تاقانەکانی هەڵەبجە

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-15


ئەو هاوڵاتییانەن، کە لە کیمیابارانکردنی ساڵی ١٩٨٨ی هەڵەبجەدا، تەواوی کەسوکارەکانیان لە دەستداوە و بە تەنیا ماونەتەوە:

١- ئاراس عابد ئەکرەم: ساڵی ١٩٦٦ لەدایکبووە. ١٢ ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و باوک و چوار برا و شەش خوشک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.

٢- ئەکرەم محەممەد مەحموود: ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبووە. پیشەی فەرمانبەرە، دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. پێنج کەسی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و باوک و سێ برا. ژیانی ھاوسەریی پێکنەهێناوە.

٣- ئیکرام کەریم حەمەئەمین: ساڵی ١٩٦٥ لەدایکبووە. دانیشتووی سلێمانییە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون. دایک و دوو برا و خوشکێکی شەھید بوون. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٤- زەمزەم عەبدولکەریم حامید: ساڵی ١٩٨٧ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. نیشتەجێی شارۆچکەی دەربەندیخانە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و باوک و خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە.

٥- خەرمان ئیسماعیل: ساڵی ١٩٨٧ لەدایکبووە. ئێستە فەرمانبەرە، دانیشتووی خانەقینە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و خوشکێک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە.

٦- ئالان توفیق: ساڵی ١٩٨٧ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و پێنج خوشک و برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە.

٧- ئیدریس عەبدولقادر مستەفا: ساڵی ١٩٧٢ لەدایکبووە. پیشەی ئەفسەرە. دانیشتووی شاری هەڵەبجەیە. هەشت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و پێنج خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە.

٨- سوعاد حەسەن محەممەد: ساڵی ١٩٥٣ لەدایکبووە. کابانی ماڵە، ئێستە نیشتەجێی سلێمانین، گەڕەکی سەرچنار، پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە.

٩- تاھیر کەریم عەلی: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە، پێشتر و ئیستاش دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. هەشت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و سێ برا و سێ خوشک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی شەش منداڵە.

١٠- مزەفەر ئەسکەندەر عەبدوڵا: ساڵی ١٩٧٨ لەدایکبووە. کاسبە، ئێستە دانیشتووی ناحیەی خورماڵە. شەش ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

١١- شایستە نەریمان مستەفا: ساڵی ١٩٨٣ لەدایکبووە. مامۆستایە و دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و خوشکێک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە.

١٢- بەیان حەسەن حسێن: ساڵی ١٩٧٩ لەدایکبووە. کابانی ماڵە. دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو برا و خوشکێک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە.

١٣- سەروەر جەمال ڕەشید: ساڵی ١٩٦٩ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی گەڕەکی جوولەکان بووە. ئێستا نیشتەجێی شاری سلێمانییە. دە ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و پێنج برا و سێ خوشک، ساڵی ٢٠٠٥ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە‌.

١٤- کامەران نەورۆز حەیدەر: ساڵی ١٩٧٦ لەدایکبووە. دانیشتووی وڵاتی بەریتانیایە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و چوار برا و خوشکێک، ساڵی ٢٠٠٢ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە.

١٥- سەبیحە مەحموود سەعید: ساڵی ١٩٥٠ لەدایکبووە. کابانی ماڵە، ئێستە دانیشتووی شاری کەرکوکە. سێ ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و خوشکێک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی ھەشت منداڵە.

١٦- نەسرین عەبدولقادر عەبدوڵا: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. پیشەی کابانی ماڵە، دانیشتووی ھەڵەبجەیە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو برا و خوشکێک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە.

