ئاوێسەر

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-09


لاپەڕەی 355

چەم

کەوتووەتە سەر هێڵی کەنتۆری(٢٠٠٠م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە دەستپێدەکات. سەرچاوەکەی بریتییە لە ئاوی دۆڵەکانی(شنگەدۆڵ و دەرەقوڵ لە باکوری ئاوێسەر و دەرەتاریک و دۆڵە قوڵ) و ئاوی چیاکانی(هەوارە بەرزە و کەمەرەبەلە و هەرزگا و جەمباز و هەوارو حەبسێ)، پاشان ئاوی چەندین کانیاوی تێدەڕژێت وەکو(هانە دەشتیلێ، هانە هەڵوچە، هانە دێوا، چەمەو چناری، هانەکڵە، کانی وەستا حەمەڕەحیم، کانی حاجی ئایزە، کانی لێژڵە، کانی دەرەتاریک، کانی سێمارەوار، هانەسوسو، کانی ژنان، کانی مزگەوت، پلورە). درێژییەکەی نزیکەی دوو کیلۆمەتر و نیو دەبێت تاوەکو دەگاتە سەنتەری شارۆچکەی تەوێڵە و لەگەڵ چەمی زاوەر یەک دەگرن و چەمی تەوێڵە دروستدەبێت و بەرەو باشوری خۆرئاوا ڕێڕەو دەکات، چەندین لقی دیکە و ئاوی چەندین کانی تێدەڕژێت.

سەرچاوەکان:

  1. قضاء هەڵەبجە دراسة فی الجغرافیة الأقلیمیة، عطا محمد علاءالدین، مطبعة تیشک، السلیمانیة، الطبعة الاولی، ٢٠٠٨، ص٩٥.
  2. تقییم جغرافی لاستخدمات الموارد المائیة فی حوض نهر زلم، محمد حمەصالح فارس الشهرزوری، رسالة ماجستیر، جامعة صلاح الدین، کلیة الاداب، ٢٠١٧، غیرمنشورة، ص١٥٥.
  3. جوگرافیایی هەورامان و دەرامەتە ئاوییەکانی لێکۆڵینەوەیەک لە جوگرافیایی پراکتیکی، ڕێباز حمەغریب هەورامانی، چاپی یەکەم، چاپخانەی حەمدی، سلێمانی، ٢٠١٧، ل١١٢و١١٣.

ئامادەکردنی: د. ڕێباز لوقمان مستەفا

6

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

چاوەپان

بە دووریی (٢٠٠م) لە باشوری خۆرئاوای گوندی (خێڵی حەمە)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). درێژ دەبێتەوە بۆ گوندی (بەشارەتی سەروو). هەرچەندە لە سنورى گوندى (خێڵى حەمە)دایە، بەڵام زیاتر جوتیارانى گوندی (بەشارەتی سەروو) سودیلێدەبینن.

چاوگە درێژ

بە دووریی (٥٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (کوڵکنیی سەروو)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، بۆ گوندی (تەپی سەفای سەروو) درێژدەبێتەوە. درێژییەکەی دوو کیلۆمەتر زیاترە. ئاوەکەی بۆ کشتوکاڵ سودیلێوەردەگیرێت.

چاوگی خواروو

کەوتووەتە سنوری گوندی (کۆڵیژێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە باشوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو باکوری خۆرئاوا درێژ بووەتەوە، لە یەکگرتنی ئاوی (نسارە گولانە و کانی یاسەمین) دروستدەبێت. درێژییەکەی نزیکەی دوو کیلۆمەتر دەبێت. دوو لقە جۆگەی لاوەکی تری دێتەوەسەر.

چەمەکانی ئەو دیوی دەرەتوێ

کەوتووەتە باکوری گوندی (دەرەتوێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە کۆمەڵە باخێک وەک (دەرەی هاڵیتی، کانیەی حەمەد، ڕێوڵان، قنودەرەی) پێکدێت و سەنتەری گوندی دەرەتوێ کەوتووەتە بەردەمی. لە گوندەکەوە ڕێگایەکی خۆڵی بۆ دەڕوات. ناوچەیەکی کوێستانییە، بەڵام کەم ئاوە. باخەکانی لە دار گوێز و هەنار و هەنجیر و قەیسی و ترێ و قۆخ پێکهاتووە.

چەمەکەلی

کەوتووەتە زنجيرە (چياى شنروێ) لە باشورى هاوينەهەوارى (وەزگێڵ) و ‌دامێن لوتکەى (بەفرى ميرى). بەدرێژایی نزیکەی چوار کيلۆمەتر شۆڕ دەبێتەوە تا دەگات بە گوندى (هاوار) و لە سنوری شارۆچکەی بیارەدایە. بە بەراورد بە شيوەکانى بەرەى خۆرئاواى زنجيرە چياکە تەڕ و چڕترە بە گژوگیا.

چەمی ئاش

کەوتووەتە باشوری گوندی (دەرەشیشی سەروو)ی سەر به ‌ناحیەی (خورماڵ). (٥٠٠م) لە گوندەکەوە دوورە. ڕووبەری دوو دۆنم زەویی کشتوکاڵی ئاودێریدەکات. درێژییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتردەبێت. لەبەرئەوەی لە کۆندا ئاشی تێدا بووە، بۆیە بە چەمی ئاش ناوبانگیدەرکردووە و ئاوی چەند کانییەک و باراناوی تێدا کۆدەبێتەوە بەرەو خۆرئاوایی گوندەکە دەڕوات.