هاروونی

جافی مورادین. یەکێکن لە تیرە کۆن و دەوڵەمەندەکانی جاف. سەبارەت بە ناوەکەیان دەوترێت لە نەوەی پیاوێکن بە ناوی (هاروون)، یان لە شوێنێ گیرساونەتەوە بە ناوی (هاروون ئاوا). بەگشتی لەم بنەماڵەو بەرەبانە پێکدێت: بنەماڵەی (سەلیمی، نادرشایی، قارەمانی، زاڵە، بەیاخی، وەڵەدبەگی، نێرنجی). سەرۆکایەتیی تیرەکەیان وەک نەریت هاتووە پشتاوپشت لە نەوەی (سەلیمی)یەکانە. پاش کۆچی زاهیربەگی سەرۆکی ئێڵی مورادی، هاتوونەتە باشوری کوردستان. لە پەیماننامەی (زەهاو)ی نێوان دەوڵەتی سەفەوی و عوسمانی، وای پێویستکردووە، کە لە قەڵەمڕەویی دەوڵەتی عوسمانیدابن. کۆزی زستانەیان لە خۆرئاوای ڕوباری سیرواندا بووە. لە ڕێگەی (بانیخێڵان و دەربەندیخان)وە هاتونەتە تانجەرۆ و لە تووەقوت پەڕیونەتەوە. لە ڕێگەی کەوڵۆس و تەڕاتەوەنەوە چونەتە ناڵپارێز و پاشان لە دەشتی پێنجوێنەوە چووەنەتە مەریوان. لەگەڵ نیشتەجێبوونی جافدا، لە گوندەکانی (قاجر، تەپەڕێزینە، قەدەفەری، مەسەکانی مەلا عەلی، مەسەگانی کۆن، قوڵخورد، عەلیاوا، گوڵەخانە، مەلا وەیسە، کانی شێخ، قارەمانی، غوڵامی سەروو و خواروو، دوانزە ئیمامی سەروو و خواروو، بێژاو، گردی شەریف، دەرەگوڵان، ڕیشێن، نێرگسەجار، جەرداسنە، بێسەڵمێن، وازۆڵ، گوڵانەکۆن، توەقوت، دێی قادری مارف، گامێش تەپە، ناوگردان، بێڕەشکە، شاتوان، دۆڵاش، کەڵوڕان، تەپەڕەش، کشەیەری) نیشتەجێن. لە گەرمیان لە دەشتی پێباز گوندەکانی (بانی خان، تۆپخانە، حاجی لالیخانی عبدالقادر، تازەدێی حاجی حەسەن، پونگڵە، دڕکە)یان هەیە. بەشێک لە دانیشتوانی گوندەکانی(بساکان و بانی خێڵان و کەوەزیناڵی مەیدان و قەرەبڵاخی خواروی شارۆچکەی کۆکس) لە تیرەی هارونین. نزیکەی سەد خێزانیش لە قارەمانیەکانیان لە شارۆچکەی خوڕماڵ نیشتەجێبوون.