سەرگەت

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-09

سەرچاوە ئاویەکان

لاپەڕەی 406

چەم

کەوتووەتە سنوری گوندی (سەرگەت)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە باکوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو باشوری خۆرئاوا درێژ بووەتەوە. لە ئەنجامی یەکگرتنی هەریەکە لە چەمەکانی (دەرەیمەڕ، هانە توتمان، چەمی شەڵواندڕ) دروستدەبێت. دوای ئەوەی ئاوی هەریەکە لە کانیاوەکانی (هەمەشوانە و کلکەی ئەسپ و گوێزە کوێر) ی تێدەڕژێت و بە ئاڕاستەی باشوری خۆرئاوا ڕێڕەودەکات و ژمارەیەکی زۆر باخی میوەی لەسەر دروستکراوە بە تایبەتی هەنار و گوێز و توو. دەچێتە باشوری خۆرئاوای سەرگەت و بە چەمی دارچەقالە ناودەبرێت و بەردەوام دەبێت لە ڕێڕيوکردن تا لەگەڵ چەمی گوڵپ یەکدەگرن و بە دۆڵی بانی بەرمەڕاندا تێپەڕ دەبێت و بە چەمی خەندەق ناسراوە و بە نێو گوندی ئاوای ڕۆستەم بەگ و شاری خورماڵدا ڕێڕەودەکات و دەڕژێتە چەمی زەڵمەوە لە باکوری شاری خورماڵدا. لە ڕووی جوگرافییەوە کەوتووەتە نێوان کانی سور و قەڵای سەرگەت لە خۆرئاوا و لوتکەی ملەی هەربەدۆڵ لە خۆرهەڵات. لە بەرزیی (١١١٠م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە دەستپێدەکات بۆ بەرزیی (٩٩٧م) لە ئاوڕێژگەکەی، درێژی نزیکەی سێ کیلۆمەترە.

سەرچاوەکان:

  1. سەردانی مەیدانیی ئامادەکار بۆ شوێنەکە، لە ١ی ٣ی ٢٠٢٣.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (سەید عەفان دەرەمەڕی)، لەدایکبوو: ١٩٦٨، ئاستی خوێندن: ناوەندی، پیشە: کاسب، لە ١ی ٣ی ٢٠٢٣.
  3. بەکارهێنانی بەرنامەی (Google earth pro).

ئامادەکردنی: د. ڕێباز لوقمان مستەفا

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

چاوەپان

بە دووریی (٢٠٠م) لە باشوری خۆرئاوای گوندی (خێڵی حەمە)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). درێژ دەبێتەوە بۆ گوندی (بەشارەتی سەروو). هەرچەندە لە سنورى گوندى (خێڵى حەمە)دایە، بەڵام زیاتر جوتیارانى گوندی (بەشارەتی سەروو) سودیلێدەبینن.

زیاتر بزانە
چەم

چاوگە درێژ

بە دووریی (٥٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (کوڵکنیی سەروو)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، بۆ گوندی (تەپی سەفای سەروو) درێژدەبێتەوە. درێژییەکەی دوو کیلۆمەتر زیاترە. ئاوەکەی بۆ کشتوکاڵ سودیلێوەردەگیرێت.

زیاتر بزانە
چەم

چاوگی خواروو

کەوتووەتە سنوری گوندی (کۆڵیژێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە باشوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو باکوری خۆرئاوا درێژ بووەتەوە، لە یەکگرتنی ئاوی (نسارە گولانە و کانی یاسەمین) دروستدەبێت. درێژییەکەی نزیکەی دوو کیلۆمەتر دەبێت. دوو لقە جۆگەی لاوەکی تری دێتەوەسەر.

زیاتر بزانە
چەم

چەمەکانی ئەو دیوی دەرەتوێ

کەوتووەتە باکوری گوندی (دەرەتوێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە کۆمەڵە باخێک وەک (دەرەی هاڵیتی، کانیەی حەمەد، ڕێوڵان، قنودەرەی) پێکدێت و سەنتەری گوندی دەرەتوێ کەوتووەتە بەردەمی. لە گوندەکەوە ڕێگایەکی خۆڵی بۆ دەڕوات. ناوچەیەکی کوێستانییە، بەڵام کەم ئاوە. باخەکانی لە دار گوێز و هەنار و هەنجیر و قەیسی و ترێ و قۆخ پێکهاتووە.

زیاتر بزانە
چەم

چەمەکەلی

کەوتووەتە زنجيرە (چياى شنروێ) لە باشورى هاوينەهەوارى (وەزگێڵ) و ‌دامێن لوتکەى (بەفرى ميرى). بەدرێژایی نزیکەی چوار کيلۆمەتر شۆڕ دەبێتەوە تا دەگات بە گوندى (هاوار) و لە سنوری شارۆچکەی بیارەدایە. بە بەراورد بە شيوەکانى بەرەى خۆرئاواى زنجيرە چياکە تەڕ و چڕترە بە گژوگیا.

زیاتر بزانە
چەم

چەمی ئاش

کەوتووەتە باشوری گوندی (دەرەشیشی سەروو)ی سەر به ‌ناحیەی (خورماڵ). (٥٠٠م) لە گوندەکەوە دوورە. ڕووبەری دوو دۆنم زەویی کشتوکاڵی ئاودێریدەکات. درێژییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتردەبێت. لەبەرئەوەی لە کۆندا ئاشی تێدا بووە، بۆیە بە چەمی ئاش ناوبانگیدەرکردووە و ئاوی چەند کانییەک و باراناوی تێدا کۆدەبێتەوە بەرەو خۆرئاوایی گوندەکە دەڕوات.

زیاتر بزانە
چەم