دوورخستنەوەی (مامەڕەزا) بۆ هەڵەبجه

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-14


مامەڕەزا، برای شێخ عەبدولکەریمی شەدەڵە و سەرۆکی کۆمەڵەی ھەقەکانە. ساڵی ١٩٠٥ لە (شەدەڵە) لەدایکبووە. پیاوێکی گەنمڕەنگ، سەنگین، لەسەرخۆ، قسەخۆش و ڕوناکبیر بووە. جگە لە زمانی کوردی، عەرەبی و فارسیشی زانیوە. شارەزای مێژووی گەلەکەی و ئەدەبیاتی کوردی و فارسی بووە. ژیانی ھاوسەرگیری پێکھێناوە و چوار کوڕ (شێخ مستەفا، شێخ حەمید و شێخ محەممەد و شێخ تەھا)ی ھەبووە. پاش کۆچیدوایی شێخ عەبدولکەریم، مامەڕەزا جێگەی گرتووەتەوە و کۆمەڵێکک بنەمای بۆ هەقایەتی داڕشتووە. ساڵی ١٩٤٤ ئینگلیزەکان دەستگیریانکردووە و سەدان مورید و شوێنکەوتەی، بۆ ئازادبوونی بەپێ بەرەو کەرکووک بەڕێکەوتوون و داوای ئازادکردنیان کردووە. ئینگلیزەکان بەو مەرجەی لە هەڵەبجە دابنیشێت، ئازادیانکردووە. ئەو کاتەی لە هەڵەبجە بووە، دەیان لایەنگر و ڕۆشنبیری وەک (کەریم زەند) و (جەمال بابان) سەردانیانکردووە. ساڵی ١٩٦١ کۆچیدواییکردووە و لە زێدی خۆی بەخاکسپێرراوە.

سەرچاوەکان:

  1. کرد ترک عرب، سی. جی. ادموندز، ترجمە: جرجیس فتح اللە، مطبعە التایمس، بغداد، ١٩٧١، ص١٨٨- ١٨٩.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (عەبدوڵا محەممەد شەریف)، لە ٣٠ی ١١ی ٢٠٠٨، لە سلێمانی.
  3. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (کەریم زەند)، لە ١٤ی ١١ی ٢٠٠٨، لە سلێمانی.
  4. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (جەمال بابان)، لە ٥ی ١ی ٢٠٠٩، لە سلێمانی.

ئامادەکردنی: ڕێبوار حەمەتۆفیق

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

وەرزی هەڵەبجە

پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە‌ بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.

ئامادەبوون بۆ چل ساڵی

کورتە فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ١٣ خولەک فۆرمات: Dvcam، بەرهەمی: خۆرهەڵاتی کوردستانە. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و دەرهێنان و بەرهەمهێن و دەنگدانەر و مۆنتێر: مهرداد سلێمانییە. وێنەگر: سیامەک سلێمانی. دەنگهەڵگر: ئارەش ڕەسافی. بێژەری دەق: سەعید سلێمانی. موزیک: هەڵبژاردە. کورتەی فلیمەکە: گێڕانەوەی تێپەڕبوونی ژیانی دەرهێنەری فلیمسازی و تەنگەژە و هەڵچون و داچوونی ژیانی ئەو دەرهێنەرەیە. بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٦ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پیشاندراوە. مهرداد سلێمانی: لە دایکبووی ١٩٧٤ی کرماشانە. بەکالۆریۆسی لە سینەمادا هەیە. مامۆستای دەرهێنان و مۆنتاژە. چەند ئەزمونێکی فلیمۆگرافی هەیە.

ئاوێنە

کورتە فلیمە. ساڵی ٢٠٠٥ بەرهەمهێنراوە. لە نوسین و سیناریۆیی (سەنعان فایەق هانەدنی)یە، دەرهێنانی (سەردار قادر)بووە، ئەنجومەن تەوێڵەیی کاری وێنەگرتنی بۆ کردووە، تەلەفزیۆنی خاک مۆنتاژی بۆ فلیمەکە کردووە. ئەکتەرەکانی (شەیما حەمەئەمین، بابا سەنعان، شەیدا شارەزووری، هۆشمەن محەممەد، ئاشنا بورهان)بوون.

ئەنفال ئەڵقەی بووکێنی فڕاندم

فلیمێکی دیکۆمێنتەریی ١٨ خولەکییە. ساڵی ٢٠١٠ بەرهەمهاتووە. بەرهەمهێن: تەلەفزیۆنی کەرکوک. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و نوسەری دەق و خوێندنەوە و دەرهێنەر: محەممەد سەید. وێنەگر: شێرزاد ئەکرەم. دەنگهەڵگر: ئەحمەد قادر. دەنگدانەر و مۆنتێر: دەریا دڵشاد. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەممەد عەزیز. بابەتی فلیم: سیاسی، کۆمەڵایەتی. بابەت: دوو قەیرەکچی دەزگیراندار، ئامۆزا دەزگیرانەکانیان بەر شاڵاوی ئەنفال دەکەون و... بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٩ ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پێشکەشکراوە.

ئەو ڕۆژەی هەناسەیان لێسەندمەوە

فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ساڵی ٢٠١٦ بەرهەمهاتووە. بەرهەمی کۆمپانیای (بەمۆ)یە. بیرۆکە و دەرهێنانی: عوسمان محەممەد. وێنەگرتن و مۆنتاژ: بەهجەت بەکر. مۆسیقا: ڕێباز سادق. باس لە سەختیی ژیانی بەرکەوتەی کیمیاباران (کامیل عەبدولقادر) دەکات. ساڵی ٢٠١٩ بەشداری فیستیڤاڵی فیلیمس (سەلامەت)ی لە تاران کردووە.

ئەوکاتەی بابا نۆئێل گریا

سیناریۆ و دەرهێنانی ڕەحیمی زەبیحی. کامێرا: ئەمیر عەلی وەیسی. دەنگهەڵگر: ئەرستۆ موسەخەری. نواندنی: (سەڵاحەڕەش، شوان عەتووف، جەلیل ڕەحمان زادە، جەبار محەممەد، نیگا بەکر، نەوزاد مەجید، دەوەن نەوزاد، عەلی زەبیحی، جەلیل سەعید، ئاشتی عەبدوڵڵا، بەرزان حامید و چەند بەشداربوویەکی تر). لاوانەوە و گۆرانیی سەرەتا و کۆتایی: هومایون ساحیب. یادکردنەوەی بیست و دوو ساڵەی کیمیابارانی هەڵەبجە، لە ١٦-١٧ی ٣ی ٢٠١٠ لە هۆڵی ئەحمەد موختار پیشاندراوە.