پیر غەریبە

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-14


لاپەڕەی 327

مەزارگە

پیاوچاکێکە، مێژوویەکی کۆن و نادیاری هەیە، بە شەخسەکۆن ناسراوە. بە دەوریدا شوێنەواری ئاوایی و ئاش و خشتی سووری بینای لێبووە. دەکەوێتە ناوەندی گوندی ئەحمەدئاوای کۆن و قەراغی جۆگەی دەلێنی بەردەم ئەحمەدئاوای ئێستە، چەند سەرچاوەیەکی مێژوویی باس لە شار و شوورا و قەڵاکانی دەوروبەری خورماڵ و زەڵم دەکەن، ناوی بە شاری پیر و دزدان دەبەن، لەوانە ئەبودلف، ٣٤٠ هجری هاتوەتە ناوچەکە و باسی ئەو شارانە دەکات. بەو پێیە ئەگەر دزدان خورماڵ بێت، دەبێت ئەم پیر غەریبەش حامکی شارە کۆنەکە بێت، کە شێخ ئەحمەد ئەم ئەحمەدئاوایەی لەسەر بونیاددەنێتەوە.

سەرچاوەکان:

  1. چەردەیەک لە مێژووی ئەحمەدئاوا، محەمەد سابیر ئەحمەدئاوایی، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕێدار، ٢٠٢١، ل١٩.
  2. گۆڤاری (کۆڕی زانیاری عێراق - دەستەی کورد)، بەرگی دەیەم، چاپخانەی کۆڕ، ١٩٨٣، وتاری شارەزوورو شارەزورییەکان، ئەمین نەقشبەندی، ل٤٢-٧٥.
  3. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (محەممەد یاسین محەممەد ئەمین)، لەدایکبوو: ١٩٦٧، ئاستی خوێندن: ناوەندی، پیشە: خانەنشین، لە ٢٦ی ١ی ٢٠٢٤، لە خورماڵ.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

4

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

سەید ئیبراهیم

کەوتووەتە سنوری گوندی (خەرپانی) مەزارگەیەکە. دەڵێن گۆڕی پیاوێکی دیندارە، کە لە کاتی خۆیدا لە چەمی سێکوچکانە خەڵوەتی کردووە و ماوەتەوە. بە سەیدە (کوچک یان بچووک)یش ناوی دەهێنرێت. چونکە باڵای کورت بووە.

سەید ڕەزیە

چەند گۆڕێکن و کەوتوونەتە‌ باکوری خۆرهەڵاتی گوندی (میریسوور)ی سەر به ‌شارۆچکەی (خورماڵ). قامیش و دارتووەیەکی تێدایە. دانیشتوانی گوند بۆ نەخۆشی (لەرزوتا) سەردانیانکردوون. وەک خەڵکی ناوچەکە دەڵێن: (کەسێکى ڕوو لەخوا و چاکەکار بووە). بەپێی ڕۆژگار و دوای ئەوان خەڵکەکە گۆڕی مردووانیان بردووەتە ئەو شوێنە.

سەید سەلام

کەوتووەتە سنوری گوندی (بەڵخە) لە ناحیەی (بیارە). (سەید سەلام) کوڕی شێخ (مۆئمینی سازانی) بووە کە ماوەیەک لە سنوری گوندی (بەڵخە) ژیاوە، لەو ماوەیەدا، سەید سەلامی کوڕی لە تەمەنی مێرمنداڵیدا دەمرێت. مێژووی مردنەکەی بە تەواوی دیارنییە، بەڵام نزیکەی ٢٥٠ ساڵ پێش ئێستا بووە. لە بەرزاییەک لە دووریی یەک کیلۆمەتر لە خۆرئاوای گوندەکەوە دەینێژن، کە ئێستا کەوتووەتە تەنیشت ڕێگای سەرەکیی (بیارە - بەڵخە). هەتا ئێستاش گۆڕەکەی ماوە و بەدیوار سیاجی بۆ کراوە، وەک مەزارگەیەکی پیرۆز سەیردەکرێت. ئەو ناوچەیەش دوای ناشتنی ئەو ناونراوە (سەید سەلام).

سەید عەلی

بە دووریی (٣٠٠م) کەوتووەتە باکوری گوندی (شیرەمەڕ)ی سەر به ‌شارۆچکەی (خورماڵ) و لەناو گۆڕستانی گوندەکەدایە. کێلێکى گەورەی بۆ کراوە، کە جیاواز لە هەموو کێلەکانى تری گۆڕستانەکە. دانیشتوانی گوندەکە و گوندەکانى دەوروبەر بۆ چارەسەری نەخۆشی سەردانیانکردووە.

سەید محەممەد ١

بە دووریی کیلۆمەترێک کەوتووەتە باکوری خۆرئاوای گوندی (عامووره)‌ی سەر به ‌شارۆچکەی (خورماڵ).‌ لە گۆڕێک پێکدێت، کە سیاجى بۆ کراوە و داربەڕوویەکی گەورەی تێدایه،‌ که ‌تەمەنی ١٠٠ ساڵ دەبێت. دانیشتوانی ناوچەکە وەک پیاوچاک سەیریانکردووە و بۆ نەخۆشی (بایا‌ری) سەردانیانکردووە.

سەید محەممەد ٢

مەزارگەیەی ئاینییە. کەوتووەتە باکوری گوندی (کوڵکنیى ئیسماعیلی خەسرەو)ی سەر بە شارۆچکەی (خورماڵ). ڕووبەرەکەی (٣٠٠م) دەبێت. دانیشتوانی گوندەکانی دەورووبەری، بە مەبەستى وەرگرتنى چارەسەرى هەندێک لە نەخۆشییەکان، بەتایبەت بۆ لەرزوتا و نەخۆشیی پێست، سەردانی مەزارەکەیان کردووە. مێژووى مردنى ئەو سەیدە دیارنییە، بەڵام تاکو ئێستا گۆڕەکەى ماوە و بە بەرد، سیاجێک بۆ گۆڕەکەى کراوە. مەزارگەى (هەنجیرەکە)یشی پێدەوترێت.