دارستانی بناری شنروێ

دواین نوێکردنەوە: 2026-10-17


لاپەڕەی 558

کەوتووەتە خۆرهەڵاتی شاری هەڵەبجە. ساڵی ١٩٧٦ و لەسەردەمی ڕژێمی پێشووی عێراقد بۆ مەبەستی دروستکردنی پشتێنەی سەوزایی بە دەوری شارەکاندا داچێنراوە. دارستانێکی دەستکردە و لە قەدپاڵی شنروێ و بە درێژایی سنوری گوندەکانی (عەبابەیلێ، جەلیلە، عەنەب) دروستکراوە. ساڵی ٢٠٠٠ بە ڕووبەری ١٠٠ دۆنم لە سنوری گوندی عەبابەیلێ و قەدپاڵی شاخی شنروێ بۆ دارستانەکە زیادکراوە و کۆی گشتیی ڕوبەری دارستانەکە لە ئێستادا نزیکەی ٧٦٥ دۆنم دەبێت. بە گشتی دارەکانی لە سنەوبەر و جۆرەکانی (زاوێتە و حەلەبی) داری زەیتون و هەندێک لە دار قەزوان، بڵالوک، چەقالە، بایەف و یو کالیپتۆس پێکهاتووە. بیری ئیرتیوازی تێدایە. ئەم پڕۆژەیە لە ئێستادا تەنها شەش کرێکاری ماوە بۆ پاسەوانی و جێبەجێکردنی خزمەتگوزارییەکانی وەک هەڵپاچین و کێڵان و ئاگربڕ و دەرمانکردن و نوێکردنەوەی گرادۆنی. لە لایەن بەڕێوەبەرایەتیی دارستان و پاوانی هەڵەبجەوە سەرپەرشتیدەکرێت. بەدوورنەبووە لە سوتان و ئاگرکەوتنەوە، ساڵی ٢٠١٠ ئاگرێکی گەورە لە گوندی تاوێرەوە تەشەنەیکرد و گەیشتە دارستانەکە. نزیکەی (٤٥%)ی دارەکانی سووتاند. ساڵانە بۆ قەرەبوکردنەوە و دووبارە داچاندنەوە، بڕێکی زۆر داری جۆراوجۆری لێ چێنراوەتەوە. بەگشتی ژمارەی دارەکانی نزیکەی ١١٥٠٠٠ دار دەبن. ئەم ڕووبەرە سەوزاییە کاریگەریەکی ئەرێنی لەسەر خۆشکردنی ڕەوشی کەشوهەوای ناوچەکە، زیادکردنی ڕێژەی شێ لە هاویندا و کەمکردنەوە کاریگەری ڕەشەبا و خۆڵبارین، هەیە. ژینگەیەکی لەبار بۆ چەندین باڵندەی کێوی و شوێنێکی لەبارە بۆ خۆپاراستنیان. دارستانەکە هەمیشە کراوەیە و دانیشتوانی شار لە وەرزی بەهاردا بۆ پشوودان و کات_بەسەربردن بەکاریدەهێنن. دیمەنێکی جوانی بە شارەکە بەخشیوە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار لەگەڵ (محەممەد مەحموود نادر)ی لەدایکبووی ١٩٧١، پیشە: ئەندازیاری پێشکەوتوو لە بەڕێوەبەری دارستان و پاوانی هەڵەبجە، بڕوانامەی بەکالۆریۆس، لە ٢٦ی ١٢ی ٢٠٢٢.

ئامادەکردنی: کارزان عەدنان حەمەسەعید

75

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

مەلا قادری قادری

زاناو خوێندەوار و مدرس و وتاربێژە، ئیمام جومعەی مزگەوتی پاوە. ساڵی ١٩٥٣ز لە نوریاو لە دایک بووە  لای مامۆستا هەڵکەوتووەکانی ئێران و عێراق خوێندوویەتی و خوێندنی تەواوکردووە.لە هەردوو کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە ١٩٨٨ز و کۆڕەوە گەورەکەی ساڵی ١٩٩١ز ڕۆڵێ بەرچاوی هەبووە لە فریاکەوتن و بەتەنگەوەچوونی کوردانی باشووردا. لە پاڵ هەستی کوردانەی گەنجانی تردا، لیژنەیەکی یاریدەدەری ئاوارەکان دروستدەکات و لە وتاری جومعەدا بەتەنگەوەچوونی ئاوارەو لێقەوماوان لە تاعەت و عیبادەت بانتر وەسف دەکات. بەو هۆیەوە کوردانی ڕۆژهەڵات دەمودەستر دەبن لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بەئاوارەو بریندارانی هەردوو کارەساتەکە. دوای ڕاپەڕین ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە ڕوداوەکانی مەرزی نێوان باشور و ڕۆژهەڵات، خێزاندارەو  لە شاری پاوە نیشتەجێیە.

