یەکەمین وەکالەتی سوتەمەنی لە خورماڵ

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


خاوەنی یەکەمین وەکالەتی سو‌تەمەنی لە شارۆچکەی (خورماڵ)، کەسێکە بە ناوی (حاجی کاکە حەمەی خورماڵی)یەوە، کە بە (محەممەد مەحموود حسەین، حاجی کاکەحەمەی ڕوانسەری، حاجی کاکە حەمەی خورماڵ) ناسراوە. ساڵی ١٩١١ لە ناوچەی (ڕوانسەر) لە خۆرهەڵات لەدایکبووە. پاش کۆچیدوایی باوکی هاتوو‌نەتە گوندی تەکێی نزیک خورماڵ و سەرقاڵی کار و پیشە بووە. سێ جار ژیانی هاوسەری پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە. هاوکاری کەسی هەژاری کردووە. لە ڕۆژنامەی خورماڵدا هاتووه،‌ کە لە ٣٠ی ٦ی ١٩٤٠ بڕی ٥٠ فلسی بەخشیوە بە باخچەی گشتیی خورماڵ. ساڵی ١٩٥٨ بۆ یەکەمجار وەکالەتی وێستگەیەکی سوتەمەنی لە خورماڵ وەرگرتووە. ساڵی ١٩٦٥ به ‌هاوبەشی لەگەڵ (حاجی مستەفای تەپی سەفایی) لە‌ تەنیشت ماڵەکەی لە نزیک مزگەوتی گەورە له سەر ئاوی زەڵم یەکەم ئاشی کارەبای بۆ گەنم هاڕینی داناوە. ساڵی ١٩٧٦ یەکەمین کارگەی سەهۆڵ لە تەنیشت ئاشەکەی خورماڵ‌ داناوە. ساڵی ١٩٦١ لەگەڵ (مستەفا فەنی) وەک نوێنەری خەڵکی خورماڵ بەشداری کۆبوونەوە فراوانەکەی گوندی تەپی سەفای کردووه. ‌ساڵی ١٩٨٠ لە شارۆچکەی خورماڵ کۆچیدواییکردووە.

سەرچاوەکان:

  1. ڕۆژنامەی (خورماڵ)، شاکر فەتاح، چاپخانەی الحوادث، بەغداد، ساڵی ١٩٨٣, ل٣٨.
  2. مەلا تایەری یاروەیسی جاف دیرۆکی هەشتا و پێنج ساڵ تەمەن، سەرحەد یونس محمد، چاپی یەکەم، چاپخانەی دەزگای فام، هەولێر، ٢٠٢٠، ل١٨٢.
  3. خورماڵ لێکۆڵینەوەیەکی سۆسیۆئەنسرۆپۆلۆجی، ئیبراهیم حاجی زەڵمی، چاپی یەکەم، چاپخانەی سیما، سلێمانی، ٢٠٠٨، ل٣٦.

ئامادەکردنی: سەرچڵ یونس عەبدولکەریم

2

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

وەرزی هەڵەبجە

پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە‌ بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.

ئامادەبوون بۆ چل ساڵی

کورتە فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ١٣ خولەک فۆرمات: Dvcam، بەرهەمی: خۆرهەڵاتی کوردستانە. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و دەرهێنان و بەرهەمهێن و دەنگدانەر و مۆنتێر: مهرداد سلێمانییە. وێنەگر: سیامەک سلێمانی. دەنگهەڵگر: ئارەش ڕەسافی. بێژەری دەق: سەعید سلێمانی. موزیک: هەڵبژاردە. کورتەی فلیمەکە: گێڕانەوەی تێپەڕبوونی ژیانی دەرهێنەری فلیمسازی و تەنگەژە و هەڵچون و داچوونی ژیانی ئەو دەرهێنەرەیە. بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٦ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پیشاندراوە. مهرداد سلێمانی: لە دایکبووی ١٩٧٤ی کرماشانە. بەکالۆریۆسی لە سینەمادا هەیە. مامۆستای دەرهێنان و مۆنتاژە. چەند ئەزمونێکی فلیمۆگرافی هەیە.

ئاوێنە

کورتە فلیمە. ساڵی ٢٠٠٥ بەرهەمهێنراوە. لە نوسین و سیناریۆیی (سەنعان فایەق هانەدنی)یە، دەرهێنانی (سەردار قادر)بووە، ئەنجومەن تەوێڵەیی کاری وێنەگرتنی بۆ کردووە، تەلەفزیۆنی خاک مۆنتاژی بۆ فلیمەکە کردووە. ئەکتەرەکانی (شەیما حەمەئەمین، بابا سەنعان، شەیدا شارەزووری، هۆشمەن محەممەد، ئاشنا بورهان)بوون.

ئەنفال ئەڵقەی بووکێنی فڕاندم

فلیمێکی دیکۆمێنتەریی ١٨ خولەکییە. ساڵی ٢٠١٠ بەرهەمهاتووە. بەرهەمهێن: تەلەفزیۆنی کەرکوک. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و نوسەری دەق و خوێندنەوە و دەرهێنەر: محەممەد سەید. وێنەگر: شێرزاد ئەکرەم. دەنگهەڵگر: ئەحمەد قادر. دەنگدانەر و مۆنتێر: دەریا دڵشاد. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەممەد عەزیز. بابەتی فلیم: سیاسی، کۆمەڵایەتی. بابەت: دوو قەیرەکچی دەزگیراندار، ئامۆزا دەزگیرانەکانیان بەر شاڵاوی ئەنفال دەکەون و... بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٩ ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پێشکەشکراوە.

ئەو ڕۆژەی هەناسەیان لێسەندمەوە

فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ساڵی ٢٠١٦ بەرهەمهاتووە. بەرهەمی کۆمپانیای (بەمۆ)یە. بیرۆکە و دەرهێنانی: عوسمان محەممەد. وێنەگرتن و مۆنتاژ: بەهجەت بەکر. مۆسیقا: ڕێباز سادق. باس لە سەختیی ژیانی بەرکەوتەی کیمیاباران (کامیل عەبدولقادر) دەکات. ساڵی ٢٠١٩ بەشداری فیستیڤاڵی فیلیمس (سەلامەت)ی لە تاران کردووە.

ئەوکاتەی بابا نۆئێل گریا

سیناریۆ و دەرهێنانی ڕەحیمی زەبیحی. کامێرا: ئەمیر عەلی وەیسی. دەنگهەڵگر: ئەرستۆ موسەخەری. نواندنی: (سەڵاحەڕەش، شوان عەتووف، جەلیل ڕەحمان زادە، جەبار محەممەد، نیگا بەکر، نەوزاد مەجید، دەوەن نەوزاد، عەلی زەبیحی، جەلیل سەعید، ئاشتی عەبدوڵڵا، بەرزان حامید و چەند بەشداربوویەکی تر). لاوانەوە و گۆرانیی سەرەتا و کۆتایی: هومایون ساحیب. یادکردنەوەی بیست و دوو ساڵەی کیمیابارانی هەڵەبجە، لە ١٦-١٧ی ٣ی ٢٠١٠ لە هۆڵی ئەحمەد موختار پیشاندراوە.