ونبووەکانی هەڵەبجە

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لە ئەنجامی ڕودانی شەڕ و پەلامارەکانی ڕژێمی پێشووی عیراقەوە چەندین کەس شوێن بزر بوون و لە خێزانەکانیان دابڕاون. لە ڕووپێوی ونبوانی سنوری پارێزگای هەڵەبجەدا: لە شەڕی عێراق و ئێراندا ١٦ کەس، ئەنفال: ٦١ کەس، کۆڕەو: ٤ کەس، شەڕی ناوخۆ: ٤ کەس، هۆکاری تر: ٤١ کەس. زۆرترین ژمارەی ونبوو، دەکەونە دوای کارەساتی کیمیابارانی ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ەوە. کە ژمارەیەکی کەمیان بە کەسوکاریان شاد بوونەوتەوە. ئەوانیش لەم خشتەیەدا خراونەتە ڕوو:

ژ

ناوی ونبوو

لە دایکبوو

باری خێزان

ارکان رشید احمد

١٦/٣/١٩٨٨

منداڵ

ئامانج احمد محمد حمەویس

٥/١/١٩٨٧

منداڵ

تارق احمد محمد حمەویس

١/١/١٩٨٠

منداڵ

خلیل صالح محمد

٢٢/٧/١٩٨٧

منداڵ

کارزان محمد عبداللە قهرمان

٣٠/٦/١٩٨٧

منداڵ

فریدە عبدالکریم عبداللە محمد

٢٥/٢/١٩٨٨

منداڵ

هەناو صباح کریم نجیب

١/٥/١٩٨٨

منداڵ

وریا کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٨٧

منداڵ

ئەڤین تۆفیق نادر

٧/١/١٩٨٧

منداڵ

ئاودێر جەمال مستەفا احمد

١٤/١٠/١٩٨٧

منداڵ

نیاز کمال صالح

٣/١٠/١٩٨٨

منداڵ

شادان احمد عبداللە احمد

٢/١/١٩٨٨

منداڵ

هنا نصرالدین محمد

٧/١/١٩٨٧

منداڵ

سەرهنگ فخرالدین عبدالعزیز

٢/٤/١٩٨٨

منداڵ

شیلان حمەوەیس محمد

٧/١/١٩٨٧

منداڵ

کارزان محمد صالح رشید

١/٨/١٩٨٨

منداڵ

تارق اسکندر عبداللە عبدالکریم

١٥/١/١٩٨٧

منداڵ

شیما حمەعلی فتاح سعید

١٩/١/١٩٨٧

منداڵ

نشمیل مستەفا فرج سعید

٢/٧/١٩٨٧

منداڵ

یاسین مستەفا فرج سعید

٢/٧/١٩٨٧

منداڵ

پەیمان محمود مستەفا محمد

٧/١/١٩٨٦

منداڵ

هەرمێ حمەرشید شریف امین

١/١/١٩٨٧

منداڵ

سارا محمد عبداللە قهرمان

١١/٢/١٩٨٦

منداڵ

شکار صباح کریم نجیب

١٢/١/١٩٨٦

منداڵ

چیا تەیب على محمود

١/٤/١٩٨٧

منداڵ

ئاوات خەسرەو رەحمان محمد

٢/١/١٩٨٧

منداڵ

تانیا عبداللە علی رحیم

١١/١٢/١٩٨٦

منداڵ

دانا عوسمان محمد محمدامین

١/١/١٩٨٧

منداڵ

دڵکەش حمەرشید قادر احمد

٢٠/١٠/١٩٨٦

منداڵ

دلگەش رشید محمد قادر

٧/١/١٩٨٦

منداڵ

تانیا عبداللە على کریم

١١/١٢/١٩٨٦

منداڵ

ناز کمال صالح

٣/٦/١٩٨٧

منداڵ

رفیق اسکندر عبداللە عبدالکریم

١٤/٦/١٩٨٥

منداڵ

هیوا على محمد احمد

٢٧/١٢/١٩٨٥

منداڵ

بهجت معروف فتاح

٣/١/١٩٨٦

منداڵ

گۆران عبداللە علی رحیم

٢٠/٣/١٩٨٥

منداڵ

بەهار مجید احمد محمد

١/١/١٩٨٦

منداڵ

شارا احمد تۆفیق

٧/١/١٩٨٥

منداڵ

گۆران عبداللە على رحیم

٣/٢٠/١٩٨٥

منداڵ

مصعب حمەنجیب زین الدین

١/١/١٩٨٦

منداڵ

دابان محمد صدیق