١٧- یادگار سەعید: ساڵی ١٩٧٠ لەدایکبووە. کاسبە، دانیشتووی ھەڵەبجە- شەھیدانە، نۆ ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و شەش برا و خوشکێک. ١٩٩١ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

١٨- نیھایەت محەممەد ئەمین: ساڵی ١٩٥٣ لەدایکبووە. کابانی ماڵە، دانیشتووی سلێمانییە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و خوشکێک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

١٩- ھونەر محەممەد ڕەشید: ساڵی ١٩٨٠ لەدایکبووە. ئاسایشە، دانیشتووی ھەڵەبجەیە. شەش ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢٠- خانم ئەحمەد محەممەد: ساڵی ١٩٧٤ لەدایکبووە. فەرمانبەرە و دانیشتووە ھەڵەبجەیە لە گەڕەکی کیمیاباران. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و چوار خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢١- زینە حەیدەر عومەر: ساڵی ١٩٥١ لەدایکبووە. کابانی ماڵە و دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. دوو ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوکی و خوشکی. ساڵی ١٩٦٩ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دە منداڵە.

٢٢- ئەکرەم بارام تۆفیق: ساڵی ١٩٨٠ لەدایکبووە. ڕاگەیاندکارە و دانیشتووی شاری ھەڵەبجە- فەرمانبەرانە. دوو ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک. ژیانی ھاوسەری پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.

٢٣- تەلیعە محەممەد فەرەج: ساڵی ١٩٥٤ لەدایکبووە. کابانی ماڵە و دانیشتووی گوندی (مەلاوەیس)ی سەر بە شارۆچکەی خورماڵە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و سێ برا و دوو خوشک، ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی شەش منداڵن.

٢٤- ڕەنجدەر عەلی سەعید: ساڵی ١٩٨٥ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و چوار خوشک و برایەک. سەڵتە و ھاوسەرگیریی نەکردووە.

٢٥- دڵشاد محێدین محەممەد: ساڵی ١٩٦٥ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و ئێستە دانیشتووی وڵاتی سویدە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک، ساڵی ١٩٨٧ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.

٢٦- شادان ھیوا محەممەد: ساڵی ١٩٧٨ لەدایکبووە. پیشەی مامۆستایە و دانیشتووی وڵاتی نەرویجە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو براو خوشکێک، ساڵی ١٩٩٩ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢٧- ئیسماعیل ئیبراھیم مەجید: ساڵی ١٩٧٣ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی وڵاتی بەریتانیایە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و سێ برا، ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵن.

٢٨- فەریدە حەمەسەعید محەممەد: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. کابانی ماڵە و دانیشتووی سلێمانییە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، ساڵی ١٩٨٠ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢٩- محەممەد عەلی محەممەد ئەمین: ساڵی ١٩٧٤ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی دەربەندیخانە. چوار ئەندامی خێزانەکەی ئەنفال کراون، باوک و خوشک و دوو برا، ساڵی ١٩٩٥ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵن.

٣٠- عومەر سڵێمان قادر: ساڵی ١٩٧٩ لەدایکبووە. پیشەی فەرمانبەرە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. نۆ ئەندامی خێزانەکەی ئەنفال کراون، باوک و دایک و دوو خوشک و پێنج برا، ساڵی ٢٠٠٦ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە.

٣١- فەرید عەبدوڵا عەزیز: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. ١٢ ئەندامی خێزانەکەی ئەنفال کراون، باوک و دایک و چوار خوشک و شەش برا، ساڵی ١٩٨٥ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە.

سەرچاوەکان:

  1. تاقانەکانی جینۆساید لە کوردستان، ئیسماعیل ھەناری، چاپی یەکەم، ٢٠١٦، ل٥١٩-٦٥١.
  2. هەڵەبجەناسی، ئامادەکردن و کۆکردنەوەی: ئارام شەمێرانی، بەرگی یەکەم، چاپ یەکەم، تاران، ٢٠٢٢، ل١٠٦-١٠٧.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

5

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

وەرزی هەڵەبجە

پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە‌ بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.

