قەدەفەرى

کەوتووەتە دەشتى شارەزوور و سەر بە ناحیەی (خورماڵ) و بە دووریی نزیکەی نۆ کیلۆمەتر لە سەنتەرى ناحيەکەوە دووره. (٥٠٠م) لە ئاستى ڕووى دەرياوە بەرزە. لە خۆرئاوا‌وە لەگەڵ گوندى گردەنازێ و لە خۆرهەڵاتەوە لەگەڵ‌ گوندى گوڵەخانە و لە باشورەوە لەگەڵ گوندى قاجر و لە باکورەوە لەگەڵ گوندى مەلا وەیسە هاوسنورە. سەبارەت بە ناوى گوندەکە دانيشتوانى گوندەکە باس لەوە دەکەن، کە ئافرەتێک هەبووە ساڵی ١٥٨٤ ناوی (تامینە) بووە و پێنج کوڕی هەبووە، یەکێک لە کوڕەکانی ناوی (قەزنەفەر) بووە، قەزنەفەر ئەم گوندەى دروستکردوە و ناوەکەشی هەر لەوەوە هاتووە، بەڵام دواتر بە پێى تێپەڕبوونى کات بووە بە قەدەفەری، گەرچى دانيشتوانى گوندى قەدەفەرى لە (عەشيرەتى جاف و تيرەى هارونى)ن، بەڵام بەشێکى کەميان سەر بە عەشرەتەکانى ترى ناوچەکەن. لەڕووى سەرچاوەى‌ ئاويیەوە ئەم گوندە دوو کانى بە ناوەکانى (کانی سەید، زەلە ڕەش) تێدايە، بەڵام بۆ ئاودێرى بەزۆرى پشت بەئاوى(جۆگەى ڕيشێن)دەبەستن، بۆ ئاوى خواردنەوە و بەکارهێنانەکانى ناوماڵيش پشت دەبەستن بە بيرى ئيرتيوازى، دەشتێکيش نزيک بە گوندەکەيە بە (دەشتى زۆنگەکە) بەناوبانگە. ڕووبەری گوندەکە نزيکەى ١٠٠ دۆنمە و سەر بە هەردوو کەرتى ١٣ی(ڕیشێن) و ١٤ى (گردەنازێ)يه، بەشێکى دانيشتوانەکەى فەرمانبەرى ميرين و ئەوانى تر کارى جوتيارى و ئاژەڵداری دەکەن، کە بەگشتى باخداری پيشەيانە، ئەو زەوييانەش، کە پشتاون بەگشتى دەکرێن بە گەنم و جۆ، خزمەتگوزارييەکانى(جادەی قیر، بیری ئاوی خواردنەوە، بنکەى تەندروستى، قوتابخانە، کارەباى نيشتمانى، هۆڵی پرسە، مزگەوت)ى تێدايە، چەند شوێنەوارێکى مێژوويش لە گوندەکەدا‌ هەن، وەک (گردی حەمەی حەمەئەمین، گردە لەت، گردی عەلی مرادخان). ژمارەى دانيشتوانى گوندەکە لە سەرژمێریی ساڵی ١٩٥٧دا ژمارەی دانیشتوانەکەی ٨١ کەس بووە، بەڵام لە ئێستادا ٦٥٨ کەسە.