٢/٧/١٩٨٦

منداڵ

بەناز على محمود

١/١/١٩٨٦

منداڵ

گشاو سلام على کریم

١١/٣/١٩٨٤

منداڵ

شلێر حمەعلی فتاح سعید

٣٠/٧/١٩٨٤

منداڵ

ئەوزاد عبداللە حمە محمد

١/١/١٩٨٥

منداڵ

عیرفان محمود مستەفا محمد

٧/١/١٩٨٤

منداڵ

ئەنجومەن خلیل عزیز حمەرشید

١/١/١٩٨٥

منداڵ

گۆنا فتح اللە حیدر فتح اللە

١/١/١٩٨٥

منداڵ

چیمەن تەیب على محمد

٧/١/١٩٨٤

منداڵ

ستار احمد تۆفیق

٧/١/١٩٨٤

منداڵ

دیار على محمود

٧/١/١٩٨٤

منداڵ

گۆران احمد محمد حمەویس

٢٠/١/١٩٨٤

منداڵ

کاروان جزا کریم عبدالقادر

٢٣/١١/١٩٨٣

منداڵ

فریشته ‌فائق تۆفیق میران

١/٢٠/١٩٨٤

منداڵ

زانا خلیل عزیز حمەرەشید

١/١/١٩٨٤

منداڵ

مریم احمد على مستەفا

٥/٥/١٩٨٣

منداڵ

عیرفان فتح اللە حیدر فەتحاللە

٢٦/٧/١٩٨٣

منداڵ

هێرۆ عبدالکریم عبداللە محمد

٢٠/٩/١٩٨٣

منداڵ

رۆشنا کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٨٣

منداڵ

پشتوان محمد صدیق

٩/١٢/١٩٨٣

منداڵ

عفان ابراهیم احمد فتاح

١/١/١٩٨٣

منداڵ

نخشین مستەفا فرج سعید

٨/١/١٩٨٢

منداڵ

سامان فتاح جافر احمد

٧/١/١٩٨٢

منداڵ

ژیان احمد محمد

٥/١/١٩٨٢

منداڵ

جوان عبداللە محمد حاجی عبداللە

١/٧/١٩٨٣

منداڵ

شیلان محمد عبداللە احمد

٢٠/١١/١٩٨٢

منداڵ

مسعود عبداللە علی رحیم

٤/١١/١٩٨٢

منداڵ

تارا احمد تۆفیق

١/١/١٩٨٣

منداڵ

کەیوان عبداللە على رحیم

٨/٦/١٩٨٢

منداڵ

سەردەشت احمد عبداللە احمد

١٩/٩/١٩٨٢

منداڵ

ریبوار محمد صالح

١٩٨٣-٠٣-١٠

منداڵ

سازان تۆفیق حمە على

١٧/٨/١٩٨١

منداڵ

صباح فائق تۆفیق میران

٧/١/١٩٨١

منداڵ

ژیان عبداللە محمد حاجی عبداللە

٢٥/٣/١٩٨١

منداڵ

یاسر فتح اللە حیدر فتحاللە

١٣/١١/١٩٨١

منداڵ

بەرهەم حسین تۆفیق نادر

١/١/١٩٨٢

منداڵ

هێمن عبدالکریم عبداللە محمد

٢٨/٦/١٩٨١

منداڵ

سنا عثمان محمد محمدامین

١/١/١٩٨٢

منداڵ

ریبوار احمد تۆفیق

١/١/١٩٨٢

منداڵ

مسعود عبداللە على رحیم

٤/١١/١٩٨١

منداڵ

شیلان احمد عبداللە احمد

٧/١/١٩٨١

منداڵ

فریاد لیتف شیخ حسن

١/١/١٩٨٢

منداڵ

جوان فرید مستەفا

٧/١/١٩٨١

منداڵ

اسماعیل محمد صالح

١٧/٣/١٩٨١

منداڵ

کارزان محمد صدیق

١/١/١٩٨٢

منداڵ

اشنا احمد رحمان

١/١/١٩٨١

منداڵ

نیگار حمەعلی فتاح سعید

١/١٠/١٩٨١

منداڵ

ڕێزان احمد محمد حمەویس

١/١/١٩٨١

منداڵ

بەناز محمود مصطفی محمد

٧/١/١٩٨٠

منداڵ

ئالان علی عبدالکریم کریم

٢٢/١١/١٩٨٠

منداڵ

فریح غفار شریف

٢٨/١/١٩٨١

منداڵ

چرۆ ناجی حمەلطیف سلێمان

٢٦/٢/١٩٨١

منداڵ

محمد شوکت مصطفی امین

٢٢/١/١٩٨١

منداڵ

زانا صباح کریم نجیب

٥/١/١٩٨٠

منداڵ

اسماعیل کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٨٠

