نارنجڵە

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08

سەرچاوە ئاویەکان

لاپەڕەی 432

چەم

کەوتووەتە سنوری گوندی (نارنجڵە)ی سەر بە ناحیەی (بیارە)‌. لە باکوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو خۆرئاوا درێژ بووەتەوە. کەوتووەتە نێوان (چەمی هانە کەمەڵە و گۆڕستانی نارنجڵە لە باکور و قەڵای سەنگی سیاو لە خۆرهەڵات و گوندی دەرەوکێ و چەمی بنجەودڕەی لە باشور و دۆڵی باخە تازە لە خۆرئاواوە). چەند دۆڵێکی تێدایە وەکو: دۆڵی مەڵاڵە و دۆڵی نارنجڵەی کۆن و چەندین کانیاوی تێدەڕژێت وەکو (کانی نارنجڵە و کانی مزگەوت و کانی لارەدەر و کانی باخی کەیوا و کانی باخی باقڵ) و ئاوی ئەمانە کۆدەبێتەوە و چەمەکە دروستدەکەن. سەرەڕای ئەوەی، کە ساڵانە بەفر و بارانێکی زۆری لێدەبارێت بە تایبەتی لە چیای ملەگا کۆرێ و چیای گومەکە و کۆدەبێتەوە و بە نێویدا ڕێڕەو دەکات بە ئاڕاستەی خۆرئاوا دەڕوات. بە باکوری گوندی (خارگێڵان)دا ڕێڕەو دەکات و دەچێتە نێو دەشتی سەبان و دەشتی شارەزوور، تاوەکو دەگاتە باشوری گوندی دێکۆن و بە بەشی خۆرئاوای شاری خورماڵدا تێدەپەڕێت، لە بەرزیی (١١٢٩م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە دەستپێدەکات بۆ بەرزیی (٧٣٧م) لە ئاوڕێژگەکەی. درێژییەکەی لە پێنج کیلۆمەتر زیاترە. کۆمەڵێک باخ و زەویی کشتوکاڵی بۆ ئاودێریکردن پشت بەم چەمە دەبەستن. دەڕژێتە دەریاچەی دەربەندیخانە.

سەرچاوەکان:

  1. سەردانی مەیدانیی ئامادەکار بۆ شوێنەکە، لە ٣ی ٣ی ٢٠٢٣.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ مامۆستا (سەباح نارنجڵەیی)، لەدایکبوو: ١٩٦٢، بڕوانامە: دبلۆم، پیشە: مامۆستا، لە ٣ی ٣ی ٢٠٢٣.
  3. بەکارهێنانی بەرنامەی (Google earth pro).

ئامادەکردنی: د. ڕێباز لوقمان مستەفا

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

چاوەپان

بە دووریی (٢٠٠م) لە باشوری خۆرئاوای گوندی (خێڵی حەمە)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). درێژ دەبێتەوە بۆ گوندی (بەشارەتی سەروو). هەرچەندە لە سنورى گوندى (خێڵى حەمە)دایە، بەڵام زیاتر جوتیارانى گوندی (بەشارەتی سەروو) سودیلێدەبینن.

زیاتر بزانە
چەم

چاوگە درێژ

بە دووریی (٥٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (کوڵکنیی سەروو)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، بۆ گوندی (تەپی سەفای سەروو) درێژدەبێتەوە. درێژییەکەی دوو کیلۆمەتر زیاترە. ئاوەکەی بۆ کشتوکاڵ سودیلێوەردەگیرێت.

زیاتر بزانە
چەم

چاوگی خواروو

کەوتووەتە سنوری گوندی (کۆڵیژێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە باشوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو باکوری خۆرئاوا درێژ بووەتەوە، لە یەکگرتنی ئاوی (نسارە گولانە و کانی یاسەمین) دروستدەبێت. درێژییەکەی نزیکەی دوو کیلۆمەتر دەبێت. دوو لقە جۆگەی لاوەکی تری دێتەوەسەر.

زیاتر بزانە
چەم

چەمەکانی ئەو دیوی دەرەتوێ

کەوتووەتە باکوری گوندی (دەرەتوێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە کۆمەڵە باخێک وەک (دەرەی هاڵیتی، کانیەی حەمەد، ڕێوڵان، قنودەرەی) پێکدێت و سەنتەری گوندی دەرەتوێ کەوتووەتە بەردەمی. لە گوندەکەوە ڕێگایەکی خۆڵی بۆ دەڕوات. ناوچەیەکی کوێستانییە، بەڵام کەم ئاوە. باخەکانی لە دار گوێز و هەنار و هەنجیر و قەیسی و ترێ و قۆخ پێکهاتووە.

زیاتر بزانە
چەم

چەمەکەلی

کەوتووەتە زنجيرە (چياى شنروێ) لە باشورى هاوينەهەوارى (وەزگێڵ) و ‌دامێن لوتکەى (بەفرى ميرى). بەدرێژایی نزیکەی چوار کيلۆمەتر شۆڕ دەبێتەوە تا دەگات بە گوندى (هاوار) و لە سنوری شارۆچکەی بیارەدایە. بە بەراورد بە شيوەکانى بەرەى خۆرئاواى زنجيرە چياکە تەڕ و چڕترە بە گژوگیا.

زیاتر بزانە
چەم

چەمی ئاش

کەوتووەتە باشوری گوندی (دەرەشیشی سەروو)ی سەر به ‌ناحیەی (خورماڵ). (٥٠٠م) لە گوندەکەوە دوورە. ڕووبەری دوو دۆنم زەویی کشتوکاڵی ئاودێریدەکات. درێژییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتردەبێت. لەبەرئەوەی لە کۆندا ئاشی تێدا بووە، بۆیە بە چەمی ئاش ناوبانگیدەرکردووە و ئاوی چەند کانییەک و باراناوی تێدا کۆدەبێتەوە بەرەو خۆرئاوایی گوندەکە دەڕوات.

زیاتر بزانە
چەم