کوشتنی محەمەد غەیبی
کوشتنی محەمەد غەیبی کوڕی بابەئوەیسی مورشیدو مودەریسی مزگەوتی خورماڵ و دانیاڵی کوڕیەتی لە ساڵی ١٥٣٨دا بە دەستی عوسمانیەکان لە ئەنجامی شەڕی نێوان مەئمونبەگی بیگەبەگی حاکمی شارەزوور و دەڵەتی عوسمانیدا. ئەو شەڕە دە ساڵی خایاندووە و مەئمون بەگ بە دیلی ڕەوانەی ئەستەنبوڵ دەکرێت. دوای مردنی بابە ئوەیس مورشد و مودەریسی مزگەوتی گەورەی خورماڵ لە ساڵی ١٥٠١دا، محەممەد غەیبی کوڕی جێگەی دەگرێتەوە و گوڵعەنبەر دەبێتە ناوەندێکی زانستی و لە هەموولایەکەوە قوتابی ڕوویتێدەکات.
کوشتنی ئەحمەدموختار جاف
دوای یاخیبوونی چەند مانگییەکەی ئەحمەد بەگ لە گەڵ ژمارەیەک لە چەکدارەکانی، ئێوارەی ٥ی٢ی ١٩٣٥ بۆ سەردانی ماڵ و منداڵەکەی دەگەڕێتەوە هەڵەبجە، کەسوکاری پێیدەڵێن: وا باشە دوور بکەوێتەوە، ئەو شەوە لە ئاشی مەحمود یاروەیس دەمێنیتەوە. ٦ی ٢ی ١٩٣٥ لەکاتێکدا بەسواری کەڵەک لە سیروان دەپەڕێتەوە، لە لایەن بنکەی پۆلیسی سنور لای گوندی مۆردین تەقەی لێدەکرێت و بە هۆی سەختی برینەکەیەوە دەمرێت. دوای سێ ڕۆژ پیرەمێرد هەواڵەکە لە ژیاندا بڵاودەکاتەوە. چەندین بۆچوون لەسەر کوشتنەکەی باسدەکرێن.
موژدەی قەراری کۆمەڵەی گەلان
ڕۆژێکی خۆشی و شادومانیی خەڵکی هەڵەبجە بووە. بەبۆنەی قەراری کۆمەڵی گەلان لە بەرژەوندی گەلی کورد. ڕۆژی هەینی ١٨ی ١٢ی ١٩٢٥ بە فەرمانی قایمقام بۆ فەرمانگەکانی حکومەت، تەدارەکی ئاهەنگگێڕان ڕێکخراوە و حەوشەی سەرا فەرشکراوە. کاپیتان مور، جەمیل بەگی قومانداری عەسکەری و کاربەدەستان و گەورەپیاوان بەشداربوون. بروسکەی مەندوبی سامی خوێنراوەتەوە. وتاری شادی و پێزانین لە لایەن قوتابیەکی هەڵەبجەییەوە پێشکەشکراوە.