منداڵ

چنور حسین تۆفیق نادر

٧/١/١٩٨٠

منداڵ

دڵسۆز عبداللە علی رحیم

٤/٢/١٩٨٠

منداڵ

مەریوان مجید احمد محمد

١٦/٣/١٩٨١

منداڵ

دلسۆز عبداللە على رحیم

٤/٢/١٩٨٠

منداڵ

کۆسار نصرالدین محم

٧/١/١٩٨٠

منداڵ

ئارام حمەویس محمد یوسف

١/١/١٩٨١

منداڵ

نیان فرید مستەفا

٧/١/١٩٨٠

منداڵ

چنوور اسکندر عبداللە عبدالکریم

١/١/١٩٨٠

منداڵ

عثمان ابراهیم احمد فتاح

٧/١/١٩٧٩

منداڵ

هەورامان حمەعلی فتاح سعید

١٥/١١/١٩٧٩

منداڵ

تحسین مستەفا فرج سعید

٢٧/٩/١٩٧٩

منداڵ

امیرە فتح اللە حیدر فتحاللە

٢٥/١١/١٩٧٩

منداڵ

محسومە عبدالکریم عبداللە محمد

٧/١/١٩٧٩

منداڵ

ئاواز عوسمان عزیز حمەرشید

٧/١/١٩٧٩

منداڵ

وریا لتیف شیخ حسن

٧/١/١٩٧٩

منداڵ

ئەڤین محەمەد سدیق

١/١/١٩٨٠

منداڵ

بختیار رشید احمد رحمان

١/١/١٩٧٩

منداڵ

رەنگین احمد محمد حمەوەیس

١/١/١٩٧٩

منداڵ

ئاودێر تۆفیق حمە على

٧/١/١٩٧٨

منداڵ

مهاباد محمود مصطفی محمد

٧/١/١٩٧٨

منداڵ

بەناز تۆفیق میران مستەفا

٧/١/١٩٧٨

منداڵ

نیان عبداللە محمد حاجی عبداللە

٢٦/٩/١٩٧٨

منداڵ

ئاشنا فتح اللە حیدر فتح اللە

٥/١/١٩٧٨

منداڵ

اسماعیل محمد عبداللە احمد

٣/٣/١٩٧٩

منداڵ

ابراهیم کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٧٨

منداڵ

نەورۆز عبداللە علی رحیم

١٢/٥/١٩٧٨

منداڵ

گۆنا عثمان محمج محمداین

١/١/١٩٧٩

منداڵ

کاروان فرید مستەفا مولود

٤/١/١٩٧٨

منداڵ

نجم الدین محمد صالح

٧/١/١٩٧٨

منداڵ

ڕۆشنا رشید احمد رحمان

٧/١/١٩٧٧

منداڵ

فەریدە اسکندر عبداللە عبدالکریم

٧/١/١٩٧٧

منداڵ

محسن مستەفا فرج سعید

٥/٣/١٩٧٧

منداڵ

ڤیان حسین تۆفیق نادر

٧/١/١٩٧٧

منداڵ

پەروێز عبداللە على رحیم

٨/١/١٩٧٧

منداڵ

گوڵناز مجید احمد محمد

١/١/١٩٧٨

منداڵ

پەرویز عبداللە على رەحیم

٨/١/١٩٧٧

منداڵ

کەویار حسین تۆفیق نادر

٧/١/١٩٧٧

منداڵ

رسول محمد صالح رشید

٧/١/١٩٧٧

منداڵ

مختار على محمود

٧/١/١٩٧٧

منداڵ

شیلان تۆفیق حمە على

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

بێخاڵ محمود مصطفی محمد

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

صلاح فائق تۆفیق

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

دانا کمال رەشید

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

اسعد حبیباللە معروف محمود

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

خلیل عبداللە سۆفی علی

١٠/١/١٩٧٦

منداڵ

کاروان رشید محمد قادر

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

شاخەوان حسین تۆفیق نادرچ

