تووەقوت: تۆقوت

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-12


لاپەڕەی 375

چەم

بە درێژایی زیاتر لە کیلۆمەترێک ‌لە باکوری (گوندی پریسی سەروو) و باشوری گوندی (پریسی خواروو)وەوەیە. نزیکەی (٨٠%) سەرچاوە ئاوییەکانی گوندی پریسی سەرووی تێدەڕژێت و سەرچاوەی ئاودانی زەوییە کشتوکاڵییەکان و باخ و بێستانەکانە، کە بەپێی وتەی جوتیارانی بەتەمەنی هەردوو گوندی پریسی سەروو و پریسی خواروو، ئاماژە بەوەدەکەن، کە ناوچەیەکی گرنگی کشتوکاڵی بووە و توتن و کونجی و برنج و عەلی بابا و تەماتە و هەموو جۆرە سەوزە و تەڕەکاڵێکی هاوینە لە بەشە نزمەکانی دۆڵەکەدا (زەوییە بەراوەکان)دا کراوە و بەشە بەرز و دێمییەکانیشی کراوە بە دانەوێڵە، هەورەها چەندین باخی هەنار و هەنجیر و ترێ و میوەی لەخۆگرتووە، بەهۆی چڕیی درەختی لیوار چەم و ڕوبارەکانەوە (تو و بی و توڕک و زەل و قامیش و پونگە)وە، چەندین جۆر باڵندە و ئاژەڵی کێوی لەم دۆڵەدا دەژین، بەتایبەت (کەروێشک و پۆڕ و کەو و کوندەپەپو و ڕێوی و چالەک)، بەهۆی زۆریی سەرچاوە ئاوییەکانییەوە، لە ئێستادا حکومەت پۆند و بەنداوێکی گڵینی لەسەر دروستکردووە. بەرزیی بەنداوەکە (١٦م) و درێژیی (١٦٠م) و بڕی (١٠٧٢٣٦م٣) ئاو گلدەداتەوە و ڕووبەری ٥٥ دۆنم زەوی گوندی (پریسی خواروو) دەکات بە بەراو.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (ئەشرەف محەممەد عەزیز)، لەدایکبوو: ١٩٦٤، بڕوانامە: ئامادەيى، خەڵکى گوندی پریسی سەروو، لە ١٥ی ٢ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: ئوسامە ئەشرەف محەممەد

3

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

چاوەپان

بە دووریی (٢٠٠م) لە باشوری خۆرئاوای گوندی (خێڵی حەمە)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). درێژ دەبێتەوە بۆ گوندی (بەشارەتی سەروو). هەرچەندە لە سنورى گوندى (خێڵى حەمە)دایە، بەڵام زیاتر جوتیارانى گوندی (بەشارەتی سەروو) سودیلێدەبینن.

چاوگە درێژ

بە دووریی (٥٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (کوڵکنیی سەروو)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، بۆ گوندی (تەپی سەفای سەروو) درێژدەبێتەوە. درێژییەکەی دوو کیلۆمەتر زیاترە. ئاوەکەی بۆ کشتوکاڵ سودیلێوەردەگیرێت.

چاوگی خواروو

کەوتووەتە سنوری گوندی (کۆڵیژێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە باشوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو باکوری خۆرئاوا درێژ بووەتەوە، لە یەکگرتنی ئاوی (نسارە گولانە و کانی یاسەمین) دروستدەبێت. درێژییەکەی نزیکەی دوو کیلۆمەتر دەبێت. دوو لقە جۆگەی لاوەکی تری دێتەوەسەر.

چەمەکانی ئەو دیوی دەرەتوێ

کەوتووەتە باکوری گوندی (دەرەتوێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە کۆمەڵە باخێک وەک (دەرەی هاڵیتی، کانیەی حەمەد، ڕێوڵان، قنودەرەی) پێکدێت و سەنتەری گوندی دەرەتوێ کەوتووەتە بەردەمی. لە گوندەکەوە ڕێگایەکی خۆڵی بۆ دەڕوات. ناوچەیەکی کوێستانییە، بەڵام کەم ئاوە. باخەکانی لە دار گوێز و هەنار و هەنجیر و قەیسی و ترێ و قۆخ پێکهاتووە.

چەمەکەلی

کەوتووەتە زنجيرە (چياى شنروێ) لە باشورى هاوينەهەوارى (وەزگێڵ) و ‌دامێن لوتکەى (بەفرى ميرى). بەدرێژایی نزیکەی چوار کيلۆمەتر شۆڕ دەبێتەوە تا دەگات بە گوندى (هاوار) و لە سنوری شارۆچکەی بیارەدایە. بە بەراورد بە شيوەکانى بەرەى خۆرئاواى زنجيرە چياکە تەڕ و چڕترە بە گژوگیا.

چەمی ئاش

کەوتووەتە باشوری گوندی (دەرەشیشی سەروو)ی سەر به ‌ناحیەی (خورماڵ). (٥٠٠م) لە گوندەکەوە دوورە. ڕووبەری دوو دۆنم زەویی کشتوکاڵی ئاودێریدەکات. درێژییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتردەبێت. لەبەرئەوەی لە کۆندا ئاشی تێدا بووە، بۆیە بە چەمی ئاش ناوبانگیدەرکردووە و ئاوی چەند کانییەک و باراناوی تێدا کۆدەبێتەوە بەرەو خۆرئاوایی گوندەکە دەڕوات.