حاجی بارام خەرپانەیی

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-14


لاپەڕەی 571

قسەخۆش

ناوی (بارام حسەین ئەحمەد)ە. ساڵی ١٩٤٣ لە گوندی (خەرپانی) لەدایکبووە. جگە لەوەی پیاوێکی ئایندار و کۆمەڵایەتی بووە، کەسێکی قسەخۆش و ڕووخۆش بووە، کاتێک قسەکانی گێڕاوەتەوە وتویەتی: (حەزەرت و خەدیجەی فەرماواش) واتە (حەزرەتی خەدیجە فەرموویەتی). وەک ئامۆژگاریەکیش بۆ منداڵەکانی، کە وەک خۆی بن وتویەتی (ئەو من نەژدێ دلێنە مژدێ)، واتە (لە من نەکەن لەناو دەچن). کاتێک منداڵێک لێدانی خواردبێت زۆرجار حاجی بارام بەم قسەیە ئاشتی کردووەتەوە: (یاخوا شوێن دەسەکانی مۆر بێتەوە). ڕووداوەکانی بە شتی سەیروسەمەرە پێوانەکردووە تەنها بۆ ئەوەی بزە و پێکەنین بخاتە سەر لێوی بەرانبەرەکەی، لەکاتی باران باریندا وتویەتی: (ڕەنگە ئەمڕۆ بەرمیلێ زیاتر باران باریبێ)، یان کاتێک دیمەنی تەوافی کەعبەی بینیوە وتویەتی: (قەناعەت بکەن ئەوانە سەد نەفەر زیاتر ئەبن) و قسەکەشی ڕاست بووە. لەکاتی گەڕانەوەی لە مزگەوت هەرکەسی لەگەڵ بوایە پێیوتووە: (ئەگەر نانت خواردووە فەرموو بچینە ماڵەوە)، ئەگەر میوانێک درەنگ هەڵسابێت، بە گاڵتەوە وتویەتی: (ئا جێگەی خەوی بۆ ڕابخەن). لەساڵی ٢٠١٢ لە هەڵەبجە کۆچیدواییکردووە، ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی نۆ منداڵە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (حاجی ئەڵڵاکەرەم حسەین ئەحمەد)، لەدایکبوو: ١٩٦٨، بڕوانامە: بەکالۆریۆس، پیشە: مامۆستا، لە ٨ی ٤ی ٢٠٢٤.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (حاجی ئەکرەم بارام حسەین ئەحمەد)، لەدایکبوو: ١٩٧٨، بڕوانامە: ئامادەیی، پیشە: کاسب، لە ٨ی ٤ی ٢٠٢٤.

ئامادەکردنی: کارزان عەدنان حەمەسەعید

9

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئەحمەد محەممەد ئەڵڵاموراد

قسەخۆشە. ساڵی ١٩٢٢ لە گوندی (پشتە)ی سەر بە شارۆچکەی (بەمۆ) لەدایکبووە. لەبەر قسەخۆشی پێیانوتووە:(ئەحەخوڵوو). وشەی (خوڵوو) لە ناوچەی بناری بەمۆ و بنزاری جافی واتە: کەسێکی قسەخۆش و گۆڵمەز. لە ساڵانی حەفتا و هەشتای سەدەی ڕابردوو بە کاسێت قسەکانی تۆمارکراوە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی ١٠ منداڵە. ساڵی ١٩٨٧ لە زەڕایەن کۆچیدواییکردووە.

ئەحمەد محەممەد ئیبراهیم

قسەزان و قسەخۆشە. یەکێک بووە لە پیاوانی مەجلیسی شێخ عەلی حسامەدین‌. ساڵی ١٨٨٢ لەدایکبووە. خەڵکی (باخەکۆن)ـە ١٩٦٧ساڵی کۆچیدواییکردووە.

بارام بەگ

ساڵی ١٩١٣ لە گوندی (سۆسەکان)ی ناوچەی هەورامان لەدایکبووە. بەشداری شۆڕشەکانی (جافرسانی)ی لە هەورامان کردووە و ئەندامی حیزبی (هیوا)بووە. لە شۆڕشی ئەیلولیشدا پێشمەرگایەتی کردووە. دوو جار ژیانی هاوسەری پێکهێناوە و حەوت منداڵی هەبووە. بەهۆی قسەخۆشەکانییەوە بانگهێشتی کۆبوونەوە و دانیشتنەکان کراوە. تەڵاقەکانی بارام بەگ کۆمەڵە پەند و ئیدیەم و قسەی نەستەقن لە فۆرمی تەڵاقد، وەک سامان و کەرەستەیەکی ئەدەبی میللیی ناوچەکە ناسراون. خاوەنی ئەم تەڵاقانە بارام بەگی هەورامییە. کە دواتر بووەتە سەرباشقە و هەر قسە و ڕوداوێک پەند و عیبرەتی تێدا بووبێت، دراونەتە پاڵ بارام بەگ. بە زمانێکی سادە‌ و بە شێوازی پێکەنیناوی، گوزارشتی لە ڕووداوەکان کردووە. هەرچەندە نازناوی بەگی هەڵگرتووە‌ و لە بەگزادەکانی هەورامانە، بەڵام هەژاریی ‌و هەستکردن بە ئازارەکانی خەڵک، بەشێک بووە لە ژیانی. قسەکانی بەناو خەڵکی و تۆڕه ‌کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاوبووەتەوە و دەماودەم دەگێڕرێنەوە. ساڵی ١٩٩١ لە (هەڵەبجەی تازە) کۆچیدواییکردووە. لە نموونەی قسە و تەڵاقەکانی: (پیاو کە نەگبەت بوو، محەلەبیش بخوات دانی دەشکێت)، (گەر پیاو لە ماڵەوە گۆرەوی لەپێ بکات، ھەرچی نەعل ھەیە لەو ماڵەدا ھەمووی تەڕە)، (کەس خاوەنی تەسبیحی دەستی خۆی نییە، یان لە کەسێکی بردووە یان کەسێک لێی دەبات)، (خوێدانێک نییە بە باشی خوێی پێدا بێت).