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

کویستان لیتف شیخ حسن

٧/١/١٩٧٦

منداڵ

نگین احمد محمدوەیس

١/١/١٩٧٦

منداڵ

یحی محمود مصطفی محمد

١٤/٧/١٩٧٥

منداڵ

شەهلا علی عبدالکریم کریم

١/١/١٩٧٦

منداڵ

عامر عبداللە محمد حاجی عبداللە

١/١/١٩٧٦

منداڵ

عبدالرحمن کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٧٥

منداڵ

ئازاد لتیف شیخ حسن

٧/١/١٩٧٥

منداڵ

ابوبکر محمد صاڵح

٧/١/١٩٧٥

منداڵ

جوان تۆفیق حمە على

٧/١/١٩٧٤

سەڵت

شیرین احمد حمەامین پیرویس

٧/١/١٩٧٤

سەڵت

حمیدە حسین حمەصاڵح

٧/١/١٩٧٤

سەڵت

ابراهیم محمد عبداللە احمد

٧/١/١٩٧٤

سەڵت

گەلاوێژ عبدالکریم عبداللە محمد

٧/١/١٩٧٤

سەڵت

مهاباد کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٧٤

سەڵت

رقیە محمود مصطفی محمد

٧/١/١٩٧٣

سەڵت

کەژاڵ احمد حمەامین پیرویس

٧/١/١٩٧٣

سەڵت

بەیان عبداللە محمد حاجی عبداللە

١٢/١/١٩٧٣

سەڵت

رحمن رحیم کریم وەسمان

٧/١/١٩٧٣

سەڵت

کاروان حمەڕشید قادر محمد

٢/١/١٩٧٤

سەڵت

ئاوات تۆفیق حمە على

٧/١/١٩٧٢

سەڵت

شهلا محمد عبداللە احمد

٥/١/١٩٧٢

سەڵت

جیران محمد صالح

٧/١/١٩٧٢

سەڵت

زەهرا حمەرەحیم حمەحسین حمەعزیز

٦/١/١٩٧١

سەڵت

فلاح فائق تۆفیق

٧/١/١٩٧١

سەڵت

شهلا حمەباقى محمود اولقادر

١/١/١٩٧٢

سەڵت

گولباخ کریم نجیب بارام

١/١/١٩٧٢

سەڵت

عمر على عباس احمد

٧/١/١٩٧١

سەڵت

غفار محمود احمد

٧/١/١٩٧٠

سەڵت

بەهار فائق تۆفیق میران

٧/١/١٩٧٠

خێزاندار

گیلاس على محمد سعید

٧/١/١٩٧٠

سەڵت

طە على شریف محمود

٧/١/١٩٧٠

سەڵت

بەرزان حسین حکیم صادق

٣٠/٨/١٩٦٩

سەڵت

بدیعە احمد محمد

٧/١/١٩٦٩

سەڵت

عمر کریم محجمد عبداللە

٧/١/١٩٦٩

سەڵت

عمر على قادر

٢/١/١٩٧٠

سەڵت

سارا محمود مصطفى محمد

٧/١/١٩٦٨

سەڵت

صالح محمد محمدامین

٧/١/١٩٦٧

سەڵت

زارا مشیر مصطفی

٧/١/١٩٦٦

خێزاندار

کەژان محمد صالح

٧/١/١٩٦٤

خێزاندار

فهیمە فرج محمود

٧/١/١٩٦٤

خێزاندار

کەیوان حمەامین صالح محمد

٧/١/١٩٧٥

سەڵت

اقباڵ حمەخان کریم مصطفی

٧/١/١٩٦٣

خێزاندار

پەروین محمود نادر علی

٧/١/١٩٦١

خێزاندار

حمەنجیب زین الدین حبیب محمود

٧/١/١٩٦١

سەڵت

ڕوناک فرج کریم رحیم

٢/١/١٩٦٠

خێزاندار

رابعە محمد مولود مجید

٧/١/١٩٥٩

خێزاندار

توبا شفیع اللە کرم

٧/١/١٩٥٨

خێزاندار

محمود غفرو على مهدى

١/١/١٩٥٨

سەڵت

لتیف سعید محمد عبدالرحمن

٧/١/١٩٥٧

سەڵت

پیرۆزە حسین سعید

٧/١/١٩٥٤

خێزاندار

حمەعلى فتاح سعید احمد

٧/١/١٩٥٣

خێزاندار

امین احمد مرادخان

٧/١/١٩٥٣

خێزاندار

خدیجە محمد عبداللە خوامراد

٧/١/١٩٥١

خێزاندار

حسین تۆفیق نادر احمد