زیاتر بزانە
مامۆستایى ئاینى

هەڵەبجە لە مێژووی خوێناوی عێراقدا

نووسین و ئامادەکردنی: سەریاس جوانڕۆیی چاپی یەکەم:چاپخانە: رێدار بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، ٢٠٢٦، تیراژ: ٥٠٠ دانە ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەڵەبجە، بەشێک لە مێژووی هەلەبجە، قۆناغی ئاوەدانکردنەوەی شار بە ناوی هەڵەبجە، قەزای گوڵعەنبەر، هەڵەبجەو هەڵبژاردن، هەندێک لەو تاوانانەی بەرانبەر هەڵەبجە ئەنجامدراون، هەڵەبجە ١٩٧٧-١٩٨٨، جەنگی عێراق و ئێران، خۆپیشاندان و ڕاپەڕینەکانتاوەکو ١٣-٥-١٩٨٧، تۆپبارانی هەڵەبجەو کارەساتی قوتابخانەکەی سیروان، پەلاماری ئێران و داگیرکردنی هەڵەبجە، ئامادەکارییەکانی ئێران بۆ هێرشکردنە سەر شاری هەڵەبجە،خەڵکی هەڵەبجە لەبەردەم چارەنوسێکی نادیاردا، چەکی کیمیایی، کیمیابارانی هەڵەبجە، ئێران چی برد لە هەڵەبجە، دۆسیەی قەرەبووکردنەوەی  هەڵەبجە لەبەردەم دادگادا، بەڵگەنامەکان.

پێگەی هەورامان لە بزاڤی ڕزگاریخوازی باشوری کوردستاندا(١٩٧٥-١٩٨٨)

ئامادەکردنی: صباح مجید فتاح چاپی یەکەم، ٢٠٢٦ ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەرەسی شۆڕشی ئەیلول و دروستبوونەوەی مەفرەزە سەرەتاییەکانی حزبەکان لە هەورامان(١٩٧٥-١٩٧٩) خەباتی چەکداری حزبەکان لە هەورامان، دۆخی دانیشتوانی ناوچەی هەورامان( ١٩٧٥-١٩٨٨) کردەی ڕاگواستنی گوندەکانی هەورامان، بزافب جەماوەری، خۆپیشاندان و ڕاپەڕینەکان لە هەورامان، کیمیابارانی دانیشتوانی ناوچەی هەورامان.

هەڵەبجە لە ژێر هەوری زەهراویدا

نووسینی: د. ئارام ئەسعەدعەبدولڕەحیم، زانا ئەحمەد عەلی چاپی یەکەم، ٢٠٢٦، سلیمانی ناوەڕۆکی پەیوەندار: پوختەیەک لە مێژووی هەڵەبجە،  ناوی ، جوگرافیای ، دانیشتوانی، پێمهاتەی کۆمەڵایەتی و، ئاینی و ڕۆشنبیری ، گرتنی شاری هەڵەبجە لە لایەن سوپای ئێرانەوە. کیمیابارانکردنی هەڵەبجە، مێژووی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی، بارودۆخی دانیشتوانیهەڵەبجەپاش کیمیاباران

ئەمیر سلیم ئەمین بەگ

ڕاگەیاندن کارە، لە دایک بووی گوندی  بەڵخەی هەورامان ، ساڵی 1972. سەروتای خوێندنی لە زێدی خۆی دەستپێکردووە، قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی لە هەڵەبجە خوێندووە، لەدواتێ قۆناغی ئامادەیی لە هەولێر خوێندووە، دەرچووی کۆلێژی زانستە ئیسلامیەکان -زانکۆی بەغدا 1995، لە ساڵی 1995پیشەی مامۆستایە -پسپۆڕی زمانی عەرەبی، لە ساڵی 2000 وەک راگەیاندکارێک کاری ڕاگەیاندن ئەکات . دەستی نوسینی شیعری هەیە بە هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی، 18ساڵە وەک پەیامنێر لە سنوری هەڵەبجە شارەزوور هەورامان کار ئەکات، لە ساڵی 2009  پەیامنێری کەناڵی سپێدە بووە،  لە 2018 پەیامنێری کەناڵی زاگرۆس عەرەبیە تا ئێستا بەردەوامە،  خاوەنی سێ منداڵە لە هەڵەبجە نیشتەجێیە

زیاتر بزانە
ڕاگەیاندکار

وەرزی هەڵەبجە

پڕۆژەیەکی گەورەی دانراوە لە دەروازەی شاری هەڵەبجە. پانۆرامای بیرهێنانەوەی ڕووداوی کیمیابارانی هەڵەبجەیە. وەک مۆنۆمێنت و سونبولی نەمری و ژیانەوە خۆی دەنوێنێت. کاری هونەرمەند (ڕەجا محەممەد عەلی)یە و لە‌ بیرۆکە و بە سەرپەرشتی هونەرمەند خۆیشیەتی، بە کەرەستە و میتاڵی هەمان ئەو چەک و موشەکانەی بەعسن، کە ١٦ی ٣ی ١٩٨٨ دران بە شاری هەڵەبجەدا و نەتەقینەوە. ساڵی ٢٠٠١ جێبەجێکراوە. لە باخچەی تەنیشت بەڕێوەبەرێتیی کشتوکاڵی هەڵەبجەدایە. بەردەکان لە عەنەب کۆکراونەتەوە بۆ بنکەی پڕۆژەکە، لە ناوەڕاستدا دەستی نزا بە نێرگزی ڕواوەوە بەرزبوونەتەوە، کە هێمای ژیانەوەن. لەبەر گۆڕانکاریی شەقامەکە ساڵی ٢٠٢٣ لابراوە.