ونبووەکانی هەڵەبجە
لە ئەنجامی ڕودانی شەڕ و پەلامارەکانی ڕژێمی پێشووی عیراقەوە چەندین کەس شوێن بزر بوون و لە خێزانەکانیان دابڕاون. لە ڕووپێوی ونبوانی سنوری پارێزگای هەڵەبجەدا: لە شەڕی عێراق و ئێراندا ١٦ کەس، ئەنفال: ٦١ کەس، کۆڕەو: ٤ کەس، شەڕی ناوخۆ: ٤ کەس، هۆکاری تر: ٤١ کەس. زۆرترین ژمارەی ونبوو، دەکەونە دوای کارەساتی کیمیابارانی ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ەوە. کە ژمارەیەکی کەمیان بە کەسوکاریان شاد بوونەوتەوە. ئەوانیش لەم خشتەیەدا خراونەتە ڕوو: ژ ناوی ونبوو لە دایکبوو باری خێزان ارکان رشید احمد ١٦/٣/١٩٨٨ منداڵ ئامانج احمد محمد حمەویس ٥/١/١٩٨٧ منداڵ تارق احمد محمد حمەویس ١/١/١٩٨٠ منداڵ خلیل صالح محمد ٢٢/٧/١٩٨٧ منداڵ کارزان محمد عبداللە قهرمان ٣٠/٦/١٩٨٧ منداڵ فریدە عبدالکریم عبداللە محمد ٢٥/٢/١٩٨٨ منداڵ هەناو صباح کریم نجیب ١/٥/١٩٨٨ منداڵ وریا کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٨٧ منداڵ ئەڤین تۆفیق نادر ٧/١/١٩٨٧ منداڵ ئاودێر جەمال مستەفا احمد ١٤/١٠/١٩٨٧ منداڵ نیاز کمال صالح ٣/١٠/١٩٨٨ منداڵ شادان احمد عبداللە احمد ٢/١/١٩٨٨ منداڵ هنا نصرالدین محمد ٧/١/١٩٨٧ منداڵ سەرهنگ فخرالدین عبدالعزیز ٢/٤/١٩٨٨ منداڵ شیلان حمەوەیس محمد ٧/١/١٩٨٧ منداڵ کارزان محمد صالح رشید ١/٨/١٩٨٨ منداڵ تارق اسکندر عبداللە عبدالکریم ١٥/١/١٩٨٧ منداڵ شیما حمەعلی فتاح سعید ١٩/١/١٩٨٧ منداڵ نشمیل مستەفا فرج سعید ٢/٧/١٩٨٧ منداڵ یاسین مستەفا فرج سعید ٢/٧/١٩٨٧ منداڵ پەیمان محمود مستەفا محمد ٧/١/١٩٨٦ منداڵ هەرمێ حمەرشید شریف امین ١/١/١٩٨٧ منداڵ سارا محمد عبداللە قهرمان ١١/٢/١٩٨٦ منداڵ شکار صباح کریم نجیب ١٢/١/١٩٨٦ منداڵ چیا تەیب على محمود ١/٤/١٩٨٧ منداڵ ئاوات خەسرەو رەحمان محمد ٢/١/١٩٨٧ منداڵ تانیا عبداللە علی رحیم ١١/١٢/١٩٨٦ منداڵ دانا عوسمان محمد محمدامین ١/١/١٩٨٧ منداڵ دڵکەش حمەرشید قادر احمد ٢٠/١٠/١٩٨٦ منداڵ دلگەش رشید محمد قادر ٧/١/١٩٨٦ منداڵ تانیا عبداللە على کریم ١١/١٢/١٩٨٦ منداڵ ناز کمال صالح ٣/٦/١٩٨٧ منداڵ رفیق اسکندر عبداللە عبدالکریم ١٤/٦/١٩٨٥ منداڵ هیوا على محمد احمد ٢٧/١٢/١٩٨٥ منداڵ بهجت معروف فتاح ٣/١/١٩٨٦ منداڵ گۆران عبداللە علی رحیم ٢٠/٣/١٩٨٥ منداڵ بەهار مجید احمد محمد ١/١/١٩٨٦ منداڵ شارا احمد تۆفیق ٧/١/١٩٨٥ منداڵ گۆران عبداللە على رحیم ٣/٢٠/١٩٨٥ منداڵ مصعب حمەنجیب زین الدین ١/١/١٩٨٦ منداڵ دابان محمد صدیق ٢/٧/١٩٨٦ منداڵ بەناز على محمود ١/١/١٩٨٦ منداڵ گشاو سلام على کریم ١١/٣/١٩٨٤ منداڵ شلێر حمەعلی فتاح سعید ٣٠/٧/١٩٨٤ منداڵ ئەوزاد عبداللە حمە محمد ١/١/١٩٨٥ منداڵ عیرفان محمود مستەفا محمد ٧/١/١٩٨٤ منداڵ ئەنجومەن خلیل عزیز حمەرشید ١/١/١٩٨٥ منداڵ گۆنا فتح اللە حیدر فتح اللە ١/١/١٩٨٥ منداڵ چیمەن تەیب على محمد ٧/١/١٩٨٤ منداڵ ستار احمد تۆفیق ٧/١/١٩٨٤ منداڵ دیار على محمود ٧/١/١٩٨٤ منداڵ گۆران احمد محمد حمەویس ٢٠/١/١٩٨٤ منداڵ کاروان جزا کریم عبدالقادر ٢٣/١١/١٩٨٣ منداڵ فریشته فائق تۆفیق میران ١/٢٠/١٩٨٤ منداڵ زانا خلیل عزیز حمەرەشید ١/١/١٩٨٤ منداڵ مریم احمد على مستەفا ٥/٥/١٩٨٣ منداڵ عیرفان فتح اللە حیدر فەتحاللە ٢٦/٧/١٩٨٣ منداڵ هێرۆ عبدالکریم عبداللە محمد ٢٠/٩/١٩٨٣ منداڵ رۆشنا کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٨٣ منداڵ پشتوان محمد صدیق ٩/١٢/١٩٨٣ منداڵ عفان ابراهیم احمد فتاح ١/١/١٩٨٣ منداڵ نخشین مستەفا فرج سعید ٨/١/١٩٨٢ منداڵ سامان فتاح جافر احمد ٧/١/١٩٨٢ منداڵ ژیان احمد محمد ٥/١/١٩٨٢ منداڵ جوان عبداللە محمد حاجی عبداللە ١/٧/١٩٨٣ منداڵ شیلان محمد عبداللە احمد ٢٠/١١/١٩٨٢ منداڵ مسعود عبداللە علی رحیم ٤/١١/١٩٨٢ منداڵ تارا احمد تۆفیق ١/١/١٩٨٣ منداڵ کەیوان عبداللە على رحیم ٨/٦/١٩٨٢ منداڵ سەردەشت احمد عبداللە احمد ١٩/٩/١٩٨٢ منداڵ ریبوار محمد صالح ١٩٨٣-٠٣-١٠ منداڵ سازان تۆفیق حمە على ١٧/٨/١٩٨١ منداڵ صباح فائق تۆفیق میران ٧/١/١٩٨١ منداڵ ژیان عبداللە محمد حاجی عبداللە ٢٥/٣/١٩٨١ منداڵ یاسر فتح اللە حیدر فتحاللە ١٣/١١/١٩٨١ منداڵ بەرهەم حسین تۆفیق نادر ١/١/١٩٨٢ منداڵ هێمن عبدالکریم عبداللە محمد ٢٨/٦/١٩٨١ منداڵ سنا عثمان محمد محمدامین ١/١/١٩٨٢ منداڵ ریبوار احمد تۆفیق ١/١/١٩٨٢ منداڵ مسعود عبداللە على رحیم ٤/١١/١٩٨١ منداڵ شیلان احمد عبداللە احمد ٧/١/١٩٨١ منداڵ فریاد لیتف شیخ حسن ١/١/١٩٨٢ منداڵ جوان فرید مستەفا ٧/١/١٩٨١ منداڵ اسماعیل محمد صالح ١٧/٣/١٩٨١ منداڵ کارزان محمد صدیق ١/١/١٩٨٢ منداڵ اشنا احمد رحمان ١/١/١٩٨١ منداڵ نیگار حمەعلی فتاح سعید ١/١٠/١٩٨١ منداڵ ڕێزان احمد محمد حمەویس ١/١/١٩٨١ منداڵ بەناز محمود مصطفی محمد ٧/١/١٩٨٠ منداڵ ئالان علی عبدالکریم کریم ٢٢/١١/١٩٨٠ منداڵ فریح غفار شریف ٢٨/١/١٩٨١ منداڵ چرۆ ناجی حمەلطیف سلێمان ٢٦/٢/١٩٨١ منداڵ محمد شوکت مصطفی امین ٢٢/١/١٩٨١ منداڵ زانا صباح کریم نجیب ٥/١/١٩٨٠ منداڵ اسماعیل کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٨٠ منداڵ چنور حسین تۆفیق نادر ٧/١/١٩٨٠ منداڵ دڵسۆز عبداللە علی رحیم ٤/٢/١٩٨٠ منداڵ مەریوان مجید احمد محمد ١٦/٣/١٩٨١ منداڵ دلسۆز عبداللە على رحیم ٤/٢/١٩٨٠ منداڵ کۆسار نصرالدین محم ٧/١/١٩٨٠ منداڵ ئارام حمەویس محمد یوسف ١/١/١٩٨١ منداڵ نیان فرید مستەفا ٧/١/١٩٨٠ منداڵ چنوور اسکندر عبداللە عبدالکریم ١/١/١٩٨٠ منداڵ عثمان ابراهیم احمد فتاح ٧/١/١٩٧٩ منداڵ هەورامان حمەعلی فتاح سعید ١٥/١١/١٩٧٩ منداڵ تحسین مستەفا فرج سعید ٢٧/٩/١٩٧٩ منداڵ امیرە فتح اللە حیدر فتحاللە ٢٥/١١/١٩٧٩ منداڵ محسومە عبدالکریم عبداللە محمد ٧/١/١٩٧٩ منداڵ ئاواز عوسمان عزیز حمەرشید ٧/١/١٩٧٩ منداڵ وریا لتیف شیخ حسن ٧/١/١٩٧٩ منداڵ ئەڤین محەمەد سدیق ١/١/١٩٨٠ منداڵ بختیار رشید احمد رحمان ١/١/١٩٧٩ منداڵ رەنگین احمد محمد حمەوەیس ١/١/١٩٧٩ منداڵ ئاودێر تۆفیق حمە على ٧/١/١٩٧٨ منداڵ مهاباد محمود مصطفی محمد ٧/١/١٩٧٨ منداڵ بەناز تۆفیق میران مستەفا ٧/١/١٩٧٨ منداڵ نیان عبداللە محمد حاجی عبداللە ٢٦/٩/١٩٧٨ منداڵ ئاشنا فتح اللە حیدر فتح اللە ٥/١/١٩٧٨ منداڵ اسماعیل محمد عبداللە احمد ٣/٣/١٩٧٩ منداڵ ابراهیم کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٧٨ منداڵ نەورۆز عبداللە علی رحیم ١٢/٥/١٩٧٨ منداڵ گۆنا عثمان محمج محمداین ١/١/١٩٧٩ منداڵ کاروان فرید مستەفا مولود ٤/١/١٩٧٨ منداڵ نجم الدین محمد صالح ٧/١/١٩٧٨ منداڵ ڕۆشنا رشید احمد رحمان ٧/١/١٩٧٧ منداڵ فەریدە اسکندر عبداللە عبدالکریم ٧/١/١٩٧٧ منداڵ محسن مستەفا فرج سعید ٥/٣/١٩٧٧ منداڵ ڤیان حسین تۆفیق نادر ٧/١/١٩٧٧ منداڵ پەروێز عبداللە على رحیم ٨/١/١٩٧٧ منداڵ گوڵناز مجید احمد محمد ١/١/١٩٧٨ منداڵ پەرویز عبداللە على رەحیم ٨/١/١٩٧٧ منداڵ کەویار حسین تۆفیق نادر ٧/١/١٩٧٧ منداڵ رسول محمد صالح رشید ٧/١/١٩٧٧ منداڵ مختار على محمود ٧/١/١٩٧٧ منداڵ شیلان تۆفیق حمە على ٧/١/١٩٧٦ منداڵ بێخاڵ محمود مصطفی محمد ٧/١/١٩٧٦ منداڵ صلاح فائق تۆفیق ٧/١/١٩٧٦ منداڵ دانا کمال رەشید ٧/١/١٩٧٦ منداڵ اسعد حبیباللە معروف