٧/١/١٩٤٩

خێزاندار

احمد حمەامین پیرویس خیرویس

٧/١/١٩٤٦

خێزاندار

عبدالکریم عبداللە محمد

٧/١/١٩٤٦

خێزاندار

تۆفیق حمە على عبداللە

٧/١/١٩٤٣

خێزاندار

فهیمە صاڵح محمد امین

٧/١/١٩٤١

خێزاندار

محمد صالح رشید

٧/١/١٩٤٠

خێزاندار

محمود مصطفی محمد رحمن

٧/١/١٩٣٨

خێزاندار

نهیە مۆمن اسحاق

٧/١/١٩٣٤

خێزاندار

کریم محمد عبداللە

٧/١/١٩٣٤

خێزاندار

مجید احمد محمد حمەحسین

٧/١/١٩٣٤

خێزاندار

فائق تۆفیق میران مصطفی

٧/١/١٩٣٣

خێزاندار

احمد حمەسعید رەزا مرادخان

٧/١/١٩٣٢

خێزاندار

حمەصاڵح حسین کریم حمەڕەزا

٧/١/١٩٣١

خێزاندار

امینە میراحمد عزیز

٧/١/١٩٢٨

خێزاندار

هواس تۆفیق بارام مصطفی

٧/١/١٩٢٤

خێزاندار

سەرچاوەکان:

  1. سەردانیکردنی ئامادەکار بۆ کۆمەڵەی قوربانیانی هەڵەبجە، ١٨ی ٥ی ٢٠٢٤.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ لوقمان عبدالقادر محمد ڕۆستەم، لە دایکبووی ١٩٦٨، دەرچووی ئامادەیی پیشەسازی، سەرۆکی کۆمەڵەی قوربانیانی کیمیاباران ٢٥ی ٥ی ٢٠٢٤.
  3. ڕووپێوی ئاماری ونبووان بۆ ئامادەکار، هۆشمەند مراد محەمەد ، لە دایکبووی ١٩٨٤، ماستەر، مامۆستا، ٥ی٥ی ٢٠٢٥.
  4. هەڵەبجەناسی. بەرگی یەکەم. ئامادەکار: ئارام شەمێرانی. نۆبەتی وەشاندن:یەکەم.: تهران. ٢٠٢٢، ل٢٥.
  5. پێشانگای منداڵەونبووەکانی هەڵەبجە، لە یادی سی و یەکەمین ساڵیادی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە، ١٦ی ٣ی ٢٠١٩ تەلاری مۆنۆمێنت.
  6. ونبووەکانی هەڵەبجە، نوسین و ئامادەکردنی، ئیسماعیل هەنارەیی، چاپی یەکەم، چاپخانە، گەنج، ٢٠٢٤،ل١٣-١٩.
  7. / ١١/ ١٨٦٩ (ڕۆژی هەڵەبجه)
  8. لە دوای ڕاگەیاندنی تەنزیمات لە دەوڵەتی عوسمانیدا، هەندێک گۆڕانکاریی کارگێڕی ئەنجامدراوە و له مانگی ئازاری ١٨٤٢ پێکهاتەیەکی کارگێڕی نوێ ڕێکخراوە. بەپێی ئەو ڕێکخستنە نوێیە، لە چوارچێوەی سەنجاقدا کۆمەڵێک گوند بە گوندێکەوە دەبەسترانەوە و یەکەیەکی نوێیان بەناو
  9. گۆڤاری (خاڵ)، ژمارە (١٢)، ئابی ٢٠١٧، هەڵەبجە لە چەند بەڵگەنامەیەکی ئەرشیفی عوسمانیدا، سامان سەڵاح، ل١١١-١١٣.
  10. سالنامات ويلايت بغداد (١٢٩٢ک)، دفعه١، مطبعة ويلايت بغداد، ص١٠٠.
  11. گۆڤاری (زانکۆی هەڵەبجە)، قەزای گوڵعەنبەر (هەڵەبجە) لە ساڵنامەکانی عوسمانیدا، UJ,V٠lome٧,Issue٤,Desember٢٠٢٢,، کامەران عبدالرزاق برایم و عادل صدیق علی، ل١٢٦-١٤٢.
  12. گۆڤاری توێژەر، بەرگی ٢، ژمارە ١، زستانی ٢٠١٩، مێژووی کارگێڕی هەڵەبجە ١٨٦٩-١٩٨٨، عادل صديق على، ل١٠٣-١٠٩.
  13. بەشداری ئامادەکار وەک (ئەندامی لیژنە) بەشداری کۆبوونەوەکانی کردووە.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

