوەتەوە.

سەرچاوەکان:

  1. سەربوردێکی هەورامان و سەردانێکی تەوێڵە، عبدالرزاق عبدالرحمن محمد، چاپی یەکەم، تاران، ٢٠٠٥، ل٥٤٠.
  2. گفتوگۆی ئامادەکار لەگەڵ (فاروق ئەحمەد سەرکار)ی لێپرسراوی بنکەی تەوێڵەی اقرا، لەدایکبوو: ١٩٧٦، لە ١٥ی ٧ی ٢٠٢٣، لە تەوێڵە.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گمە

کەوتووەتە گوندی (گمە)ی سەر بە ناحیە‌ی (بەمۆ). ساڵی ١٩٩٩ لەسەر ئەرکی (ڕابیتەی ئیسلامی کورد) دروستکراوە. لە یەک هۆڵ پێکهاتووە.

گورگەچیا

کەوتووەتە باشوری ڕۆژهەڵاتی گوندی (گورگەچیا)وە. ساڵی ١٩٨٣ لەسەر ئەرکی خێرخوازان دروستکراوە. دوای ڕاپەڕینی ١٩٨٧ی خەڵکی هەڵەبجە و سنورەکە، مزگەوتەکە و تەواوی خانووەکانی گوندەکە تەقێنراوەتەوە و دانیشتوانەکەشی ڕاگوێزراون. ساڵی ٢٠٠١ جارێکی تر لەسەر ئەرکی خێرخوار (ئەحمەد ئیسماعیل نانەکەلی) دروستکراوەتەوە. ساڵی ٢٠١٠ لەسەر ئەرکی خێرخوازان نۆژەن و فراوانکراوە. یەک نهۆمە. دوو دەروازە و یەک منارەی هەیە. گومەز و هۆڵی نییە، نوێژی هەینی تێدا ئەنجامدەدرێت. (مەلا ئەرکان عەبدولڕەحمان) مامۆستا و وتارخوێنی مزگەوتەکەیە.

گوڵان

کەوتووەتە گەڕەکى گوڵانى ژوورو لەناو شارى هەڵەبجە. ساڵى ١٩٨٤ بەسەرپەرشتى حاجى حەمەئەمينى عەبدولکەريمى زەردۆيى(گردەناوێى) دروستکراوە، واتە ئەم لە سەرەتاوە هەتا کۆتايى سەرپەرشتى دروستکردنەکەى کردووە. زەوييەکەى موڵکى حەمەبۆرى عەلى باوەکۆچەکى بووە و بەخشيويەتى بە مزگەوت، يەک جار لەلایەن حکومەتەوە نۆژەنکراوەتەوە و فراوانکراوە. يەک نهۆمە، دوو دەروازە و یەک منارەى هەيە. نوێژى هەينى تێدا ناکرێت. هۆڵى پرسەى هەيە. مامۆستا مەلا عەبدولڕەحمان مەحموود بامۆکى و مامۆستا مەلا محەممەد ئەحمەد سەيد جەميل مامۆستای مزگەوتەکەن.

گوڵەخانە

لە گوندی (گوڵەخانە)دا دوو مزگەوت هەن: ١- ساڵی ١٩٦٠ لەبەردەم گوندەکە و لەسەر کانییەک مزگەوتێک بە بەرد و قوڕ و دار لەلایەن (حاجی مەحموود محەممەد)ەوە دورستکراوە، دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ لە هەمان شوێن لەسەر ئەرکی (محەممەدی حاجی مەحموود) مزگەوتەکە گەورە کراوە و نۆژەنکراوەتەوە. ساڵی ٢٠٠٠ ڕوخێنراوە و مزگەوتی دووەم دروستکراوە‌. ٢- ساڵی ٢٠٠٠ لەناو گوندەکەدا لەلایەن ڕابیتەی ئیسلامییەوە لەسەر ڕووبەری (٢٠٠م٢) دروستکراوە و ئاوی بۆ ڕاکێشاوە. لە ئێستادا کراوەیە و مامۆستا (مەلا محەممەد ڕۆستەم) پێشنوێژی مزگەوتەکەیە.

گوندە

کەوتووەتە باکوری خۆرهەڵاتی گوندی (گوندە)، ساڵى ١٩٨٧ ‌لەکاتى ڕاگواستنى گوندە سنورییەکاندا ڕوخێنراوە. ساڵی ١٩٩٦ لەسەر ئەرکی ڕابیتەی ئیسلامی کورد، دروستکراوەتەوە، یەک نهۆمە و یەک دەروازەی هەیە، منارەی هەیە. نوێژی هەینی تێدا ئەنجامنادرێت، مامۆستای فەرمی نییە.

گۆمەلار

کەوتووەتە باشوری گوندی (گۆمەلار). لەگەڵ بونیادنانی گوندەکەدا لە ساڵی ١٩٥٤ خەڵکی گوندەکە لەسەر ڕووبەری (٨٠م٢) دروستکراوە. ساڵى ١٩٨٧ ‌لەکاتى ڕاگواستنى گوندە سنورییەکاندا ڕوخێنراوە. ساڵی ١٩٩٣ لەگەڵ ئاوەدانکردنەوەی گوندەکە دروستکراوەتەوە. ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن خێرخوازانەوە نۆژەنکراوەتەوە و فراوانکراوە. لە ئێستادا مامۆستای بۆ دانەمەزراوە.