ئاوبڵاو

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-08


لاپەڕەی 354

چەم

کەوتووەتە سنوری گوندی (گورگەچیا). درێژییەکەی نزیکەی دە کیلۆمەترە. درێژکراوەی چەمی پریسە و ئاوی تریفە و چاوگی دێتەوە سەر و لە سنوری گوندی پریس بە کەنەقوڵەش ناودەبرێت. هۆکاری ناونانی بە ئاوبڵاو بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، کاتێک ئاوەکە دێتە سنوری دەشتی شارەزوور بەهۆی تۆبۆگرافیای تەختی ناوچەکە هەرجارە و بە شوێنێکدا بڵاودەبێتەوە. ساڵی ١٩٧٦ ئاوی دەلێنی خراوەتە سەر و ئاوی باوەکۆچەکیش بۆ ئەوەی بڵاونەبێتەوە بە زەوییەکانی گوندی بەکراوە بە شۆفڵ کراوەتەسەر. تا ئێستەش ئاوەکەی دێتەوە سەر. لە دامێنی گردی قۆرتاسدا دەچێتەوە سەر دەریاچەی دەربەندیخان. بەهۆی زۆریی ئاوەکەیەوە لە کۆندا چەندین ئاشی لەسەر دروستکراوە، کە یەکیان لەتەنیشت گوندی گورگەچیایە. هەر لە تەنیشت گردی گورگەچیادا ئاشێکی دیکەشی تێدا دۆزراوەتەوە، کە مێژووەکەی زۆر کۆنە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (ئەرکان عەبدولڕەحمان عەبدوڵا)، لەدایکبوو: ١٩٧١، بڕوانامە: بەکالۆریۆس، پیشە: مامۆستا، لە ٢٣ی ١٠ی ٢٠٢٣، لە هەڵەبجە.
  2. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (عەبدولڕەحیم عەبدولڕەحمان)، لەدایکبوو: ١٩٦٩، ئاستی خوێندن: ناوەندی، پیشە: جوتیار، لە ٨ی ١١ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: کارزان عەدنان حەمەسەعید

5

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

چاوەپان

بە دووریی (٢٠٠م) لە باشوری خۆرئاوای گوندی (خێڵی حەمە)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). درێژ دەبێتەوە بۆ گوندی (بەشارەتی سەروو). هەرچەندە لە سنورى گوندى (خێڵى حەمە)دایە، بەڵام زیاتر جوتیارانى گوندی (بەشارەتی سەروو) سودیلێدەبینن.

چاوگە درێژ

بە دووریی (٥٠م) کەوتووەتە باشوری گوندی (کوڵکنیی سەروو)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ)، بۆ گوندی (تەپی سەفای سەروو) درێژدەبێتەوە. درێژییەکەی دوو کیلۆمەتر زیاترە. ئاوەکەی بۆ کشتوکاڵ سودیلێوەردەگیرێت.

چاوگی خواروو

کەوتووەتە سنوری گوندی (کۆڵیژێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە باشوری خۆرهەڵاتەوە بەرەو باکوری خۆرئاوا درێژ بووەتەوە، لە یەکگرتنی ئاوی (نسارە گولانە و کانی یاسەمین) دروستدەبێت. درێژییەکەی نزیکەی دوو کیلۆمەتر دەبێت. دوو لقە جۆگەی لاوەکی تری دێتەوەسەر.

چەمەکانی ئەو دیوی دەرەتوێ

کەوتووەتە باکوری گوندی (دەرەتوێ)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). لە کۆمەڵە باخێک وەک (دەرەی هاڵیتی، کانیەی حەمەد، ڕێوڵان، قنودەرەی) پێکدێت و سەنتەری گوندی دەرەتوێ کەوتووەتە بەردەمی. لە گوندەکەوە ڕێگایەکی خۆڵی بۆ دەڕوات. ناوچەیەکی کوێستانییە، بەڵام کەم ئاوە. باخەکانی لە دار گوێز و هەنار و هەنجیر و قەیسی و ترێ و قۆخ پێکهاتووە.

چەمەکەلی

کەوتووەتە زنجيرە (چياى شنروێ) لە باشورى هاوينەهەوارى (وەزگێڵ) و ‌دامێن لوتکەى (بەفرى ميرى). بەدرێژایی نزیکەی چوار کيلۆمەتر شۆڕ دەبێتەوە تا دەگات بە گوندى (هاوار) و لە سنوری شارۆچکەی بیارەدایە. بە بەراورد بە شيوەکانى بەرەى خۆرئاواى زنجيرە چياکە تەڕ و چڕترە بە گژوگیا.

چەمی ئاش

کەوتووەتە باشوری گوندی (دەرەشیشی سەروو)ی سەر به ‌ناحیەی (خورماڵ). (٥٠٠م) لە گوندەکەوە دوورە. ڕووبەری دوو دۆنم زەویی کشتوکاڵی ئاودێریدەکات. درێژییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتردەبێت. لەبەرئەوەی لە کۆندا ئاشی تێدا بووە، بۆیە بە چەمی ئاش ناوبانگیدەرکردووە و ئاوی چەند کانییەک و باراناوی تێدا کۆدەبێتەوە بەرەو خۆرئاوایی گوندەکە دەڕوات.