5

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

کوشتنی محەمەد غەیبی

کوشتنی محەمەد غەیبی کوڕی بابەئوەیسی مورشیدو مودەریسی مزگەوتی خورماڵ و دانیاڵی کوڕیەتی لە ساڵی ١٥٣٨دا بە دەستی عوسمانیەکان لە ئەنجامی شەڕی نێوان مەئمونبەگی بیگەبەگی حاکمی شارەزوور و دەڵەتی عوسمانیدا. ئەو شەڕە دە ساڵی خایاندووە و مەئمون بەگ بە دیلی ڕەوانەی ئەستەنبوڵ دەکرێت. دوای مردنی بابە ئوەیس مورشد و مودەریسی مزگەوتی گەورەی خورماڵ لە ساڵی ١٥٠١دا، محەممەد غەیبی کوڕی جێگەی دەگرێتەوە و گوڵعەنبەر دەبێتە ناوەندێکی زانستی و لە هەموولایەکەوە قوتابی ڕوویتێدەکات.

کوشتنی ئەحمەدموختار جاف

دوای یاخیبوونی چەند مانگییەکەی ئەحمەد بەگ لە گەڵ ژمارەیەک لە چەکدارەکانی، ئێوارەی ٥ی٢ی ١٩٣٥ بۆ سەردانی ماڵ و منداڵەکەی دەگەڕێتەوە هەڵەبجە، کەسوکاری پێیدەڵێن: وا باشە دوور بکەوێتەوە، ئەو شەوە لە ئاشی مەحمود یاروەیس دەمێنیتەوە. ٦ی ٢ی ١٩٣٥ لەکاتێکدا بەسواری کەڵەک لە سیروان دەپەڕێتەوە، لە لایەن بنکەی پۆلیسی سنور لای گوندی مۆردین تەقەی لێدەکرێت و بە هۆی سەختی برینەکەیەوە دەمرێت. دوای سێ ڕۆژ پیرەمێرد هەواڵەکە لە ژیاندا بڵاودەکاتەوە. چەندین بۆچوون لەسەر کوشتنەکەی باسدەکرێن.