ئامادەبوون بۆ چل ساڵی

کورتە فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ١٣ خولەک فۆرمات: Dvcam، بەرهەمی: خۆرهەڵاتی کوردستانە. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و دەرهێنان و بەرهەمهێن و دەنگدانەر و مۆنتێر: مهرداد سلێمانییە. وێنەگر: سیامەک سلێمانی. دەنگهەڵگر: ئارەش ڕەسافی. بێژەری دەق: سەعید سلێمانی. موزیک: هەڵبژاردە. کورتەی فلیمەکە: گێڕانەوەی تێپەڕبوونی ژیانی دەرهێنەری فلیمسازی و تەنگەژە و هەڵچون و داچوونی ژیانی ئەو دەرهێنەرەیە. بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٦ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پیشاندراوە. مهرداد سلێمانی: لە دایکبووی ١٩٧٤ی کرماشانە. بەکالۆریۆسی لە سینەمادا هەیە. مامۆستای دەرهێنان و مۆنتاژە. چەند ئەزمونێکی فلیمۆگرافی هەیە.

ئاوێنە

کورتە فلیمە. ساڵی ٢٠٠٥ بەرهەمهێنراوە. لە نوسین و سیناریۆیی (سەنعان فایەق هانەدنی)یە، دەرهێنانی (سەردار قادر)بووە، ئەنجومەن تەوێڵەیی کاری وێنەگرتنی بۆ کردووە، تەلەفزیۆنی خاک مۆنتاژی بۆ فلیمەکە کردووە. ئەکتەرەکانی (شەیما حەمەئەمین، بابا سەنعان، شەیدا شارەزووری، هۆشمەن محەممەد، ئاشنا بورهان)بوون.

ئەنفال ئەڵقەی بووکێنی فڕاندم

فلیمێکی دیکۆمێنتەریی ١٨ خولەکییە. ساڵی ٢٠١٠ بەرهەمهاتووە. بەرهەمهێن: تەلەفزیۆنی کەرکوک. ئامادەکاری بابەت و سیناریۆ و نوسەری دەق و خوێندنەوە و دەرهێنەر: محەممەد سەید. وێنەگر: شێرزاد ئەکرەم. دەنگهەڵگر: ئەحمەد قادر. دەنگدانەر و مۆنتێر: دەریا دڵشاد. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەممەد عەزیز. بابەتی فلیم: سیاسی، کۆمەڵایەتی. بابەت: دوو قەیرەکچی دەزگیراندار، ئامۆزا دەزگیرانەکانیان بەر شاڵاوی ئەنفال دەکەون و... بەشداری دوەمین فیستیڤاڵی فلیمی دیکۆمێنتەریی هەڵەبجەی شەهیدی کردووە. ١٩ ی ١٠ی ٢٠١١ لە هەڵەبجە پێشکەشکراوە.

ئەو ڕۆژەی هەناسەیان لێسەندمەوە

فلیمێکی دیکۆمێنتارییە. ساڵی ٢٠١٦ بەرهەمهاتووە. بەرهەمی کۆمپانیای (بەمۆ)یە. بیرۆکە و دەرهێنانی: عوسمان محەممەد. وێنەگرتن و مۆنتاژ: بەهجەت بەکر. مۆسیقا: ڕێباز سادق. باس لە سەختیی ژیانی بەرکەوتەی کیمیاباران (کامیل عەبدولقادر) دەکات. ساڵی ٢٠١٩ بەشداری فیستیڤاڵی فیلیمس (سەلامەت)ی لە تاران کردووە.

ئەوکاتەی بابا نۆئێل گریا

سیناریۆ و دەرهێنانی ڕەحیمی زەبیحی. کامێرا: ئەمیر عەلی وەیسی. دەنگهەڵگر: ئەرستۆ موسەخەری. نواندنی: (سەڵاحەڕەش، شوان عەتووف، جەلیل ڕەحمان زادە، جەبار محەممەد، نیگا بەکر، نەوزاد مەجید، دەوەن نەوزاد، عەلی زەبیحی، جەلیل سەعید، ئاشتی عەبدوڵڵا، بەرزان حامید و چەند بەشداربوویەکی تر). لاوانەوە و گۆرانیی سەرەتا و کۆتایی: هومایون ساحیب. یادکردنەوەی بیست و دوو ساڵەی کیمیابارانی هەڵەبجە، لە ١٦-١٧ی ٣ی ٢٠١٠ لە هۆڵی ئەحمەد موختار پیشاندراوە.