بورهانی عەلییەقووت

ناوی (بورهان عەلی فەرەج)ـە و بە‌ (بورهانی عەلییەقووت) ناسراوە. ‌ساڵی ١٩٥٥ لە گوندی (تازەدێ)ی سەر بە شارۆچکەی (خورماڵ) لەدایکبووە. قۆناغی سەرەتایی لە شارۆچکەی خورماڵ تەواوکردووە و بووە بە کارمەندی وەزارەتی ئەشغاڵ و ئاوەدانکردنەوه. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە‌ و خاوەنی حەوت منداڵە. میواندۆست و کۆمەڵایەتی بووە. قسەخۆشەکانی دەماودەم لە ناوچەکەدا گێڕاونەتەوە. لەوانە: جارێک پاش کیمیابارانی هەڵەبجە لە ئۆردوگای ئێران ئاوارەدەبن، مەلایەکی حیزبێکی ئیسلامی باسی سەبر و قات و قڕى و برسیەتییان بۆ دەکات، و دەڵێت هاوەڵانی پێغەمبەر (د. خ) لەبرسان بەردیان خستووەتە‌ ناوسکیان‌، بورهانیش دەڵێت: مەلا تۆ چوپێک بخۆ، وەعد بێت من تایە‌یەک‌ بەویلەکەوە بخۆم. جارێکیان لە تەکسییەکدا بووە، کابرایەکی دوکانداریش، کە ‌شتی قاچاخی هێناوە بۆ خورماڵ، لە هەمان ئۆتۆمبێلدا بووە، لە سەیتەرەکەی (چەناخچیان) پۆلیسی گومرگ ڕأیاندەگرن و بە شۆفرەکە دەڵێن: چیت پێیە؟ ئەویش دەڵێت تەنها پسکیت و مەساسە. کاتێک پۆلیس دەیپشکنن و دەزانن، کە گوێزان و کەلوپەرلی قاچاخیان پێیە، پۆلیسی گومرک دەڵێت بۆ ڕاستت نەوت!؟ کابرای دوکاندار دەڵێت گوێزانەکان کولن. بورهان عەلییەقووتیش دەڵێت: حکومەت کول و تیژ نازانێت، تریتی موس بێت گومرکی دەکات. ساڵی ٢٠١١ له ‌شارۆچکەی خورماڵ به ‌نەخۆشی کۆچیدواییکردووە و لە گۆڕستانى شارۆچکەکە بەخاکسپێرراوە.

پشیل

کەسایەتییەکی کۆمیدی و لاساییکەرەوە و قسەخۆش بووە، بۆ خۆشی جارجارەش گۆرانی وتووە. ناوی حسێن قادرە و بە پشیل و خۆشیل ناسراوە. ساڵی ١٩١٢ لە گوندی نارنجڵە لەدایکبووە. خێزاندار و خاوەنی منداڵە. بە پیشەی قەسابی و کڕینی حەیوانەوە خەریکبووە. لەبەرئەوە شارەدێ و گوندەکانی تری هەورامان گەڕاوە و لەبەر بەزمەکانی، چووبێتە هەر شوێنێک، ماوەیەک گلیانداوەتەوە. ساڵی ١٩٩٢ لە شارۆچکەی سیروان کۆچیدواییکردووە.

حاجی کەرەمە

کەسایەتیی کۆمەڵایەتییه، قسەزان و زمان پاراو بووە. یەکێکە لە پیاوە ناودارەکانی گوندی سەرگەت. ناوی (ئەڵڵاکەرەم کوڕی حەمەکەریم مەلا حەمەئەمین)ە. ساڵی ١٩١٨ لەسەرگەت لەدایکبووە. لە گفتوگۆدا تەڕ دەستبووە. بە جوانیی گوزارشت و دەربڕین و هونەری زمان، پەیامەکانی گەیاندووە. بوێر و ئازا بووە. قسە و وتەکانی بە نەستەقی و پێگەی ئەدەبییەوە چوونەتە نێو خەڵکی ناوچەکە و دەگێڕرێنەوە. ساڵی ١٩٩٨ کۆچیدواییکردووە و لە سەرگەت نێژراوە.