گەڕانەوەی دەزگاکانی حکومەت

گەڕانەوەی دەزگاکانی حکومەتی عێراقە بۆ ناو تەوێڵە لەدوای نسکۆی شۆڕشی ئەیلوولەوە. لە سەرەتای مانگی نیسانی ١٩٧٥ دوای گەڕانەوەی سوپای عێراق و ئەمن بۆ تەوێڵە و سەردانیکردنی کاربەدەستانی عیڕاقی وەک تارق عەزیز، سەعدوون حەمادی و پارێزگاری سلێمانی، بەرەبەرە دەزگاکانی وەک قوتابخانە و نەخۆشخانە و بەدالە و شارەوانی و کارەبا و پۆلیسخانە و گومرگ و کەتیبەیەکی سەربازی، گەڕاونەتەوە بۆ تەوێڵە. جەژنی حەوتی نیسان یادی حزبی بەعس لە تەوێڵە دەگێڕن و وێنەی ئەحمەد حەسەن بەکر و سەددام دابەشدەکەن. دوا بەدوای ئەمانەش سوڕانەوەی فڕۆکەی ئێرانی و عێراقی لەسەر سنور دەستیان بە جووڵەکردووە، ئەمەیش بە مەبەستی گرتنەبری ڕێوشوێنی پێویست بۆ جێبەجێکردنی ڕێکەوتنی سنوریی لە بڕیارنامەی جەزائیردا، بە گەڕانەوەی سوپا و دامودەزگاکان، فشاری بەعسی بوون بۆ هاوڵاتیان زیادیکردووە.

موژدەی قەراری کۆمەڵەی گەلان

ڕۆژێکی خۆشی و شادومانیی خەڵکی هەڵەبجە بووە. بەبۆنەی قەراری کۆمەڵی گەلان لە بەرژەوندی گەلی کورد. ڕۆژی هەینی ١٨ی ١٢ی ١٩٢٥ بە فەرمانی قایمقام بۆ فەرمانگەکانی حکومەت، تەدارەکی ئاهەنگگێڕان ڕێکخراوە و حەوشەی سەرا فەرشکراوە. کاپیتان مور، جەمیل بەگی قومانداری عەسکەری و کاربەدەستان و گەورەپیاوان بەشداربوون. بروسکەی مەندوبی سامی خوێنراوەتەوە. وتاری شادی و پێزانین لە لایەن قوتابیەکی هەڵەبجەییەوە پێشکەشکراوە.

سەردانیکردنی ئەدمۆندز بۆ هەورامان

سەرادنیکردنی ڕۆژهەڵاتناس و سیاسەتمەداری بەریتانی و ڕاوێژکاری وەزارەتی ناوخۆی عێراقی سیسیل جۆن ئەدمۆندزە، لە نێوان ساڵانی ١٩١٩-١٩٤٣، بەچەند مەبەستێکی سیاسی و فەرهەنگی و دانوستان، سەردانی بیارە و تەوێڵە و هانەگەرمڵە و باخەکۆن و ئێلانپێی هاواری کردوە. لەگەڵ سەردارانی شوێنەکان کۆبووەتەوە، لەوانە، قادربەگی جافرسان لە تەوێڵە و ئەفراسیاب بەگ لە هانەگەرمڵە و مەحمود خانی دزڵی لە ئـێڵانپێ. هەندێک شوێنیان چەندجارێک سەردانیکردووەتەوە و چەند شەوێک ماوەتەوە، لەوانە تەوێڵە. یەکەم سەردانی ساڵی ١٩١٩ و دووەمجار ساڵی ١٩٤٣ بووە. وەسفیکی وردی بیناسازی و باخ و پیشەکانی کردووە.

سەردانی مەولانا خالد بۆ تەوێڵە و هەورامان

سەردانیکردنی ناوبەناوی ڕابەر و نوێکەرەوەی تەریقەتی نەقشبەندی مەولانا خالدی شارەزورییە بۆ تەوێڵە. لە نێوان ساڵانی ١٧٩٤-١٧٩٨دا چەندجارێک سەردانی تەوێڵەی کردووە. ئەم سەردانانەی بە گەنجی ئەنجامداوە و لەوکاتەدا شێخ عوسمانی سراجەدین، کە پاشان دەبێتە جێنشینی لە تەوێڵە، ١٤ ساڵان بووە. لەبەر پەیوەندیی دەروونیی بە وڵاتی خۆی و خەلیفە و موریدانییەوە لە هەورامان و ئولفەتی خێزانییەوە، هاوینان بەغدای بەجێهێشتووە و هاتوەتە هەوارەکانی هەورامان. بە تایبەت ساڵانی ١٨٢٠، ١٨٢١، ١٨٢٢ و لە سەر داخوازیی خەڵکی شام ١٨٢٢ هەورامان بەجێدێڵێت.