محمود ٧/١/١٩٧٦ منداڵ خلیل عبداللە سۆفی علی ١٠/١/١٩٧٦ منداڵ کاروان رشید محمد قادر ٧/١/١٩٧٦ منداڵ شاخەوان حسین تۆفیق نادرچ ٧/١/١٩٧٦ منداڵ کویستان لیتف شیخ حسن ٧/١/١٩٧٦ منداڵ نگین احمد محمدوەیس ١/١/١٩٧٦ منداڵ یحی محمود مصطفی محمد ١٤/٧/١٩٧٥ منداڵ شەهلا علی عبدالکریم کریم ١/١/١٩٧٦ منداڵ عامر عبداللە محمد حاجی عبداللە ١/١/١٩٧٦ منداڵ عبدالرحمن کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٧٥ منداڵ ئازاد لتیف شیخ حسن ٧/١/١٩٧٥ منداڵ ابوبکر محمد صاڵح ٧/١/١٩٧٥ منداڵ جوان تۆفیق حمە على ٧/١/١٩٧٤ سەڵت شیرین احمد حمەامین پیرویس ٧/١/١٩٧٤ سەڵت حمیدە حسین حمەصاڵح ٧/١/١٩٧٤ سەڵت ابراهیم محمد عبداللە احمد ٧/١/١٩٧٤ سەڵت گەلاوێژ عبدالکریم عبداللە محمد ٧/١/١٩٧٤ سەڵت مهاباد کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٧٤ سەڵت رقیە محمود مصطفی محمد ٧/١/١٩٧٣ سەڵت کەژاڵ احمد حمەامین پیرویس ٧/١/١٩٧٣ سەڵت بەیان عبداللە محمد حاجی عبداللە ١٢/١/١٩٧٣ سەڵت رحمن رحیم کریم وەسمان ٧/١/١٩٧٣ سەڵت کاروان حمەڕشید قادر محمد ٢/١/١٩٧٤ سەڵت ئاوات تۆفیق حمە على ٧/١/١٩٧٢ سەڵت شهلا محمد عبداللە احمد ٥/١/١٩٧٢ سەڵت جیران محمد صالح ٧/١/١٩٧٢ سەڵت زەهرا حمەرەحیم حمەحسین حمەعزیز ٦/١/١٩٧١ سەڵت فلاح فائق تۆفیق ٧/١/١٩٧١ سەڵت شهلا حمەباقى محمود اولقادر ١/١/١٩٧٢ سەڵت گولباخ کریم نجیب بارام ١/١/١٩٧٢ سەڵت عمر على عباس احمد ٧/١/١٩٧١ سەڵت غفار محمود احمد ٧/١/١٩٧٠ سەڵت بەهار فائق تۆفیق میران ٧/١/١٩٧٠ خێزاندار گیلاس على محمد سعید ٧/١/١٩٧٠ سەڵت طە على شریف محمود ٧/١/١٩٧٠ سەڵت بەرزان حسین حکیم صادق ٣٠/٨/١٩٦٩ سەڵت بدیعە احمد محمد ٧/١/١٩٦٩ سەڵت عمر کریم محجمد عبداللە ٧/١/١٩٦٩ سەڵت عمر على قادر ٢/١/١٩٧٠ سەڵت سارا محمود مصطفى محمد ٧/١/١٩٦٨ سەڵت صالح محمد محمدامین ٧/١/١٩٦٧ سەڵت زارا مشیر مصطفی ٧/١/١٩٦٦ خێزاندار کەژان محمد صالح ٧/١/١٩٦٤ خێزاندار فهیمە فرج محمود ٧/١/١٩٦٤ خێزاندار کەیوان حمەامین صالح محمد ٧/١/١٩٧٥ سەڵت اقباڵ حمەخان کریم مصطفی ٧/١/١٩٦٣ خێزاندار پەروین محمود نادر علی ٧/١/١٩٦١ خێزاندار حمەنجیب زین الدین حبیب محمود ٧/١/١٩٦١ سەڵت ڕوناک فرج کریم رحیم ٢/١/١٩٦٠ خێزاندار رابعە محمد مولود مجید ٧/١/١٩٥٩ خێزاندار توبا شفیع اللە کرم ٧/١/١٩٥٨ خێزاندار محمود غفرو على مهدى ١/١/١٩٥٨ سەڵت لتیف سعید محمد عبدالرحمن ٧/١/١٩٥٧ سەڵت پیرۆزە حسین سعید ٧/١/١٩٥٤ خێزاندار حمەعلى فتاح سعید احمد ٧/١/١٩٥٣ خێزاندار امین احمد مرادخان ٧/١/١٩٥٣ خێزاندار خدیجە محمد عبداللە خوامراد ٧/١/١٩٥١ خێزاندار حسین تۆفیق نادر احمد ٧/١/١٩٤٩ خێزاندار احمد حمەامین پیرویس خیرویس ٧/١/١٩٤٦ خێزاندار عبدالکریم عبداللە محمد ٧/١/١٩٤٦ خێزاندار تۆفیق حمە على عبداللە ٧/١/١٩٤٣ خێزاندار فهیمە صاڵح محمد امین ٧/١/١٩٤١ خێزاندار محمد صالح رشید ٧/١/١٩٤٠ خێزاندار محمود مصطفی محمد رحمن ٧/١/١٩٣٨ خێزاندار نهیە مۆمن اسحاق ٧/١/١٩٣٤ خێزاندار کریم محمد عبداللە ٧/١/١٩٣٤ خێزاندار مجید احمد محمد حمەحسین ٧/١/١٩٣٤ خێزاندار فائق تۆفیق میران مصطفی ٧/١/١٩٣٣ خێزاندار احمد حمەسعید رەزا مرادخان ٧/١/١٩٣٢ خێزاندار حمەصاڵح حسین کریم حمەڕەزا ٧/١/١٩٣١ خێزاندار امینە میراحمد عزیز ٧/١/١٩٢٨ خێزاندار هواس تۆفیق بارام مصطفی ٧/١/١٩٢٤ خێزاندار
سەردانیکردنی ئەدمۆندز بۆ هەورامان
سەرادنیکردنی ڕۆژهەڵاتناس و سیاسەتمەداری بەریتانی و ڕاوێژکاری وەزارەتی ناوخۆی عێراقی سیسیل جۆن ئەدمۆندزە، لە نێوان ساڵانی ١٩١٩-١٩٤٣، بەچەند مەبەستێکی سیاسی و فەرهەنگی و دانوستان، سەردانی بیارە و تەوێڵە و هانەگەرمڵە و باخەکۆن و ئێلانپێی هاواری کردوە. لەگەڵ سەردارانی شوێنەکان کۆبووەتەوە، لەوانە، قادربەگی جافرسان لە تەوێڵە و ئەفراسیاب بەگ لە هانەگەرمڵە و مەحمود خانی دزڵی لە ئـێڵانپێ. هەندێک شوێنیان چەندجارێک سەردانیکردووەتەوە و چەند شەوێک ماوەتەوە، لەوانە تەوێڵە. یەکەم سەردانی ساڵی ١٩١٩ و دووەمجار ساڵی ١٩٤٣ بووە. وەسفیکی وردی بیناسازی و باخ و پیشەکانی کردووە.
سەردانی مەولانا خالد بۆ تەوێڵە و هەورامان
سەردانیکردنی ناوبەناوی ڕابەر و نوێکەرەوەی تەریقەتی نەقشبەندی مەولانا خالدی شارەزورییە بۆ تەوێڵە. لە نێوان ساڵانی ١٧٩٤-١٧٩٨دا چەندجارێک سەردانی تەوێڵەی کردووە. ئەم سەردانانەی بە گەنجی ئەنجامداوە و لەوکاتەدا شێخ عوسمانی سراجەدین، کە پاشان دەبێتە جێنشینی لە تەوێڵە، ١٤ ساڵان بووە. لەبەر پەیوەندیی دەروونیی بە وڵاتی خۆی و خەلیفە و موریدانییەوە لە هەورامان و ئولفەتی خێزانییەوە، هاوینان بەغدای بەجێهێشتووە و هاتوەتە هەوارەکانی هەورامان. بە تایبەت ساڵانی ١٨٢٠، ١٨٢١، ١٨٢٢ و لە سەر داخوازیی خەڵکی شام ١٨٢٢ هەورامان بەجێدێڵێت.