مام ئەحمەد

دواین نوێکردنەوە: 2026-04-09


لاپەڕەی 201

کانى

کەوتووەتە‌ گوندى (کێلەسپیى کۆن) لەناو سەنتەرى شارۆچکەی (سيروان)ى ئێستا، نۆژەنکردنەوە و بەکارهێنانی دەگەڕێتەوە بۆ پێش ساڵی١٩٠٠، لەلایەن (حەسن عەلی قادر)، کە دەکاتە باوکی (ئەحمەدی هەسن)، یەکێک لەو کەسایەتیانەی، کە شارۆچکەی سیروانی ئاوەدانکردووەتەوە لە گوندی کێلەسپی، کە ئێستە بە یەکێک لە گەڕەکەکانی شارۆچکەکە دادەنرێت. ئەم کانیە نزیکەی دوو کیلۆمەتر لەسەنتەری شارۆچکەکەوە دوورە. بۆ ئاوخواردنەوە بەکارهاتووە‌، تا پێش ساڵی ٢٠٠٣ ژنان و ئافرەتانی کێلەسپی ئاوی خواردنەوەیان لەم کانیە دەهێنا، ئاوێکی پاک و سازگاری هەیە و بووە بەسەرچاوەی ئاودێریی زەوییەکانی پاش خۆی، لەتەنیشتی گردی چراخەوە لەگەڵ چەمی جان جان یەکدەگرن و پاشان تا دەگاتە سەر زەڵم چەندین چەم و کانی تری تێدەڕژێت.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (حاجی عەبدولڕەحیم ئەحمەد حەسەن)، لەدایکبوو: ١٩٣٩، لە ٢٥ی ١٠ی ٢٠٢٣.
  2. بەکارهێنانی بەرنامەی Google Earth.

ئامادەکردنی: ئالان بەکر عەبدوڵا

4

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

هەناران

کەوتووەتە خۆرئاواى گوندى (قارەمانى)ی سەر بە ناحیەی (سیروان) و بە دووریی (٦٠٠م) لە ناوەندی گوندەکەوە دوورە. دەڕژێتە چەمى هەناران و لەوێيشەوە دەڕژێتە دەرياچەى دەربەنديخان. موڵکى گشتیى گوندەکەيە، لە ڕابردوودا ژنان زياتر بۆ کاروبارى ڕۆژانە بەکاريانهێناوە، لەڕابردوودا چەند بنە هەنارێکى تێدابووە، ئيتر بەوهۆيەوە بە کانى هەناران ناسراوە.

ناوباخ ٢

کەوتووەتە ناو باخەکانى گوندى (نێرگسەجاڕ) و کانيەکى هەميشەييە و موڵکى گشتييە و بۆ باخدارى بەکارهاتووە‌، بەهۆى هەڵکەوتەى کانيەکە لەناو باخەکاندا، پێيوتراوە کانى ناوباخ.

نۆکان

کەوتووەتە باکوری گوندى (پاڵانیا)ی سەر بە شارۆچکەی (بیارە). خاوەنداریەتى هى کەسێکە بەناوى (کەمال محەممەد)ەوە، کانى ناوبراو یەک دۆنم باخى لەبەردەمدایە ئاوى باخەکەى پێدەدرێت و بۆ ئاو خواردنەوەش خەڵکى سودیلێوەردەگرن.

هانە ياسەمەن

کەوتووەتە‌ نێوان گوندى دەرەشيشى سەروو و گوندى خەرپانييەوە، لە ڕووى موڵکدارييەوە خاوەنداريەتى دەگەرێتەوە بۆ باخەوانەکانى گوندى خەرپانى، سەرچاوەى ئاوى چياى بەنەن و خەرپانييه.‌ لە پێکهاتەى جيۆلۆجى کۆميتان هەڵدەقوڵێت، بەرزييەکەى (١٠٢١م)‌. کانییەکی بەناوبانگە و ئاوی چەندین باخ دەدات. دەڕژێتە چەمی هانەیاسەمەنەوه،‌ کە باو ناوی ژنێکەوە ناونراوە.

کانى بەلوعا

کەوتووەتە ناو کانى ژنانى گوندى (نێرگسەجاڕ)‌، موڵکى گشتیيە و بۆ ئاوخواردنەوەى دانيشتوانى گوند و کاروبارى مزگەوت بەکاردێت. کانيیەکى هەميشەييە و کراوە بەدوو بەشەوە، بەشێکى بۆ مزگەوت و بەشەکەى ترى بە بۆرى ڕاکێشراوە بۆ بەکارهێنانى ماڵەکانى گوند، هەر بەو هۆيەوە بە کانى بەلوعا ناودەبرێت.

کانیژنان ٥

کەوتووەتە‌ خۆرئاواى گوندى (کاگردەڵ) و نزيکەى يەک کيلۆمەتر دوورە لە گوندەکەوە، ئاوەکەى هەميشەييە و بەهاوبەشى لەگەڵ هەندێک کانی وردی ديکە نزيکەى ٧٥٠ دۆنم زەوى کردووەتە بەراو.